د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق ویلي، د افغانستان لپاره یې د چین له ځانګړي استازي یو شیاویونګ سره د سیمې د امنیت او د افغانستان د وروستیو بدلونونو په اړه هم خبرې کړې دي.

صادق د دوشنبې پر ورځ په ایکس‌پاڼه کې لیکلي؛ د چین ځانګړي استازي او ورسره پلاوي ته یې په اسلام‌آباد کې ښه راغلاست ووایه او دواړو لوریو د سیمې د امنیتي مسایلو په اړه؛ د هغه پر وینا، «رغنده خبرې» کړې دي.

د نوموړي د څرګندونو له مخې، دواړو لوریو د تحریک طالبان پاکستان او د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ له ګواښونو سره اړوند نظرونه تبادله کړل؛ هغه ادعا کړې، چې دغه ډلې د افغانستان له خاورې فعالیت کوي.

هغه زیاته کړې؛ پاکستان او چین هوکړه کړې، چې دوه‌اړخیزه همغږي پیاوړې او د ترهګریزو ګواښونو د مخنیوي، سیمه‌ییزې سولې، امنیت او ثبات لپاره خپلې همکارۍ پراخې کړي.

دا کتنه په داسې وخت کې کیږي، چې اسلام‌آباد او بېجینګ تل د افغانستان له خاورې د وسلوالو پر فعالیتونو اندېښنه ښودلې؛ خو د اسلامي امارت چارواکو دا ادعاوې څو ځله رد کړي او ټینګار یې کړی، چې د نورو پر ضد د افغانستان خاورې د کارولو اجازه هیڅ ډلې ته ورنه‌کړي.

عدلیې وزارت ویلي، د کابل ښار «امید سبز» نومي ښارګوټي( شهرک حاجي نبي) له ۱۵۰۰جریبه ډېره ځمکه امارتي ثابته شوې او اوسني پېرودونکي(متصرفان ) دې د تاوان د ترلاسه کولو لپاره پلورونکي ته مراجعه وکړي.

د عدلیې وزارت ویاند برکت‌الله رسولي ویلي؛ د ځانګړې محکمې د پرېکړې له مخې یاده ځمکه په پېنځه کاډستري ټوټو کې د دولت پر نوم ثبت او سروې شوې او هېڅکله حقیقي یا حکمي اشخاصو ته  لېږدول شوې نه‌ده.

د نوموړي د څرګندونو له مخې، محکمې حکم کړی، چې یاده ځمکه دې د ځمکو د غصب د مخنیوي او د غصب شویو ځمکو د بېرته راګرځولو کمیسیون ته وسپارل شي.

عدلیې وزارت ټینګار کړی؛ د ځمکو د غصب د مخنیوي او د غصب شویو ځمکو د بېرته راګرځولو کمیسیون اړ دی، چې د امارتي ځمکو په اړوند قضیو کې د ځانګړې محکمې شرعي پرېکړې پلې کړي.

ترکمنستان د تېلو او ګازو سکټور په ځانګړي غونډه کې د ټاپي ګاز نل‌لیکې پروژې د پرمختګ بهیر ارزولی او د نړیوالو معیارونو له مخې یې د سرحدآباد ـ هرات برخې د جوړولو د چارو پر چټکتیا ټینګار کړی دی.

د ترکمن‌نفت دولتي شرکت د خبرپاڼې له مخې، په دې غونډه کې د ۲۰۲۶ز.کال په لومړیو اووه میاشتو کې د ترکمنستان د تېلو او ګازو سکټور فعالیتونه وارزول شول. د ترکمن‌نفت، ترکمن‌ګاز، ترکمن‌جیولوجي، ټاپي شرکت او اړوند ادارو مسوولانو خپل راپورونه هم وړاندې کړل.

په غونډه کې د سرحدآباد ـ هرات د ټاپي نل‌لیکې د اصلي برخې د جوړولو پرمختګ ته ځانګړې پاملرنه وشوه او چارواکو ټینګار کړی، چې د پروژې چارې باید د نړیوالو معیارونو له مخې چټکۍ شي.

ګډونوالو د ځمک‌پېژندنې د سروې د پراخولو، د نویو څاګانو د کېندلو، د تېلو او طبیعي ګازو د تولید د زیاتوالي او د استخراج شویو سرچینو د کیفیت د ښه‌والي په اړه هم خبرې وکړې.

ټاپي شاوخوا ۱۸۰۰کیلومټره اوږده د طبیعي ګازو نل‌لیکه ده، چې ټاکل شوې هر کال ۳۳میلیارډ مټر مکعب ګاز د ترکمنستان د ګالکینیش له ګاز ډګره افغانستان، پاکستان او هند ته ولېږدوي.

عشق‌آباد دا پروژه د ګازو د صادراتو د پراخولو او د سیمه‌ییزو اقتصادي همکاریو د پیاوړتیا له مهمو لارو څخه بولي.

ګالکینیش د ټاپي پروژې د ګازو اصلي سرچینه ده او د نړۍ له سترو طبیعي ګاز ډګرونو څخه ګڼل کېږي. اټکل کېږي، چې له ۲۷ټریلیون مټر مکعبو ډېرې د ګازو زېرمې ولري.

د روان کال په اپریل میاشت کې ترکمن‌ګاز او د چین د تېلو ملي شرکت د دې ډګر د پراختیا څلورم پړاو هم پیل کړی، چې تمه ده هر کال به د ۱۰میلیارډ مټر مکعبو پر کچه د سوداګریز ګاز د تولید وړتیا زیاته کړي.

ویل کیږي، چې د هاروارډ پوهنتون اړوند د بلفر علمي څېړنو او نړیوالو چارو مرکز په یوه شننه کې ویلي؛ ټاپي یو ځل بیا د سیمه‌ییزې انرژۍ د همکارۍ له مهمو پروژو څخه ګرځېدلې او کولی شي د ترکمنستان د ګازو سرچینې د سویلي آسیا له بازارونو سره ونښلوي.