Five years after returning to power, the Islamic Emirate of Afghanistan (IEA) is highlighting what it describes as progress in security, economic activity and infrastructure development, while Afghanistan continues to face economic challenges, limited diplomatic recognition and international concerns over restrictions on women and girls.

In an interview with CBS, IEA Foreign Ministry Spokesman Abdul Gahar Balkhi said the end of the foreign military presence was the administration’s main achievement, pointing to calmer streets, fewer security checkpoints and ongoing infrastructure projects in Kabul.

He said that conditions had improved across the economy, trade, transit and international relations.

He claimed Afghanistan’s exports had increased from about $750 million in 2020 to nearly $2 billion, while the number of operating factories had risen from around 1,500 to approximately 6,000.

Afghanistan, however, continues to face severe economic and humanitarian challenges, including widespread hunger and unemployment.

Diplomatic recognition of the IEA administration also remains limited.

Balkhi told CBS that formal recognition was less important than practical diplomatic engagement, pointing to the presence of foreign ambassadors, diplomatic exchanges and trade relations with other countries.

Restrictions on women’s education remain a major source of international criticism. Public schooling for girls from grade seven onward remains suspended.

Balkhi rejected claims that the IEA had issued more than 100 decrees targeting women. He said the restrictions on secondary education were a suspension rather than a permanent ban, and pointed to homeschooling, religious schools and online education as alternatives.

“There is no such thing as secret schools. There’s homeschooling options,” he said.

“There’s madrasa options. There’s online options,” he said, adding that “you would call it a secret school, but we call it homeschooling.”

On counterterrorism commitments under the Doha Agreement, Balkhi told CBS that Afghan territory would not be allowed to serve as a base for attacks against the United States or other countries.

Asked about the 2022 U.S. drone strike in Kabul that killed al-Qaeda leader Ayman al-Zawahiri, Balkhi said Afghan officials could not confirm the identity of the person killed, while maintaining that the IEA was committed to its security pledges.

Balkhi also said the IEA wanted formal diplomatic relations with all countries, including the United States, and would welcome the reopening of the U.S. Embassy in Kabul.

Relations with Washington remain complicated by disagreements over frozen Afghan central bank assets and U.S. demands concerning military equipment left behind during the 2021 withdrawal.

“That is the assets of the state of Afghanistan. It’s not the money of the current government or the previous government or the governments before it,” Balkhi said in relation to the frozen assets.

“That money, freezing that money, is not to the benefit of the people of Afghanistan and it certainly isn’t to the benefit of the United States,” he added.

Balkhi also rejected any proposal to exchange military equipment for Afghanistan’s frozen financial reserves, arguing that both were assets belonging to the Afghan state.

“We have no intention of dealing on the assets of the state of Afghanistan,” he said.

He did however call for greater diplomatic engagement with Afghanistan, saying it could contribute to economic recovery and regional stability.

“We want formal diplomatic ties with every single country of the world, including the United States of America.

“In the world that we live in, in a globalized world, the prosperity and development of countries depends on interactions with each other, for the greater benefit of humanity,” he said.

He went on to say that it’s the IEA’s policy to “welcome all countries, including the United States of America, if they wish to invest in the mineral sector, in the gas sector, whatever sector that they feel is mutually beneficial.”

In conclusion, Balkhi stated: “We no longer have war and we can work towards the development of the country and stabilize it for our future generations.”

ملګرو ملتونو خبرداری ورکړی، چې که څه هم د اسلامي امارت تر بشپړ واک لاندې افغانستان ثبات لري؛ خو له بشري، اقتصادي او امنیتي ننګونو او د بشري حقونو له فشارونو سره مخ هېواد پاتې شوی دی.

د ملګرو ملتونو په تازه راپور کې، چې د ۲۰۲۶ز.کال د مې له دوه‌ویشتمې څخه د سپټمبر تر نهمې پورې وخت رانغاړي؛ راغلي، چې په افغانستان کې نسبي ثبات د بشري حقونو اندېښنې، اقتصادي فشارونه، بشري اړتیاوې او له پاکستان سره د مخ پر زیاتېدونکو ترینګلتیاوو په ګډون یو شمېر زیاتېدونکي ګواښونه پټ کړي دي.

ملګرو ملتونو ویلي، د اسلامي امارت تګلارې اوس هم د ښځو او نجونو د حقونو، پر ښځو او نرینه‌وو د لګېدلو محدودیتونو، د خبریالانو د نیولو، د عمومي عفوې د نقض د راپور شویو مواردو او د بدني مجازاتو د دوام په اړه اندېښنې راولاړوي.

