د افغانستان بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي د ښځو او نجونو، بندیزونو او امنیت په اړه د اسلامي امارت له تګلارو دفاع کړې او له امریکا او نورو هېوادونو سره یې د اړیکو پر پیاوړتیا ټینګار کړی دی.

امیرخان متقي په روانه اوونۍ کې له بي‌بي‌سي سره د مرکې پر مهال د ښځو او نجونو پر زده‌کړو، کار، ژوندانه او د هغوی د حضوري محدودیتونو په اړه د یوې پوښتنې په ځواب کې د بشري حقونو د وضعیت په اړه نیوکې رد کړې او څرګندوي، چې پر افغانستان لګېدلي بندیزونه سیاسي انګېزه لري.

هغه ویلي:« دا د افغانانو په حق کې بې‌عدالتي ده. دا یوه پلمه ده. پر افغانستان د بندیزونو لګولو لپاره هیڅ منطقي دلیل نشته.»

متقي استدلال کړی، چې د تېرو څو لسیزو د جګړو؛ د امریکا او ناټو په مشرۍ د شل کلنې جګړې پر پرتله د افغانستان اوسنی وضعیت ښه شوی دی.

نوموړي زیاته کړې؛ افغانستان شاوخوا ۴۰ کاله جګړه تېره کړې او اوس اسلامي امارت هڅه کوي، چې له ختیځو او لویدیځو هېوادونو سره خپلې اړیکې پراخې کړي.

متقي وایي:« له سیمه‌ییزو او ختیځو هېوادونو سره زمونږ اقتصادي او سیاسي اړیکې او د پانګونې په برخه کې همکاري ډېره پراخه شوې ده».

هغه زیاته کړې، چې له اروپايي هېوادونو سره په اړیکو کې هم پرمختګ رامنځته شوی دی.

هغه په بلجیم کې د افغان کډوالو په اړه وروستیو« تخنیکي خبرو» ته په نغوته کې ویلي؛ دا یو مثبت پرمختګ دی او اسلامي امارت هیله لري، چې راتلونکی به ښه‌وي.

متقي ومنله، چې رسمیت پېژندنه مهمه ده؛ خو د روسیې له‌خوا د اسلامي امارت رسمیت پېژندل یې یو مثبت پرمختګ وباله.

د ښځو په اړه د افغانستان تګلارو ته باید د هېواد د ارزښتونو له مخې وکتل شي

د ښځو پر محدودیتونو د یوې پوښتنې په ځواب کې امیرخان متقي ویلي، چې د افغانستان تګلارې باید د لویدیځو ارزښتونو او معیارونو پر ځای د افغانستان د کلتوري او ټولنیزو ارزښتونو له مخې وکتل شي.

هغه وایي:« له ښځو سره چلند باید د لویدیځ د کلتور او دودونو له عینکو و نهارزول شي؛ د افغانستان ارزښتونه باید په پام کې ونیول شي.»

متقي ویلي، چې اوس‌مهال له درې میلیون ډېرې نجونې په ښوونځیو او دیني مدرسو کې زده‌کړې کوي او څرګندوي، چې په دیني مدرسو کې نجونې عصري مضامین هم زده‌کوي.

نوموړي زیاته کړې، له درې میلیون ډېرې نجونې تر شپږم ټولګي پورې په ښوونځیو کې زده‌کړې کوي او ښځینه ښوونکې هم د هغوی په زده‌کړه کې ونډه لري.

متقي د ښځینه‌وو د منځنیو زده‌کړو د محرومیت په اړه د ډیپلوماټانو او بهرنیو بنسټونو اندېښنې ومنلې او وایي، چې دا وضعیت ښايي په راتلونکې کې د ښځینه ښوونکو او ښځینه ډاکټرانو د کمښت لامل شي.

هغه څرګندوي:« دا رښتیا هم یوه ستونزه ده او ورته به پاملرنه وشي.»

متقي زیاته کړې، افغانستان اوس له دغه کمښت سره مخ نه‌دی او چارواکي هڅه کوي، چې په راتلونکې کې د دغه کمښت د رامنځته کېدا مخه ونیسي.

متقي په افغانستان کې د القاعده او بهرنیو وسله‌والو ډلو فعالیت رد کړ

د افغانستان بهرنیو چارو وزیر په افغانستان کې د القاعده او نورو بهرنیو وسله‌والو ډلو د فعالیت په اړه ادعاوې هم رد کړې.

