د سوریې ولسمشر احمد الشرع څرګنده کړې؛ هېواد به یې د ایران پر وړاندې د امریکا او اسرائیلو له جګړې تر هغې بهر پاتې وي، چې برید پرې ونشي او یا هیڅ ډیپلوماټیک حل شتون ونلري.

د سوریې ولسمشر په لندن کې د چاټهام هاوس فکري خونې پر کوربتوب ناستې ته ویلي: «سوریه به تر هغې له هر راز شخړې بهر پاتې وي، چې د هیڅ لوري له‌خوا پر نښه نشي.»

هغه ویلي:« مونږ نه غواړو، چې سوریه د جګړې ډګر وي؛ خو له بده‌مرغه نن چارې د عقل له مخې نه‌اداره کیږي. وضعیت بې ثباته او تصادفي دی.”

دا میاشتنۍ اوږده شخړه په ټوله سیمه کې خپره شوې؛ زرګونه کسان یې وژلي، د انرژۍ رسولو مخه یې نیولې او نړیوال اقتصاد یې د غورځېدا له خطر سره مخ کړی دی.

نوموړي دې پوښتنې ته په ځواب کې، چې آیا سوریه به د شخړې په لړ کې بې‌پرې پاتې شي؛ ویلي: « مونږ غواړو، چې سوریه له ټولې سیمې( لبنان، عراق، ترکیې، سعودي عربستان ) او نړیوالو قدرتونو(بریټانیا، فرانسې، جرمني او امریکا) سره بې‌زیانه او مثالي اړیکې ولري. زه فکر کوم، چې سوریه اوس د سټراټیژیکو اړیکو د جوړولو له وړتیا برخمنه ده.»

سوریې د روانې میاشتې په پیل کې زرګونه سرتېري له لبنان سره لویدیځې پولې او له عراق سره ختیځې پولې ته استولي.

د سوریې دفاع وزارت ویلي، چې د ځواکونو دا ځای پرځای کېدنه د «سیمه‌ییزو شخړو د زیاتېدا په بهیر کې د سرحدونو د ساتنې او کنټرول» لپاره دا مو د هڅو یوه برخه ده.

د سوریې ولسمشر ویلي؛ « مونږ په پوره کچه جګړې لرلي. مونږ درنده بیه پرې کړې ده. مونږ د یوې بلې جګړې تجربې ته چمتو نه‌یوو.»

سپینې ماڼۍ اعلان کړی، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ګواښ کړی؛ که ایران خپلې «نظامي ماتې» ونه‌مني، نو پر دغه هېواد به نور سخت بریدونه وکړي.

د سپینې ماڼۍ ویاندې کارولین لیویټ د چارشنبې پر ورځ یوې خبري ناستې ته ویلي، چې ټرمپ په خپلو پرېکړو کې جدي دی او خبرداری یې ورکړ، چې تهران باید بیا په خپلو محاسبو کې تېروتنه ونه‌کړي.

هغې زیاته کړې: «که ایران د اوسني وضعیت حقیقت ونه‌مني، چې له نظامي پلوه مات شوی؛ ولسمشر ټرمپ به ډاډ ورکړي، چې دا هېواد به له نورو سختو بریدونو سره مخ شي.»

دا څرګندونې په داسې حال کې راپورته کیږي، چې د ایران پر وړاندې د امریکا او اسرائیلو ګډه جګړه څلورمې اوونۍ ته دننه شوې او ورسره هم‌مهاله ځینو حکومتونو لکه پاکستان، ترکیې او مصر د منځګړیتوب او د تاوتریخوالي د کمولو هڅې پیل کړې دي.

دغه راز یو لوړپوړي ایراني چارواکي رویټرز خبري سرچینې ته ویلي، چې د امریکا وړاندیز اوس هم د جګړې د پای ته رسولو لپاره د ایران تر ارزونې لاندې دی. که څه هم د ایران لومړنی ځواب منفي و؛ خو دغه هېواد اوس هم دا طرحه په بشپړ ډول نه‌ده رد کړې.

د سپینې ماڼۍ ویاندې دا ټینګار هم کړ، چې له ایران سره خبرې اوس هم روانې دي او دا یې «رغوونکې» وبللې؛ خو هغې هغه راپورونه، چې د جګړې د پای لپاره د امریکا د ۱۵ ماده‌اییزې طرحې په اړه خپاره شوي دقیق ونه بلل.

د جګړې د احتمالي پای ته رسېدا د راپورونو له خپرېدا وروسته د نړۍ د ونډو بازارونه یو څه ښه شول او د تېلو بیې هم راکمې شوې، ځکه پانګه‌وال هیله لري؛ دې جګړې، چې د نړۍ د انرژۍ عرضه ګډوډه کړې او د انفلاسیون په اړه اندېښنې یې زیاتې کړي باید پای ته ورسېږي.

په کولمبیا کې د یوې پوځي الوتکې د راغورځېدا له کبله ۶۶ کسان مړه شوي او څلور نور ورک دي، چې دا یوه مرګونې پوځي هوایي پېښه ګڼل شوې ده.

دا الوتکه C-130 هرکولیس ډوله وه، چې د لاکهیډ مارټین له‌خوا جوړه شوې او د غورځېدا پر مهال په الوتکه کې ۱۲۸ کسان سپاره ول.

چارواکو ویلي، چې په اوتکه کې د هوايي ځواک ۱۱ پرسونل، ۱۱۵ پوځي سرتېري او دوه پولیس افسران سپاره ول.

دا حادثه هغه وخت رامنځته شوه، چې الوتکه له پیرو سره پولې ته نږدې د الوتنې په حال کې وه.

راپورونه ښیي، چې الوتکه د ځغاستې په پای کې له ستونزې سره مخ شوه او د هغې یوه وزر پر ونه ولګېد، چې له کبله یې چټکه راوغورځېده.

بیا الوتکې اور واخیست او د اور وژنې چارواکو څرګنده کړې؛ په الوتکه کې دننه ځینې چاودېدونکي توکي هم وچاودېدل، چې پېښه ورسره چټکه تر سره شوه.

د لرې پرتې سیمې اوسېدونکي هغه لومړني کسان ول، چې د ژغورنې لپاره راغلل؛ ټپیان یې پر موټرسایکلونو او لومړنیو تجهیزاتو خوندي ځای ته ولېږدول.

د پوځي ځواکونو له رارسېدا سره سم د ژغورنې عملیات روان وږساتل شول؛ خو د پېښې ځای ته لاسرسی ستونزمن و. په ټولیزه توګه ۵۷ ژوندي پاتې شوي کسان روغتون ته وړل شوي، چې د ۳۰ کسانو روغتیایي حالت د اندېښنې وړ ښودل شوی دی.

د کولمبیا ولسمشر ګوستاو پیټرو ټینګار کړی، چې د پوځ په عصري کولو کې ځنډ کولی شي د ځوانو سرتېرو ژوند له خطر سره مخ کړي.

دا ډول الوتکې، چې له ۱۹۵۰ لسیزې راپدېخوا کاري هڅې لري؛ د کولمبیا د اوږدې کورنۍ جګړې په بهیر کې یې سرتېري لېږدولي او له ۴۵۰زره څخه ډېرو هغو خپل خوږ ژوند له لاسه ورکړی دی.