د راپور له مخې؛ د مې له لومړۍ څخه د جولای تر یودېرشمې پورې په افغانستان کې د امنیت او خوندیتوب اړوند ۲زره او ۹۴۷ پېښې ثبت شوې دي، چې د ۲۰۲۵ز.کال د ورته وخت پر پرتله ۱۱ سلنه زیاتوالی ښيي.

وسله‌والو مخالفو ډلو په ۲۱ ولایتونو کې د ۸۸ پېښو مسوولیت منلی، چې ملګرو ملتونو یې ۵۵ پېښې تائید کړې دي.

دغو بریدونو تر ډېره د اسلامي امارت پر امنیتي پوستو او پوځي تاسیساتو کمینونه او بریدونه رانغاړل.

دغه راز ملګرو ملتونو ویلي، چې د جون پر پېنځمه په کابل کې د هلکانو د یوه ښوونځي له ودانۍ بهر ځانمرګی برید شوی، خو هیڅ ډلې یې مسوولیت نه‌دی منلی.

په بدخشان کې د« سپاهیان‌میهن» نومې جبهې د جولای پر اووه‌لسمه د یفتل پایین ولسوالۍ اداري ودانۍ د لنډ وخت لپاره نیولې وه؛ خو وروسته یې شاتګ کړی دی.

د جولای پر څلیریشتمه د افغانستان جبهه‌آزادي د زیباک ولسوالۍ پر یوه امنیتي پوسته برید وکړ؛ خو اسلامي امارت دغه برید دفع کړ او خپل واک یې وساته.

ملګرو ملتونو ویلي، د افغانستان او پاکستان پوله اوس هم ناامنه ده او د پولې دواړو غاړو ته د بې‌پیلوټه الوتکو فعالیتونه، هوايي بریدونه، ډزې او نښتې روانې دي.

د ملګرو ملتونو د راپور له مخې؛ د اپریل له لومړۍ څخه د جون تر دېرشمې پورې په افغانستان کې ۳۹۹ ملکي وګړو ته مرګ او ژوبله اوښتې، چې ۵۷ کسان وژل شوي او ۳۴۲ نور ټپیان دي.

د راپور له مخې، د جون پر اته‌ویشمه په کونړ، پکتیکا او پکتیا ولایتونو کې د پاکستان هوايي بریدونو ۲۸ ملکي وګړي وژلي او ۱۸۹ نور یې ټپیان کړي دي.

پاکستان ویلي، چې په دغو بریدونو کې د ترهګرو مرکزونه پر نښه شوي؛ خو اسلامي امارت دغه ادعاوې رد کړې دي.

د جون پر دېرشمه د اسلامي امارت دفاع وزارت په پاکستان کې د داعش او د اسلامي امارت پر ضد د وسله‌والو ډلو پر ادعا شویو مرکزونو د بې‌پیلوټه الوتکو له غچ‌اخیستونکو بریدونو خبر ورکړ.

پاکستاني چارواکو د بې‌پیلوټه الوتکو د دغه هېواد خاورې ته ننوتل تائید کړي او ویلي یې دي، چې دغه الوتکې شنډې شوې دي.

ملګرو ملتونو همداراز ویلي، داعش د جون پر دېرشمه په نورستان کې پر یوې پوځي پوستې د برید مسوولیت منلی او د اسلامي امارت یو چارواکی هم د جولای پر نه‌ویشتمه د بدخشان مرکز فیض‌آباد ته څېرمه وژل شوی دی.

بشري فشارونه

ملګرو ملتونو ویلي، په افغانستان کې بشري مرستې له سخت مالي کمښت سره مخ دي.

د ۲۰۲۶ز.کال لپاره د افغانستان د بشري اړتیاوو او غبرګون پلان له ۱.۷ میلیارډ ډالرو له ټولې اړتیا څخه یوازې ۵۱۳ میلیون ډالر ترلاسه کړي، چې د ټولې اړتیا ۲۹.۹ سلنه جوړوي.

ملګرو ملتونو اټکل کړی، چې په ۲۰۲۶ز.کال کې به د افغانستان ۱۳.۸ میلیون وګړي د خوړو له بحراني یا بېړنۍ ناامنۍ سره مخ شي.

دغه راز اټکل شوی، چې ۳.۷ میلیون له پېنځه کلونو ټیټ عمره ماشومان او ۱.۲ میلیون اومیندواره او شیدې ورکوونکې ښځې به له سختې خوارځواکۍ سره مخ شي.