هغه ویلي؛ اسلامي امارت به هیڅ ډلې ته اجازه ور نه‌کړي، چې د افغانستان له خاورې د نورو هېوادونو پر وړاندې د بریدونو د پلانولو لپاره کار واخلي او په افغانستان کې د بهرنیو وسله‌والو د شتون ادعاوې یې تبلیغات وبلل.

متقي وایي:« تر اوسه هیچا هیڅ ډول ثبوت نه‌دی وړاندې کړی».

نوموړي د کوکنارو د کښت له منځه وړل او د امنیتي وضعیت ښه کېدل هم له هغو بدلونونو وبلل، چې د ده په وینا باید ورته پام وشي او پر رسمیت وپېژندل شي.

له واشنګټن سره د عادي اړیکو هڅې

متقي له امریکا سره د افغانستان د اړیکو په اړه ویلي، چې اسلامي امارت له واشنګټن سره د مثبتو او عادي اړیکو غوښتونکی دی؛ خو په افغانستان کې د بهرنیو پوځي ځواکونو شتون نه‌مني.

هغه ویلي، افغانستان د پراختیا په حال کې هېواد دی او په بېلابېلو برخو کې د پانګونې فرصتونه شته؛ خو اسلامي امارت نه‌پوهیږي، چې اوس‌مهال په افغانستان کې د امریکايي پانګه‌والو لېوالتیا څومره ده.

متقي ویلي: د شاوخوا شپږ میلیون افغانانو بېرته ستنېدو پر هېواد فشارونه زیات کړي؛ خو وایي، چې بېرته ستانه شوي کسان خپلو اصلي سیمو ته لېږدول شوي دي.

هغه زیاته کړې، ډېری بېرته ستانه شوي کسان مسلکي کارکوونکي دي او اوس د افغانستان د پراختیا په بهیر کې ونډه اخلي.

سره له دې، چې د ښځو د حقونو، بشري اړتیاوو او د افغانستان د اقتصادي وضعیت په اړه نړیوالې اندېښنې اوس هم دوام لري؛ متقي ویلي، اسلامي امارت له نړیوالې ټولنې سره د ډیپلوماټیکو او اقتصادي اړیکو د پراختیا غوښتونکی دی.

دا مرکه د بي‌بي‌سي د «د انټرویو» نومې خپرونې په چوکاټ کې ترسره شوې ده؛ دغه خپرونه د نړۍ له اغېزناکو څېرو سره د مهمو نړیوالو موضوعاتو په اړه خبرې کوي.

د هلمند والي امان‌الدین منصور او د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي(یوناما) د مرستیال برونو لیمارکي ترمنځ په ناسته کې د اقتصادي او پراختیايي پروژو پر پیاوړتیا، د روغتیايي چوپړتیاوو پراختیا، د کرنیزو محصولاتو د بازار موندنې او د کوکنارو د بدیل معیشت برابرولو ټینګار وشو.

په دې ناسته کې، چې د هلمند ولایت مقام د غونډو په تالار کې جوړه شوې وه، د دغه ولایت د عمومي وضعیت، امنیت او ثبات ترڅنګ د اقتصادي فعالیتونو، پراختیايي چارو، روغتیا، کرنې، د پروژو لپاره د بودجې جلب او د کرنیزو او تولیدي توکو د بازار موندنې په اړه خبرې شوې دي.

د یوناما مرستیال برونو لیمارکي ویلي، په هلمند کې رامنځته شوي امنیت او ثبات د اقتصادي او پراختیايي فعالیتونو لپاره ښه زمینه برابره کړې او یوناما په دې برخه کې له ترسره شویو هڅو ملاتړ کوي.

نوموړي د کوکنارو د کښت د مخنیوي ترڅنګ بزګرانو ته د حلال او دوامدار بدیل معیشت د برابرولو اړتیا مهمه وبلله او وایي، چې د قانوني او ګټورو کرنیزو بدیلونو پیاوړتیا کولی شي د بزګرانو اقتصادي ستونزې راکمې کړي.

دغه اراز هغه ویلي، په هلمند کې یو شمېر مهمې اقتصادي او پراختیايي پروژې روانې دي؛ خو د دغو پروژو د پراختیا او د خلکو د ملاتړ لپاره ډېرو ګډو هڅو ته اړتیا ده.

په دې ناسته کې د پروژو لپاره د بودیجې د جلب او د روغتیايي چوپړتیاوو د پراختیا په اړه هم خبرې شوې دي او د اړوند ادارو ترمنځ پر ډېرې همغږۍ او همکارۍ ټینګار وشو.

