تازه خبرونه
د اوبو غلي بحران او د میلیونونو کډوالو راستنېدا افغانستان له ګواښ سره مخ کړی
د انډیپنډنټ ورځپاڼې د راپور له مخې؛ د روان ژمي پر مهال په ځانګړي توګه د هندوکش په غرونو کې د باران او واورې بېساري کمښت د کابل او د افغانستان د نورو ښارونو د اوبو د سرچینو د راتلونکي په اړه اندېښنې راپورته کړې دي.
افغانستان د خپل تاریخ په اوږدو کې له یوې خوا له ګاونډ هېوادونو څخه د میلیونو کډوالو بېرته راستنېدا او له بلې خوا د اوبو د کمښت او د کابل وچېدا له ګواښ سره مخ کړی؛ نړیوال بنسټونو یې «ناورین» بولي او خبرداری ورکوي، چې له بېړنیو هڅو پرته به ورسره بشري، اقتصادي او امنیتي منفي اغېزې نورې هم پراخې شي.
د انډیپنډنټ ورځپاڼې د راپور له مخې؛ د روان ژمي پر مهال په ځانګړي توګه د هندوکش په غرونو کې د باران او واورې بېساري کمښت د کابل او د افغانستان د نورو ښارونو د اوبو د سرچینو د راتلونکي په اړه اندېښنې راپورته کړې دي.
په آسیا کې د ماشومانو د ساتنې ادارې مسوول ارشاد ملک کابل ته له وروستي سفر وروسته ویلي، چې د سږنۍ واورې کچه «د پخوانیو کلونو پر پرتله ډېره کمه» ده او دا حالت د ځمکنیو اوبو زېرمو ته مستقیم ګواښ ګڼل کېږي.
د ارزونو له مخې؛ په تېرو لس کلونو کې د کابل د ځمکنیو اوبو سطحه له ۲۵ تر ۳۰ مټرو پورې ټیټه شوې او نږدې نیمایي څاهګانې وچې شوې دي.
همدارنګه راپورونه ښيي، چې د کابل شاوخوا ۸۰ سلنه ځمکنۍ اوبه د فاضله او مالګینو توکو د ککړتیا له کبله د څښلو لپاره روغتیایي ندي. دا مهال ډېرې کورنۍ اړ دي، چې د خپل میاشتني عاید تر ۳۰ سلنې پورې د اوبو د اخیستو لپاره ولګوي.
د اقلیمي بدلونونو له پراخېدا سره هممهاله افغانستان له ۲۰۲۳ کال راپدېخوا له ایران او پاکستان څخه د څه باندې ۵ میلیون کډوالو د بېرته ستنېدا شاهد دی. دې شمېر د هېواد نفوس له ۱۰ سلنې څخه ډېر کړی او د اوبو پر محدودو بنسټیزو سرچینو یې بېساری فشار راوستی دی. یوازې په ۲۰۲۵ کال کې شاوخوا ۲.۹ میلیون افغانان هېواد ته راستانه شوي دي.
«مرسي کورپس» بنسټ خبرداری ورکړی: په هغو سیمو کې، چې د بېرته راستنېدونکو افغانانو کوربه دي؛ درې پر څلور کورنۍ د څښاک پاکو اوبو ته لاسرسی «سخت یا ډېر سخت» بولي.
دغه بنسټ زیاتوي؛ په ځینو سیمو کې د اوبو پر سر د خلکو سیمهییزې شخړې او نښتې زیاتې شوي او دا مهال شاوخوا ۴۰ سلنه شخړې په افغانستان کې د اوبو له موضوع سره تړاو لري.
جنوبي ولایتونه په ځانګړي توګه کندهار پرلهپسې وچکالیو ځپلی او بزګران یې اړ کړي، چې خپلې کروندې پرېږدي. یو له دې بزګرو وايي: «هغه ځای، چې یو وخت شین او آباد و؛ نن پر دښته بدل شوی دی. وچکالي یو غلی قاتل دی، چې هر څه له منځه وړي.»
په همدې حال کې د نړیوالو بشري مرستو سخت کمښت هم دا بحران ژور کړی دی.
