برنامه توسعه سازمان ملل متحد می‌گوید تنها حدود ۴۰ تا ۴۲ درصد مردم افغانستان به شبکه ملی برق دسترسی دارند و نبود برق قابل اعتماد همچنان یکی از چالش‌های بزرگ برای ارائه خدمات صحی، آموزشی، معیشت مردم و اقتصادهای محلی در کشور است.

این نهاد می‌گوید در مناطق دوردست، شمار زیادی از مردم هنوز به خدمات کافی برق دسترسی ندارند و گسترش شبکه ملی برق به این مناطق با چالش‌های زیادی روبه‌رو است.

برنامه توسعه سازمان ملل متحد در بخشی از گزارش خود گفته است: «در سراسر افغانستان، برق قابل اعتماد همچنان یک چالش عمده برای مراقبت‌های صحی، آموزشی، معیشت و اقتصاد محلی است. با توجه به اینکه تنها حدود ۴۰ تا ۴۲ درصد مردم به شبکه ملی برق متصل هستند، جوامع روستایی تا حد زیادی از این نعمت محروم هستند.»

در همین حال، شماری از شهروندان می‌گویند که در شبانه‌روز تنها برای چند ساعت محدود به برق دسترسی دارند و خواستار کاهش پرچاوی‌ها و افزایش تولید و تأمین برق هستند.

محمداسماعیل، باشنده کابل، گفت: «ما از گرمی رنج می‌بریم. شب مکمل برق نیست. بدون پکه سخت است. مشکل کمبود برق باید رفع شود.»

حزب‌الله کروخیل، باشنده کابل، نیز گفت: «برق نیاز هر فرد جامعه است. از حکومت می‌خواهیم کاری کند تا مردم از مشکل کمبود برق رهایی یابند.»

برخی دیگر از شهروندان می‌گویند که تقاضا برای برق روزبه‌روز افزایش می‌یابد و لازم است تولید برق افزایش یافته و کار روی پروژه‌های برق با سرعت بیشتری پیش برود.

اسلام‌الدین، باشنده کابل، گفت: «پرچاوی برق کمتر شود و برق بیشتر تولید شود. فعلاً مردم با مشکل بزرگ روبه‌رو هستند. تقاضای ما از دولت این است که روی پروژه‌های تولید برق کار کند.»

در همین حال، مسئولان شرکت برشنا می‌گویند کمبود برق موضوع تازه‌ای نیست و از گذشته وجود داشته است و رفع کامل آن زمان‌بر خواهد بود.

محمدصادق حق‌پرست، سخنگوی شرکت برشنا، گفت: «شرکت برشنا برای رفع کمبود برق که در نتیجه آن با پرچاوی‌های زیادی روبه‌رو هستیم، کار می‌کند تا هرچه زودتر این مشکل حل شود. در این زمینه ۱۷ قرارداد با شرکت‌های مختلف امضا کرده‌ایم که از این میان، کار عملی ۱۰ پروژه جریان دارد.»

این در حالی است که بخش عمده برق مورد نیاز افغانستان از کشورهای همسایه وارد می‌شود و سالانه مبلغ هنگفتی برای واردات برق به کشورهای همسایه پرداخت می‌شود.

نشست سران سازمان همکاری شانگهای قرار است اول سپتامبر در بیشکک، پایتخت قرغیزستان، برگزار شود؛ اما تا اکنون دعوت رسمی از امارت اسلامی برای حضور در این نشست اعلام نشده است.

رهبران ۱۰ کشور عضو سازمان همکاری شانگهای در این نشست درباره مسائل امنیتی، اقتصادی و همکاری‌های منطقه‌ای گفتگو خواهند کرد؛ موضوعاتی که به باور آگاهان، افغانستان نیز به‌گونه مستقیم با آن‌ها ارتباط دارد.

آگاهان می‌گویند با توجه به موقعیت جغرافیایی افغانستان و تأثیر تحولات این کشور بر امنیت منطقه، حضور کابل در نشست‌های سازمان همکاری شانگهای می‌تواند زمینه تعامل بیشتر در بخش‌های امنیتی و اقتصادی را فراهم کند.