د هلمند والي امان‌الدین منصور د ولایت د عمومي وضعیت، امنیت، اقتصادي فعالیتونو، پراختیايي چارو، روغتیا، پوهنې او کرنې په اړه معلومات ورکړل او د هلمند د خلکو د اړتیاوو د پوره کولو لپاره یې د ډېرو همکاریو غوښتنه وکړه.

دغه اراز د هلمند د پنبې او نورو کرنیزو او تولیدي توکو د بازار موندنې په اړه تفصیلي خبرې وشوې او څرګندوي، چې ازبکستان د افغانستان د پنبې پېرلو ته ښه لېوالتیا ښودلې ده.

په دې ناسته کې د هلمند والي او د یوناما مرستیال ترڅنګ د ولایت مقام، پوهنې، کډوالو چارو، اقتصاد، عامې روغتیا، کرنې او معدن او صنایعو خونې مسوولانو هم ګډون کړی و.

د یوناما له مرستیال سره په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د ښځو د برابرۍ او پیاوړتیا ادارې عمومي رییسې سوزن فرګوسن، په افغانستان کې د کډوالۍ نړیوالې ټولنې د دفتر عمومي رییسې میاه پارک، په افغانستان کې د نشه‌يي توکو او جرمونو په اړه د ملګرو ملتونو د دفتر عمومي رییس پولیا لوکي سیري، د یونیسف او د کډوالو عالي کمیشنرۍ استازو او یو شمېر نورو مسوولانو ملتیا کوله.

ویل کیږي، چې دواړو لوریو د هلمند د خلکو د اړتیاوو د پوره کولو، د اقتصادي او پراختیايي فعالیتونو د پیاوړتیا، د روغتیايي چوپړتیاوو د پراختیا، د کرنیزو محصولاتو د بازار موندنې او نورو ګډو برخو کې د همکاریو پر دوام او پیاوړتیا ټینګار وکړ.

د کورنیو چارو وزارت درې کسیز پلاوي په چین کې د نړیوال امنیتي کنفرانس له ګډون، د دغه هېواد له امنیتي او اداري مسوولانو او د بېلابېلو هېوادونو له استازیو سره له لیدنو وروسته خپل اووه ورځنی کاري سفر پای ته ورساوه.

د کورنیو چارو وزارت د مقام د دفتر رییس مولوي زین‌الله عابر پر مشرۍ دغه پلاوي د سپټمبر پر اتمه د چین پر رسمي بلنه په لیانیونګانګ ښار کې پیل شوي نړیوال امنیتي کنفرانس کې ګډون کړی و. په دې کنفرانس کې د ۱۲۷ هېوادونو د کورنیو چارو وزیرانو، لوړپوړیو مسوولانو او د نړیوالو امنیتي بنسټونو استازو ګډون کړی و.

پلاوي د کنفرانس په درې واړو برخو کې فعاله ونډه واخیسته؛ د امنیتي موضوعاتو په اړه یې د ګډونوالو ویناوې واورېدلې، له چینايي امنیتي او اداري مسوولانو سره یې کاري ناستې وکړې او د دغه هېواد له امنیتي او شرطې(پولیسو) اړوند ادارو څخه یې لیدنې وکړې.

د کنفرانس په اصلي غونډه کې د کورنیو چارو وزارت د مقام سر یاور عبدالرحیم ثاقب د اسلامي امارت د امنیتي تګلارې، د هېواد د امنیتي وضعیت او په دې برخه کې د لاسته راوړنو په اړه پراخه وینا وکړه. د نوموړي وینا هم‌مهاله د کنفرانس ګډونوالو ته پر څو ژبو وژباړل شوه.

د اسلامي امارت پلاوي د کنفرانس په څنډه کې د چین د عامه امنیت وزارت له امنیتي او تأمیناتي مسوولانو سره هم کاري لیدنه وکړه.

دغه راز یې د متحده عربي اماراتو، لیبیا، تاجکستان، الجزایر، تونس، ایران، سوریې، عراق، پاکستان، یمن او یو شمېر نورو هېوادونو له استازیو سره بېلابېلې لیدنې وکړې.

د سفر پر وروستۍ ورځ دې پلاوي د سوژو ښار د عامه خدمتونو له یوې ادارې څخه هم لیدنه وکړه او وروسته یې په چین کې د اسلامي امارت له سفارت سره پر لیدنه خپل اووه ورځنی کاري سفر پای ته ورساوه.

په دې سفر کې د زین‌الله عابر ترڅنګ عبدالرحیم ثاقب او د کورنیو چارو وزارت د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوژۍ لوی رییس محمد ناصري هم ګډون کړی و.