د افغانستان برښنا شرکت ويلي، چې مسکو ته د دې ادارې د پلاوي په سفر کې روسي چارواکو له دې هېواد سره د برښنا په برخه کې د همکاریو پر پراخولو ټینګار کړی دی.

د افغانستان برښنا شرکت د خبرپاڼې له مخې؛ د دې شرکت اجرائیوي رییس عبدالحق همکار د روسیې د انرژۍ وزارت له مرستیال ولادمیر خازوف سره په لیدنه کې د انرژۍ په اړه دوه‌اړخیزې همکارۍ اړینې بللې دي.

په دې لیدنه کې روسي لوري هم د افغانستان له پلاوي هرکلی کړی او له افغانستان سره یې د انرژۍ او اقتصادي همکاریو د پراختیا لپاره په‌خپلې ژمنتیا ټینګار کړی او دا یې د خپلو ناستو د دوامدارې اجنډا برخه بللې ده.

همدارنګه په روسیه کې د افغانستان سفیر ګل حسن حسن د برښنا د انرژۍ او تخنیکي همکاریو د اړیکو پراختیا اړینه بللې او د روسیې له همکاریو یې مننه کړې ده.

د افغانستان برښنا شرکت د څرګندونو له مخې؛ دا لیدنه د تخنیکي همکاریو د پراختیا، د پانګونې د جلبولو او په هېواد کې د برښنا د وضعیت د ښه‌والي لپاره ترسره شوې ده.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو ملاتړ صندوق (یونیسف) خبرداری ورکړی، چې په افغانستان کې د نجونو پر زده‌کړو او د ښځو پر کار محدودیتونه کولی شي تر ۲۰۳۰ ز.کال پورې هېواد له ۲۵ زره څخه د زیاتو ښځینه ښوونکو او روغتیايي کارکوونکو له کمښت سره مخ کړي.

د دې ادارې د «په افغانستان کې د نجونو د زده‌کړو او د ښځو د کار بازار کې د ګډون پر وړاندې د بې‌عملۍ لګښت» تر سرلیک لاندې راپور کې راغلي، چې دې کړکېچ نه یوازې د ماشومانو زده‌کړو او روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی کم کړی، بلکې د هېواد اقتصاد او د بنسټیزو خدمتونو وړاندې کول یې هم کمزوري کړي دي.

د دغه راپور له مخې؛ په ملکي خدمتونو کې د ښځو ونډه له ۲۱ سلنې څخه په ۲۰۲۳ ز.کال کې ۱۷.۷ سلنې ته په ۲۰۲۵ ز.کال کې راټیټه شوې ده. همدارنګه، په ۲۰۲۱ ز.کال کې د نجونو د منځنیو زده‌کړو له بندیز راپدېخوا له یو میلیون څخه زیاتې نجونې له زده‌کړو بې‌برخې شوې دي.

د یونیسف اجرائیوي رییسې، کاټرین راسل ویلي: «افغانستان د راتلونکې نسل ښوونکو، ډاکترانو او قابلو د له لاسه ورکولو وس نه‌لري. د دې وضعیت دوام به اړین خدمتونه له جدي کړکېچ سره مخ کړي.»

د دې ارزونې له مخې؛ تر ۲۰۳۰ ز.کال پورې ښايي ۲۰ زره ښځینه ښوونکې او له ۵۴۰۰ څخه زیاتې ښځینه روغتیايي کارکوونکې له لاسه ووځي. دا په داسې حال کې ده، چې د لومړنیو زده‌کړو په برخه کې د ښځینه ښوونکو شمېر له شاوخوا ۷۳ زره څخه په ۲۰۲۲ ز.کال کې نږدې ۶۶ زره ته په ۲۰۲۴ ز.کال کې راکم شوی دی.

یونیسف ټینګار کوي، چې د ښځینه روغتیايي کارکوونکو د شمېر کموالی کولی شي د ښځو روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی، په ځانګړي توګه د میندو او ماشومانو په برخه کې سخت محدود کړي؛ ځکه په ډېرو برخو کې ښځې د نرینه روغتیايي کارکوونکو له خدمتونو ګټه نه‌شي اخیستلای.

دغه بنسټ همدارنګه خبرداری ورکړی، چې دا محدودیتونه هر کال شاوخوا ۸۴ میلیون ډالر د افغانستان اقتصاد ته زیان رسوي.

دغه راز یونیسف ویلي، چې د ماشومانو د زده‌کړو ملاتړ ته به دوام ورکړي او یوازې په ۲۰۲۵ ز.کال کې له ۳.۷ میلیون څخه ډېر ماشومان له ښوونیزو مرستو برخمن شوي دي.

د افغانستان اسلامي امارت د لوړو زده‌کړو وزارت ویلي، چې نن(دوشنبه د غویي اوومه) پاکستاني پوځ له‌خوا د کونړ ولایت د سید جمال‌الدین افغاني پوهنتون په ترسره شوي راکټي برید کې یو شمېر زده‌کړیالان او استادان ټپیان شوي او د پوهنتون ودانۍ ته هم پراخ زیان اوښتی دی.

د یاد وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې د لوړو زده‌کړو وزیر ندا محمد ندیم دا پېښه غندلې او دا یې «ډارن، ظالمانه او د ټولو اسلامي او نړیوالو اصولو خلاف عمل» بللی دی.

خبرپاڼې زیاته کړې؛ په دې برید کې شاوخوا ۳۰ زده‌کړیالان او استادان ټپیان شوي او د پوهنتون ودانۍ او چاپېریال ته سخت زیان رسېدلی دی.

د لوړو زده‌کړو وزارت دغه عمل پر علم او د افغانستان پر بنسټیزو ارزښتونو برید بللی او له نړیوالو بنسټونو یې غوښتي، چې د دې پېښې پر وړاندې چوپ پاتې نه‌شي.

د وزارت د څرګندونو له مخې؛ د لوړو زده‌کړو وزیر امر کړی، چې ټپیان دې ژر تر ژره روغتیايي مرکزونو ته ولېږدول شي.

ویل کیږي، چې اسلامي امارت د هېواد د علمي مرکزونو، پوهنتونونو او ښوونیزو بنسټونو امنیت ته ژمن دی.