د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلاي، چې امریکا له ایران سره په جګړه کې د خپلو بنسټیزو موخو د بشپړولو په درشل کې ده او په راتلونکو دوه یا درې اوونیو کې به پرې نور سخت بریدونه وکړي.

ټرمپ د چارشنبې پر ورځ په یوه ټلویزیوني وینا کې ویلي، چې امریکایي ځواکونو په تېرو ۳۲ ورځو کې “چټکې او پرېکنده بریاوې” ترلاسه کړي او د ایران ګواښ د پام وړ کم شوی دی.

دا جګړه د فبرورۍ پر اته‌ویشتمه د امریکا او اسرائیلو له بریدونو سره پیل شوې او په سیمه کې یې د لبنان او ایران د غچ اخیستونکو بریدونو په ګډون پراخې نښتې رامنځته کړې دي.

دغه راز د هرمز تنګي تړل‌کېدا د تېلو بیې لوړې او په نړیوالو بازارونو کې اندېښنې رامنځته کړې او د نړیوالو ادارو په ګډون د پیسو نړیوال صندوق، نړیوال بانک او د انرژۍ نړیوالې ادارې د جګړې د اقتصادي پایلو په اړه خبرداری ورکړی دی.

ټرمپ له رویټرز سره په یوه مرکه کې ادعا کړې، چې دې بریدونو اټومي وسلو ته د ایران د لاس‌رسي مخه نیولې او که ګواښ راپورته شي؛ نو امریکا به بیا برید وکړي.

د ټرمپ د څرګندونو له مخې، د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان د امریکا خلکو ته په یوه لیک کې په‌ډاګه کړې، چې هېواد یې د امریکا له عامو خلکو سره هیڅ دښمني نلري.

رویټرز راپور ورکړی، چې اسلام‌آباد د لنډمهاله اوربند وړاندیز کړی؛ خو له دواړو خواوو څخه یې ځواب ترلاسه کړی نه‌دی.

د سوریې ولسمشر احمد الشرع څرګنده کړې؛ هېواد به یې د ایران پر وړاندې د امریکا او اسرائیلو له جګړې تر هغې بهر پاتې وي، چې برید پرې ونشي او یا هیڅ ډیپلوماټیک حل شتون ونلري.

د سوریې ولسمشر په لندن کې د چاټهام هاوس فکري خونې پر کوربتوب ناستې ته ویلي: «سوریه به تر هغې له هر راز شخړې بهر پاتې وي، چې د هیڅ لوري له‌خوا پر نښه نشي.»

هغه ویلي:« مونږ نه غواړو، چې سوریه د جګړې ډګر وي؛ خو له بده‌مرغه نن چارې د عقل له مخې نه‌اداره کیږي. وضعیت بې ثباته او تصادفي دی.”

دا میاشتنۍ اوږده شخړه په ټوله سیمه کې خپره شوې؛ زرګونه کسان یې وژلي، د انرژۍ رسولو مخه یې نیولې او نړیوال اقتصاد یې د غورځېدا له خطر سره مخ کړی دی.

نوموړي دې پوښتنې ته په ځواب کې، چې آیا سوریه به د شخړې په لړ کې بې‌پرې پاتې شي؛ ویلي: « مونږ غواړو، چې سوریه له ټولې سیمې( لبنان، عراق، ترکیې، سعودي عربستان ) او نړیوالو قدرتونو(بریټانیا، فرانسې، جرمني او امریکا) سره بې‌زیانه او مثالي اړیکې ولري. زه فکر کوم، چې سوریه اوس د سټراټیژیکو اړیکو د جوړولو له وړتیا برخمنه ده.»

سوریې د روانې میاشتې په پیل کې زرګونه سرتېري له لبنان سره لویدیځې پولې او له عراق سره ختیځې پولې ته استولي.

د سوریې دفاع وزارت ویلي، چې د ځواکونو دا ځای پرځای کېدنه د «سیمه‌ییزو شخړو د زیاتېدا په بهیر کې د سرحدونو د ساتنې او کنټرول» لپاره دا مو د هڅو یوه برخه ده.

د سوریې ولسمشر ویلي؛ « مونږ په پوره کچه جګړې لرلي. مونږ درنده بیه پرې کړې ده. مونږ د یوې بلې جګړې تجربې ته چمتو نه‌یوو.»

سپینې ماڼۍ اعلان کړی، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ګواښ کړی؛ که ایران خپلې «نظامي ماتې» ونه‌مني، نو پر دغه هېواد به نور سخت بریدونه وکړي.

د سپینې ماڼۍ ویاندې کارولین لیویټ د چارشنبې پر ورځ یوې خبري ناستې ته ویلي، چې ټرمپ په خپلو پرېکړو کې جدي دی او خبرداری یې ورکړ، چې تهران باید بیا په خپلو محاسبو کې تېروتنه ونه‌کړي.

هغې زیاته کړې: «که ایران د اوسني وضعیت حقیقت ونه‌مني، چې له نظامي پلوه مات شوی؛ ولسمشر ټرمپ به ډاډ ورکړي، چې دا هېواد به له نورو سختو بریدونو سره مخ شي.»

دا څرګندونې په داسې حال کې راپورته کیږي، چې د ایران پر وړاندې د امریکا او اسرائیلو ګډه جګړه څلورمې اوونۍ ته دننه شوې او ورسره هم‌مهاله ځینو حکومتونو لکه پاکستان، ترکیې او مصر د منځګړیتوب او د تاوتریخوالي د کمولو هڅې پیل کړې دي.

دغه راز یو لوړپوړي ایراني چارواکي رویټرز خبري سرچینې ته ویلي، چې د امریکا وړاندیز اوس هم د جګړې د پای ته رسولو لپاره د ایران تر ارزونې لاندې دی. که څه هم د ایران لومړنی ځواب منفي و؛ خو دغه هېواد اوس هم دا طرحه په بشپړ ډول نه‌ده رد کړې.

د سپینې ماڼۍ ویاندې دا ټینګار هم کړ، چې له ایران سره خبرې اوس هم روانې دي او دا یې «رغوونکې» وبللې؛ خو هغې هغه راپورونه، چې د جګړې د پای لپاره د امریکا د ۱۵ ماده‌اییزې طرحې په اړه خپاره شوي دقیق ونه بلل.

د جګړې د احتمالي پای ته رسېدا د راپورونو له خپرېدا وروسته د نړۍ د ونډو بازارونه یو څه ښه شول او د تېلو بیې هم راکمې شوې، ځکه پانګه‌وال هیله لري؛ دې جګړې، چې د نړۍ د انرژۍ عرضه ګډوډه کړې او د انفلاسیون په اړه اندېښنې یې زیاتې کړي باید پای ته ورسېږي.