ټاکل شوې د افغانستان اسلامي امارت چارواکي واک ته له رسېدا وروسته د دوه‌یم ځل لپاره د ملګرو ملتونو د اقلیمي بدلونونو په نړیواله غونډه (COP31) کې ګډون وکړي؛ دا غونډه به راتلونکې اوونۍ د ترکیې په انتالیا ښار کې جوړه شي.

اسوشیټیډ پرس خبري آژانس راپور ورکړی، چې د اسلامي امارت چارواکي به په دې غونډه کې څارونکي وي او د افغانستان د چاپېریال ساتنې ملي ادارې د اقلیمي بدلونونو برخې رییس روح‌الله امین هم تائید کړې، چې کابل په دې غونډه کې د ګډون هوډ لري.

یوه ترکي چارواکي هم په COP31 غونډه کې د اسلامي امارت د استازو ګډون تائید کړی دی.

اسلامي امارت له دې دوه کاله مخکې هم د آذربایجان په پلازمېنه باکو کې د اقلیمي بدلونونو د نړیوالې غونډې ګډونوال و؛ خو د اسلامي امارت استازي د ملګرو ملتونو د اقلیم په نړیوالو غونډو کې رسمي دریځ نه‌لري. ملګرو ملتونو تر اوسه په عمومي غونډه کې د افغانستان څوکۍ اسلامي امارت ته نه‌ده سپارلې او د دې ټولنې ډېری غړیو هېوادونو هم د اسلامي امارت حکومت پر رسمیت نه‌دی پېژندلی.

د څارونکو په توګه ګډون د اسلامي امارت استازو ته اجازه ورکوي، چې په غونډو او خبرو اترو کې برخه واخلي؛ خو د اقلیمي تګلارو او موخو په اړه په خبرو اترو او پرېکړو کې د رسمي ګډون حق نه‌لري.

افغانستان؛ د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې د نړۍ یو زیان‌منونکی هېواد دی

افغانستان د هغو هېوادونو په ډله کې دی، چې د اقلیمي بدلونونو له کبله تر ټولو ډېر زیان ویني؛ پرله‌پسې وچکالیو، د اوبو کمښت، سختې ګرمۍ او ناڅاپي سېلابونو د میلیونونو وګړو ژوند له ګواښ سره مخ کړی دی.

د کډوالۍ نړیوالې ټولنې د راپور له مخې؛ یوازې د تېر کال له اپریل څخه تر ډسمبر پورې په افغانستان کې له ۱.۶ میلیون ډېر کسان د اقلیمي بدلونونو د اغېزو له کبله اړ شوي، چې خپل کورونه پرېږدي.

څرنګه، چې د افغانستان د وګړو لویه برخه پر کرنه بوخته ده؛ د وچکالیو دوام او د اوبو د سرچینو کمښت د هېواد پر کرنیزو تولیداتو او خوړو خوندیتوب هم سخت منفي اغېز کړی دی.

په نړیوالو غونډو کې د افغانستان د استازولۍ پر سر اختلاف

د افغانستان اسلامي امارت په دې باور دی، چې د افغانستان خلک باید د اقلیمي بدلونونو په نړیوالو غونډو کې استازولي ولري او د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې د مبارزې مالي سرچینو ته لاسرسی ومومي.

د تمویلوونکو بنسټونو او نړیوالو موسسو استازو د افغانستان اسلامي امارت د چاپېریال ساتنې عمومي ادارې له لومړیتوبونو سره د خپلو راتلونکو مرستو او پراختیايي همکاریو د همغږۍ ډاډ څرګند کړی دی.

د ریاست‌الوزراء اقتصادي مرستیالۍ د عامه اړیکو ریاست د څرګندونو له مخې؛ د دوشنبې پر ورځ (د لړم یوولسمه) په مرمرینه ماڼۍ کې د افغانستان د سکټوري ادارو د لومړیتوبونو شریکولو په اتمه غونډه کې د چاپېریال ساتنې عمومي ادارې لومړیتوبونه تمویلوونکو، نړیوالو موسسو، ملګرو ملتونو او پراختیايي شریکانو ته وړاندې شول.

د غونډې ګډونوالو د چاپېریال ساتنې په برخه کې د لومړیتوبونو د شریکولو دغه بهیر وستایه او د مرستو او همکاریو د اغېزمنتیا لپاره یې همغږي اړینه وبلله.