د راپورونو له مخې؛ په ۲۰۲۵ کال کې افغانستان ته بشري مرستې د تېر کال پر پرتله ۳۷ سلنه کمې شوې دي. دا وضعیت د دې لامل شوی، چې د ماشومانو د ساتنې او مرسي کورپس په څېر بنسټونه د اوبو او روغتیا مهمې پروژې ودروي یا محدودې کړي، چې په پایله کې یې سلګونه زره کسان له بنسټیزو مرستو بېبرخې شوي دي.
سره له دې، چې اسلامي امارت چارواکو کابل ته د شاهتوت بند او له پنجشېر څخه د اوبو د لېږد پروژو د پلي کېدا ژمنې کړې؛ خو مرستندویه بنسټونه وایي، چې له پراخې پانګونې او د اوبو سرچینو اغېزمن مدیریت پرته دا ژمنې د بحران د پراخېدا ځواب نشي کېدی.
کارپوهان ټینګار کوي، چې افغانستان سره له ټولو ستونزو د اوبو د کمښت له نوي واقعیت سره د تطابق وړتیا لري؛ خو دا کار د نړیوالې ټولنې جدي ملاتړ ته اړتیا لري.
د هغوی په باور، د مرستو پرلهپسې کمښت نه یوازې د بشري حقونو د ښه کېدا سبب نهګرځي، بلکې د میلیونو وګړو په ځانګړي توګه د ښځو او ماشومانو کړاوونه نور هم زیاتوي.
تازه خبرونه
امیر خان متقي د چین له ځانګړي استازي سره پر سیمهییز وضعیت خبرې وکړې
د افغانستان بهرنیو چارو وزارت د خپرې شوې خبرپاڼې له مخې؛ په دې خبرو کې امیرخان متقي د افغانستان او چین اړیکې مثبتې وبللې او هیله یې څرګنده کړه، چې دواړه هېوادونه به په بېلابېلو برخو کې خپلې اړیکې نورې هم پراخې او عملي کړي.
د افغانستان اسلامي امارت بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې امیرخان متقي د چین له ځانګړي استازي یوی شیایونګ سره د دواړو هېوادونو ترمنځ د دوه اړخیزو اړیکو پر پراختیا، د سیمې پر وروستیو تحولاتو او د پاکستان له لوري د افغانستان پر ملي حاکمیت د پوځي تېري پر وروستي وضعیت خبرې کړې دي.
د افغانستان بهرنیو چارو وزارت د خپرې شوې خبرپاڼې له مخې؛ په دې خبرو کې امیرخان متقي د افغانستان او چین اړیکې مثبتې وبللې او هیله یې څرګنده کړه، چې دواړه هېوادونه به په بېلابېلو برخو کې خپلې اړیکې نورې هم پراخې او عملي کړي.
نوموړي همداراز ورسره د پاکستان له لوري د افغانستان پر ملي حاکمیت او ځمکني بشپړتیا د وروستیو بریدونو په اړه نه یوازې د افغانستان اسلامي امارت دریځ شریک کړ، بلکې ټینګار یې کړی، چې افغانستان د شخړو پر ځای د ستونزو سولهییز حل ته لومړیتوب ورکوي او غواړي، چې د کړکېچ سطحه لوړه نشي؛ خو د هېواد او خلکو دفاع هم خپل حق بولي.
په خبرپاڼه کې راغلي؛ د چین ځانګړي استازي د پاکستان د وروستیو بریدونو له کبله د شهید شویو افغانانو له کورنیو سره د حکومت د خواشینۍ اوخواخوږۍ د څرګندولو تر څنګ ویلي، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ روانې ستونزې باید د خبرو او ډیپلوماسۍ له لارې حل شي، چې ورسره د سیمې د ثبات لپاره د کړکېچ کچه لوړه نشي.
هغه ټینګار کړی؛ چین په دې اړه له پاکستاني لوري سره هم په تماس کې دی او کوښښ کوي، چي د دواړو ګاونډ هېوادونو تر منځ تاوتریخوالی راکم او رغنده اړیکې رامنځته شي.
تازه خبرونه
سږ کال د ښځو د حقونو ۳۴۰۰ شکایتونه وارزول شول – امر بالمعروف
یاد وزارت نن(یکشنبه د کب اووهلسمه) ویلي، چې له تېرو لس میاشتو راپدېخوا د ښځو د حقونو په اړوند څانګو کې ۳۵۱۱ شکایتونه ثبت شوي دي.
