د افغان ګاز دولتي شرکت اجرائیوي رییس اخترمحمد منصور ترکمنستان ته د سفر او د دغه هېواد د تېلو او ګاز په نړیوال کنفرانس کې د ګډون پر مهال، د ترکمن‌ګاز شرکت او ټاپي پروژې له چارواکو سره د هرات ګازنل‌لیکې او د ګازو وېش پر پراختیا خبرې کړې دي.

د افغانستان امارتي شرکتونو عمومي ریاست ویلي، دغه خبرې د ګاز د لېږد او وېش اړوند موضوعاتو د ارزونې، د پرمختللیو وسایلو د کارولو او په دې برخه کې د معیاري ټکنالوژیو د پلي کولو پر موخه ترسره شوې دي.

د راپور له مخې، د افغان ګاز شرکت اجرائیوي رییس د ګاز اېستلو، لېږد او وېش په بهیر کې د نوې ټکنالوژۍ کارول د دې شرکت له لومړیتوبونو ګڼلي دي.

د پانګونې د راجلبولو او تخنیکي همکاریو پر پراختیا ټینګار:

په دې سفر کې د افغان ګاز شرکت اجرائیوي رییس د یو شمېر معتبرو نړیوالو شرکتونو له استازو سره هم لیدلي او د مستقیمو تخنیکي او سوداګریزو همکاریو پر پراختیا، د پوهې او تخصصي تجربو پر تبادله او د نوې ټکنالوژۍ پر کارولو ټینګار کړی دی.

نوموړي د افغانستان د ګاز په برخه کې د پانګونې د راجلبولو پر اړتیا هم ټینګار کړی دی.

د امارتي شرکتونو عمومي ریاست د څرګندونو له مخې، دغو لیدنو له نړیوالو شرکتونو سره د اړیکو د پیاوړتیا، د ګډو همکاریو د فرصتونو پېژندلو او د افغانستان د ګازو په برخه کې د پانګونې د فرصتونو ورپېژندلو زمینه برابره کړې ده.

د ټاپي ګازنل‌لیکه، چې ټاکل شوې د ترکمنستان ګاز د افغانستان له لارې پاکستان او هند ته ولېږدوي؛ په سیمه کې د انرژۍ د همکاریو له مهمو پروژو څخه ګڼل کېږي. د ګازو د لېږد او وېش د بنسټیزو تاسیساتو پراختیا کولی شي د انرژۍ په برابرولو او د سیمه‌ییزې اقتصادي همکارۍ په پیاوړتیا کې مهم رول ولوبوي.

د افغانستان بهرنیو چارو وزارت ویاند عبدالقهار بلخي ویلي، د ۲۰۲۲ز.کال له پیل څخه تر اوسه د پاکستان په پوځي بریدونو کې ۱۱۱۹ افغان ملکي وګړي «شهیدان » شوي او یا ټپیان دي.

بلخي له سي‌ان‌ان خبري آژانس سره په مرکه کې ویلي، چې د دغو بریدونو ډېری قربانیان ښځې او ماشومان دي.

هغه په کابل کې د «امید» نومي د روږدو کسانو د درملنې پر مرکز د پاکستان پوځي برید ته نغوته کړې او څرګندوي، چې په دې برید کې سلګونه کسان وژل شوي دي.

د افغانستان بهرنیو چارو وزارت ویاند سي‌ان‌ان ته ویلي:« پاکستان باید د بې‌بنسټه ادعاوو د مطرح کولو پر ځای خپلې امنیتي ستونزې له خپلو خلکو سره د مسوولانه تعامل او له افغانستان سره د رښتینې ډیپلوماسۍ له لارې حل کړي.»

د بلخي څرګندونې په داسې وخت کې راپورته کیږي، چې د کابل او اسلام‌آباد اړیکې له کړکېچ سره مخ دي.

« ډیپلوماټ» خپرونې په یوه راپور کې لیکلي، چې د اسلامي امارت د چارواکو له‌خوا د واخان ټرانزیټي سړک له پرانیستل کېدو سره– سره له دې لارې له چین سره د افغانستان عملي نښلېدا اوس هم له جدي خنډونو او د بېجینګ له امنیتي اندېښنو سره مخ ده.

د راپور له مخې؛ د اسلامي امارت چارواکو د اوکټوبر پر څلورمه د ۱۲۱ کیلومټره اوږد سړک پرانیسته وکړه، چې د شاوخوا درې کلونو کار په پایله کې جوړ شوی دی.

دا سړک د بدخشان ولایت له واخان ولسوالۍ څخه د چین تر پولې غځېدلی او ټاکل شوې، چې له چین او سیمه‌ییزو بازارونو سره د افغانستان د سوداګرۍ د پراختیا زمینه برابره کړي.

د« ډیپلوماټ» د راپور له مخې: د دې پروژې لګښت ۳۶۵ میلیون افغانۍ دی، چې شاوخوا ۵.۶ میلیون ډالرو سره برابرېږي؛ د اسلامي امارت د کلیو د بیارغونې او پراختیا وزارت له‌خوا ورکړ شوی دی.

دې خپرونې زیاته کړې، د افغانستان او پاکستان ترمنځ د روانو ترینګلتیاوو او د سوداګرۍ د درېدا له کبله د واخان لار له چین سره د افغانستان د سوداګرۍ بدیله لار کېدی شي او د پاکستان پر سوداګریزو لارو د کابل تکیه راکمولی شي.

په راپور کې ټینګار شوی، چې چین تر اوسه خپله پوله له دې لارې د منظمې سوداګرۍ د تګ راتګ لپاره نه‌ده پرانیستې.

همدارنګه بېجینګ د سړک د پرانیستې په مراسمو کې خپل استازی نه‌دی لېږلی او د دې پروژې بشپړېدل یې په ډیپلوماټیکه کچه هم تائید کړي. نه‌دي

د« ډیپلوماټ» د لیکنې له مخې؛ د چین امنیتي اندېښنې دې احتمال ته نغوته کوي، چې له دې لارې څخه به د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ غړي د سین‌کیانګ په سیمه کې د فعالیت لپاره کار واخلي. د دې لارې په اړه د بېجینګ احتیاط  هم یو خنډ ګڼل کیږي.

« ډیپلوماټ» لیکلي: تر هغې، چې اسلامي امارت د چین امنیتي اندېښنې لرې نه‌کړي او د منظمې سوداګرۍ لپاره د پولې د پرانیستلو زمینه برابره نه‌شي؛ د واخان دهلیز به له افغانستان سره د چین یوه مهم سوداګریز دهلیز هم نه‌شي.

#آریانانیوز #افغانستان #چین #واخان‌دهلېز #سوداګري #بدخشان