هغوی څرګنده کړې، چې خپلې راتلونکې مرستې او پراختیايي همکارۍ به د چاپېریال ساتنې عمومي ادارې د لومړیتوبونو په رڼا کې تنظیم کړي.

د یادې ادارې په لومړیتوبونو کې د اقلیمي بدلونونو د معلوماتي سیسټم پراختیا، د شنو خونو ګازونو د خپرېدنې د معلوماتو ثبت، د اقلیم د زیانونو ارزونه، د څېړنیزو فارمونو جوړول، د نیالګیو کېنول، د شنو سیمو پراختیا او د اوزون پوړ د تخریبوونکو موادو د څارنې سیسټم پیاوړتیا شامل دي.

د ریاست‌الوزراء اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر د اقلیمي خطرونو د کمولو نړیوالې ورځې په مناسبت جوړو شویو مراسمو کې د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې د مبارزې او د طبیعي پېښو له کبله د اوښتونکو زیانونو د کمولو لپاره د افغانستان د نړیوالو مالي او تخنیکي مرستو پر عادلانه لاسرسي ټینګار کړی دی.

د ریاست‌الوزراء اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر ويلي، افغانستان د اقلیمي بدلونونو په رامنځته کولو کې ونډه نه‌لري؛ خو له پایلو یې زیانمنېږي.

نوموړي نن(سې‌شنبه د تلې یوویشتمه) د اقلیمي خطرونو د کمولو نړیوالې ورځې پر مناسبت جوړو شویو مراسمو کې د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې د مبارزې او د طبیعي پېښو له کبله د زیانونو د کمولو لپاره نړیوالو مالي او تخنیکي مرستو ته د افغانستان د عادلانه لاسرسي غوښتنه وکړه.

هغه زیاته کړې، افغانستان تېر کال د زلزلو، موسمي سېلابونو او وچکالۍ له کبله له درندو ټولنیزو او اقتصادي زیانونو سره مخ شو.

د نوموړي د څرګندونو له مخې، دغو پېښو د عامه بنسټونو ترڅنګ خلکو ته هم مرګ‌ او ژوبله او پراخ مالي زیانونه واړول.

د ریاست‌الوزراء اقتصادي مرستیال د اقلیمي عدالت پر رعایت ټینګار کړی او څرګندوي:« دا د نړیوال اقلیمي عدالت له اصولو سره هېڅ سمون نه‌لري، چې مونږ د ستونزې په رامنځته کولو کې ونډه ونه‌لرو؛ خو د هغې درندې او ستونزمنې پایلې وزغمو او د هغو ورانوونکو زیانونو بیه ورکړو، چې نورو رامنځته کړي دي.»

هغه له نړیوالې ټولنې، ملګرو ملتونو او د اقلیم اړوند ادارو غوښتي، چې د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې مبارزه له سیاسي ملاحظاتو سره ونه‌تړي.

ملا برادر ویلي، اقلیمي بدلونونه ټولو ته زیان رسوي او د نړۍ د اقلیم ساتنه، پرته له هر ډول استثنا، د ټولو هېوادونو ګډ مسوولیت دی.

نوموړي ټینګار کړی، چې د طبیعي پېښو او اقلیمي بدلونونو له کبله د زیانونو د کمولو لپاره نړیوالو مالي او تخنیکي مرستو ته د افغانستان عادلانه لاسرسی د دغه هېواد حق دی.

د ریاست‌الوزراء اقتصادي مرستیال له نړیوالې ټولنې غوښتي، چې د عصري هواپېژندنې وسایلو، د پېښو له رامنځته کېدا مخکې د خبرتیا سیسټمونو او پرمختللیو ژغورنې وسایلو په برابرولو او د تخنیکي وړتیاوو په پیاوړتیا کې له افغانستان سره عملي همکاري وکړي.

هغه همداراز ویلي، اسلامي امارت د طبیعي پېښو پر وړاندې د معیاري او مقاومو ودانیو د جوړولو، د اوبو د مهارولو لپاره د استنادي دیوالونو د جوړولو او د ځنګلونو د ساتنې او بېرته احیا په برخو کې د پام وړ هڅې کړې دي او دا هڅې به روانې وساتي.