د امربالمعروف، نهی عن المنکر او شکایتونو اوریدلو وزارت څرګنده کړې، چې په افغانستان کې د ښځو د شرعي حقونو د ډاډمنولو لپاره یې د ښځو د ستونزو اړوند زرګونه شکایتونه ارزولي او څارلي دي.
یاد وزارت نن(یکشنبه د کب اووهلسمه) ویلي، چې له تېرو لس میاشتو راپدېخوا د ښځو د حقونو په اړوند څانګو کې ۳۵۱۱ شکایتونه ثبت شوي دي.
د دې وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ له دې شکایتونو څخه ۳۴۸۱ قضیې ارزول شوې دي او یوازې په تېره اوونۍ کې د کورني تاوتریخوالي ۷۳ قضیې او د جبري واده د ۹ قضیو مخنیوی او د ۱۵ ښځو د میراث حق خوندي شوی دی.
په خبرپاڼه کې دا ټینګار هم شوی، چې د اسلامي امارت د مشر د فرمان له مخې؛ د ښځو د شرعي حقونو د ډاډمنولو او د هغوی پر وړاندې د ظلم او بې عدالتۍ د مخنیوي لپاره هڅې روانې دي.
دې وزارت له هېوادوالو غوښتي؛ که د ښځو د حقونو له سرغړونو یا کورنیو ستونزو سره مخ شوئ؛ نو خپل شکایتونه اړوند چارواکو ته وړاندې کړئ، چې ورته رسېدنه وشي.
تازه خبرونه
ترکیې په افغانستان کې د سولې او ثبات پر اړتیا ټینګار څرګند کړ
فیدان ویلي: “مونږ د افغانستان د وضعیت ارزونې وخت هم درلود. زمونږ بنسټیزه تمه دا ده، چې افغانستان او ګاونډیان یې سره په سوله کې وي.”
د ترکیې بهرنیو چارو وزیر هاکان فیدان د شنبې پر ورځ د ترکي ژبو هېوادونو ټولنې بهرنیو چارو وزیرانو شورا له نارسمي غونډې وروسته په افغانستان کې د سولې او ثبات پر اړتیا ټینګار وکړ.
فیدان ویلي: “مونږ د افغانستان د وضعیت ارزونې وخت هم درلود. زمونږ بنسټیزه تمه دا ده، چې افغانستان او ګاونډیان یې سره په سوله کې وي.”
هغه یادونه کړې؛ د ترکي ژبو هېوادونو ټولنې څو غړي هېوادونه له افغانستان سره ګډه پوله لري او په دې هېوادونو کې ثبات د دوی لپاره اړین دی.
فیدان زیاته کړې، چې د ترکي ژبو هېوادونو ټولنې بهرنیو چارو وزیرانو شورا د افغانستان او پاکستان ترمنځ د مخ پر زیاتېدونکي تاوتریخوالي په اړه هم بحث کړی دی.
-
نړۍ4 days agoیوه پاکستاني د ایران پر لمسون د ټرمپ د وژلو هڅه کړې – رسنۍ
-
تازه خبرونه5 days agoد پاکستان خلک د افغانستان د ملکي وګړو له وژنې ملاتړ نهکوي – خلیلزاد
-
تازه خبرونه4 days agoیو ټولګډونه پلاوی دې افغانستان ته سفر وکړي – سهیل افریدی
-
سیمه ییز خبرونه4 days agoایرانیان په تهران کې د آیت الله خامنهیي د الوداع مراسم ترسره کوي
-
تازه خبرونه5 days agoترکیې د پاکستان او افغانستان تر منځ د اوربند غوښتنه وکړه
-
تازه خبرونه4 days agoد ډیورنډ کرښې په اړوند سیمو کې روانو شخړو د خوړو ناورین ته لمن وهلې
-
تازه خبرونه4 days agoله افغانستان سره ستونزه دې د خبرو له لارې حل شي – فضلالرحمن
-
تازه خبرونه5 days agoبریټانیا د افغانستان په ګډون د څلور هېوادونو وګړو ته ویزې وځنډولې