د جنورۍ له لومړۍ څخه د اګست تر دوه‌ویشتمې پورې نږدې ۱.۱۵ میلیون افغانان هېواد ته راستانه شوي، چې ۶۸۶زره او ۲۰۰ کسان له پاکستان او ۴۶۵زره نور له ایران څخه راستانه شوي دي.

ملګرو ملتونو ویلي، د دغو راستنېدا لویه برخه جبري وه، چې د کار پر بازار او ټولنو یې ډېر فشار راوستی دی.

په راپور کې د یونسکو هغه اټکل هم یاد شوی، چې شاوخوا ۲.۴ میلیون افغانې نجونې په «سیسټماتیک» ډول له منځنیو زده‌کړو بې‌برخې دي.

د یونیسف د یوې څېړنې له مخې، پر زده‌کړو او د ښځو پر کاري ځواک د ګډون محدودیتونه هر کال افغانستان ته لږ تر لږه ۸۴ میلیون ډالر اقتصادي زیان اړوي.

سیمه‌ییزې اړیکې

له دغو ننګونو سره- سره افغانستان له سیمې سره خپلې اقتصادي او ډیپلوماټیکو اړیکې روانې ساتلې دي.

افغان او ازبک سوداګرو د ۲۰۰ میلیون ډالرو پر ارزښت ۲۲ سوداګریز هوکړه‌لیکونه لاسلیک کړي او ازبکستان له افغان ناروغانو سره د ویزو د ورکړې د بهیر له ساده کولو سره هم هوکړه کړې، چې د درملنې لپاره دغه هېواد ته سفر وکړي.

افغانستان له ترکمنستان، ایران او هند سره هم د انرژۍ، دوه‌اړخیزو همکاریو او کرنې په اړه خبرې کړې دي.

ترکمنستان ویلي؛ د ترکمنستان ـ افغانستان ـ پاکستان ـ هند(ټاپي) د ګازو نل‌لیکې د جوړولو چارې ۶۷ سلنه بشپړې شوې دي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي انټونیو ګوترش له اسلامي امارت غوښتي، چې د ښځو او نجونو اړوند محدودیتونه لغوه کړي، د رسنیو له آزادۍ ساتنه وکړي، د قانوني بهیر او د بندیانو حقونو ته درناوی وکړي، د عمومي عفوې د نقض پر وړاندې د پخوانیو سرتېرو ساتنه وکړي او نړیوال قوانین رعایت کړي.

هغه همداراز د بدني مجازاتو د کارولو د درولو غوښتنه کړې ده.

ګوټرش د افغانستان او پاکستان په نښتو کې له ټولو ښکېلو خواوو هم غوښتي، چې د ملکي وګړو ساتنه وکړي او نړیوال قوانین رعایت کړي.

هغه ټینګار کړی، چې د افغانانو راستنېدا باید په خپله خوښه، خوندي، له عزت سره او د هغوی د پرله‌پسې ادغام لپاره د مناسبو شرایطو له برابرېدا سره ترسره شي.

اقتصادي کميسیون د ریاست‌الوزراء اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر پر مشرۍ د معیار او کیفیت ادارې له‌خوا وړاندې شوي ۶۶ کورنۍ معیاري مسودې او د آزمېښت لارې چارې وڅېړلې او تائید یې کړې.

د ریاست‌الوزراء د خبرپاڼې له مخې؛ له دغو برخو څخه ۳۶ معیارونه او ۳۰ د آزمېښت لارې چارې له بحث او هر اړخیزې ارزونې وروسته تصویب شوې دي.

دغه معیارونه او د آزمېښت لارې چارې د کرنیزو محصولاتو، خوراکي توکو، درملو، ټوکر، کیمیاوي او پلاستیکي توکو، مخابراتو او برښنا، کان‌کېندنې، ودانیزو توکو، چاپېریال ساتنې او یو شمېر نورو برخو کې کارول کیږي.

په دې غونډه کې د پکتیا، پکتیکا، خوست، کندهار او ننګرهار ولایتونو د ډبرو سکرو د تخلیې، بارولو، پروسس او بسته‌بندۍ د مرکزونو د مالکیت په اړه هم بحث وشو.

له هر اړخیزې ارزونې وروسته پرېکړه وشوه، چې یاد مرکزونه دې د ټرانسپورټ او ملکي هوايي چلند وزارت اړوند وي او دغه وزارت دې د هغوی اړوندې چارې پر مخ یوسي.