امارت اسلامی نیز پیش از این تأکید کرده است که در تصمیم‌ها و برنامه‌هایی که به آینده منطقه مربوط می‌شود، دیدگاه افغانستان باید در نظر گرفته شود.

افغانستان از سال ۱۳۹۱ عضو ناظر سازمان همکاری شانگهای بود؛ اما پس از بازگشت امارت اسلامی به قدرت در اگست ۲۰۲۱، عضویت ناظر افغانستان در این سازمان به حالت تعلیق درآمد.

مقام‌های روسیه پیش از این گفته‌اند که اعضای دایمی سازمان همکاری شانگهای نسبت به بازگرداندن جایگاه ناظر افغانستان دیدگاه مثبتی دارند.

به باور آگاهان، بازگشت افغانستان به جایگاه ناظر می‌تواند زمینه حضور دوباره کابل در گفتگوهای منطقه‌ای و افزایش همکاری‌ها در بخش‌های امنیت، تجارت و اقتصاد را فراهم کند.

رونالد نیومن، سفیر پیشین امریکا در افغانستان، گفته است که واشنگتن در آینده می‌تواند سفارت خود در کابل را دوباره بازگشایی کند؛ اما تأکید کرده است که هرگونه رابطه تازه با امارت اسلامی باید «گام‌به‌گام» و بر اساس اقدامات عملی دو طرف شکل بگیرد.

نیومن در گفت‌وگو با شبکه «آی۲۴ نیوز» گفت که بازگشت دیپلوماتیک امریکا به افغانستان، در صورت ایجاد تغییرات مشخص در سیاست‌های امارت اسلامی، قابل تصور است؛ هرچند او برای چنین اقدامی زمان مشخصی تعیین نکرد.

به گفته نیومن، موضوع حقوق زنان و محدودیت‌های وضع‌شده بر زنان و دختران از مسائلی است که هرگونه تصمیم واشنگتن برای عادی‌سازی روابط با کابل را با فشار سیاسی روبه‌رو خواهد کرد.

او با این حال گفت که امریکا دلایلی برای بازگشت به افغانستان دارد و واشنگتن در حال حاضر نیز در برخی زمینه‌ها، از جمله آزادی شهروندان امریکایی و مسائل مبارزه با تروریزم، به‌گونه عملی با مقام‌های امارت اسلامی در تماس است.

این اظهارات پس از آن مطرح می‌شود که امیرخان متقی، وزیر امور خارجه، از امریکا خواسته است سفارت خود را در کابل بازگشایی کرده و در بخش‌های اقتصادی، به‌ویژه معادن، بندها و جاده‌ها، در افغانستان سرمایه‌گذاری کند.

نیومن با اشاره به ظرفیت‌های معدنی افغانستان گفت که این بخش می‌تواند برای شرکت‌های امریکایی «بالقوه» جذاب باشد؛ اما تأکید کرد که تحقق چنین سرمایه‌گذاری‌هایی به امنیت پایدار، حاکمیت قانون و اعتماد شرکت‌ها نیاز دارد؛ شرایطی که به گفته او در حال حاضر فراهم نیست.

سفیر پیشین امریکا همچنین هشدار داد که نادیده گرفتن افغانستان می‌تواند برای واشنگتن پیامدهایی داشته باشد و این کشور همچنان می‌تواند بر امنیت آسیای مرکزی و جنوبی تأثیر بگذارد.

نیومن در مورد آینده روابط امریکا و افغانستان پیشنهاد کرد که هرگونه پیشرفت باید بر اساس «اقدام واقعی در برابر اقدام واقعی» باشد و گفت که واشنگتن نباید تنها بر وعده‌ها یا امید به تغییر سیاست‌ها تکیه کند.

او تأکید کرد که اگر قرار باشد سفارت امریکا در کابل بازگشایی شود، واشنگتن باید در برابر این اقدام، امتیازات و اقدامات مشخصی را از کابل دریافت کند.