په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندوی پلاوي دفتر (یوناما) خبرداری ورکړی؛ افغانستان د نړۍ له هغو درې هېوادونو څخه دی، چې د چاودېدونکو توکو له کبله تر ټولو ډېر تلفات لري او اوس هم د جګړې ماینونه او نور توکي په بېلابېلو سیمو کې ناچاودي پاتې دي.

د یوناما د راپور له مخې؛ ماشومان د دې ګواښونو تر ټولو ستر قربانیان دي او شاوخوا ۸۰ سلنه یې د ماینونو له کبله رامنځته شوي، چې ډېری وخت له نه‌چاودو مهماتو سره د لوبو پر مهال ټپیان کېږي او یا هم خپل ژوند له لاسه ورکوي.

دغه بنسټ همدارنګه د هغو نادولتي ادارو مالي ملاتړ کوي، چې د ماین‌پاکۍ او د سیمو د خلکو د پوهاوي په برخه کې فعالیت کوي.

یوناما ویلي، چې دغه ادارې هره ورځ د ماینونو او د جګړې د نورو وژونکو پاتې شونو د پاکولو لپاره هڅې کوي او د پوهاوي د پروګرامونو له لارې خلک د شته خطرونو په اړه روزي.

یوناما ټینګار کړی، چې پوهاوی او ګډ اقدام کولی شي د افغانستان د خلکو ژوند وژغوري او د ټولنې امنیت وغځوي.

د روسیې بهرنیو چارو وزیر ویلي، چې له هند او افغانستان سره د پاکستان په اړیکو کې د منځګړي رول نلري؛ خو که ترې وغوښتل شي، د مرستې لپاره چمتو دي.

د روسیې بهرنیو چارو وزارت له لوري په خپرو شوو څرګندونو کې راغلي؛ شخړې باید د دواړو لوریو ترمنځ؛ د ۱۹۷۲ ز.کال د سېملا تړون او د ۱۹۹۹ ز.کال د لاهور خبرپاڼې له مخې؛ دوه‌اړخیزې حل شي.

دغه څرګندونې د روسیې بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف د کلنۍ خبري غونډې له ترسره کېدا مخکې د لیکل شوې بڼې پوښتنو په ځواب کې له هغې وروسته خپرې شوې، چې د وخت د کمښت له کبله ځینې پوښتنې ځواب شوې نه‌وې.

له پاکستان سره د اړیکو په اړه روسیې ویلي؛ په ۲۰۲۵ کال کې سیاسي اړیکې ورسره هغه مهال پیاوړې شوې، چې د چین پر کوربتوب د شانګهای همکاریو ټولنې د سرمشریزې پر مهال د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین او د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف سره ولیدل.

مسکو همدارنګه د اقتصادي همکاریو د پراختیا یادونه کړې او څرګندوي، چې د کراچۍ د فولادو کارخونې بیا فعالول، د درمل جوړونې په برخه کې همکاري (په ځانګړي ډول د انسولین تولید) د نړیوال شمال–سویل ټرانسپورټي دهلېز تر چتر لاندې د ازمایښتي بار وړونکو لارو پیل او د پاکستان د تېل او ګاز په سکټور کې د روسیې احتمالي ګډون؛ د دواړو هېوادونو د همکاریو له مهمو بېلګو څخه دي. همدارنګه تمه ده، چې تر ۲۰۳۰ کال پورې د سوداګرۍ او اقتصادي همکاریو دوه‌اړخیز پروګرام هم تصویب شي.

د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام (UNDP) د راپور له مخې؛ د افغانستان نوې ملي پراختیایي سټراټیژي  (ANDS 2025–2030) به تر هغې خپلې موخې ته ونه‌رسېږي، چې اړینې جوړښتي ننګونې حل نشي.

دا له ۲۰۲۱ کال راپدېخوا د اسلامي امارت له بیا واکمنېدا وروسته لومړنی ملي پراختیايي پروګرام دی، چې د نړیوالو مرستو د نشتون تر شرایطو لاندې؛ د محدودو کورنیو سرچینو د وېش لپاره چوکاټ وړاندې کوي.

د دې سټراټیژۍ موخه دا ده، چې کلنۍ اقتصادي وده له ۳ څخه تر ۵ سلنې پورې ترلاسه کړي، صادرات ۱۰ سلنه زیات کړي، تر ۲۰۳۰ پورې ۵ میلیارډ ډالر بهرنۍ پانګونه راجلب کړي او پطخبنا(زیربنا) انرژي او استخراجي صنایعو ته پراختیا ورکړي.

د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام خبرداری ورکړی، چې په یو مهال کې څو بحرانونه؛ لکه: نړیوال نه‌رسمیت پېژندنه، ژور بشري ناورین، د کډوالو پراخه بېرته ستنېدا او اقلیمي بدلونونه د دې پروګرام د عملي کېدا خطر نور هم زیاتوي.

دې بنسټ دوه اړین بحراني محدودیتونه پر ګوته کړي؛ پر ښځو لګېدلي بندیزونه او د انرژۍ کمښت.

د راپور له مخې؛ د نجونو پر زده‌کړو بندیز او د ښځو پر کار او ګرځېدا محدودیتونو د دوی اقتصادي ګډون راکم کم کړی، چې د ودې او ګډې سوکالۍ ترلاسه کول یې ستونزمن کړي دي. همدارنګه، د انرژۍ سخت کمښت – د برښنا اوسنی تولید یوازې ۰.۷ ګیګاواټه دی د ۵ ګیګاواټه اړتیا پر وړاندې؛ د صنعتي پرمختګ مخه نیسي.

د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام دا پایله اخلي: تر هغې، چې پر ښځو محدودیتونه لرې او د انرژۍ تشه ډکه نشي؛ دا سټراټیژي به ښايي یوازې یوه هیله پاتې وي او عملي بدلون به رامنځته نکړي.

اسلامي امارت تر اوسه پدې اړه کوم غبرګون ندی ښودلی.