د اسلامي امارت ویاند ذبیح‌الله مجاهد د افغانستان د مشرانو د نیولو په اړه د جرمونو نړیوالې محکمې د اعلامیې په غبرګون کې د دغې محکمې دریځ غندلی دی.

د جرمونو نړیوالې محکمې د اسلامي امارت رهبر شیخ هبة‌الله آخوندزاده، د افغانستان د سترې محکمې رییس عبدالحکیم حقاني، د پوهنې وزیر حبیب‌الله آغا او د لوړو زده‌کړو وزیر ندا محمد ندیم د نیولو حکمونه صادر کړي دي.

دغې محکمې دغه څلور چارواکي پر ښځو او نجونو د جنسیت پر بنسټ د ځورونې پر تور تورن کړي دي.

مجاهد ویلي، افغانستان د جرمونو نړیواله محکمه پر رسمیت نه‌پېژني او د دغې محکمې دریځونو ته ارزښت هم نه‌ورکوي.

هغه زیاته کړې:« د اسلامي امارت مشرانو؛ الحمدلله داسې هېڅ کار نه‌دی کړی، چې د کومې محکمې له‌خوا د نیول کېدو یا سزا وړ وګرځي.»

د اسلامي امارت ویاند ټینګار کړی، چې افغانستان د اسلامي شریعت او د هغه د محکمو د احکامو تابع دی؛ نه د هغو بنسټونو او محکمو، چې نوموړي« استخباراتي بنسټونه او تش پر نوم محکمې» بللي دي.

مجاهد له دغو بنسټونو غوښتي، چې د خپل حیثیت او اعتبار د ساتلو لپاره دې له خپلو صلاحیتونو او واکونو پورته ادعاوې نه‌کوي.

د جرمونو نړیوالې محکمې د شیخ هبة‌الله آخوندزاده او عبدالحکیم حقاني د نیولو حکمونه تېر کال په جولای او سپټمبر کې صادر شوي وه. په داسې حال کې، چې د حبیب‌الله آغا او ندا محمد ندیم د نیولو اسناد د دوشنبې پر ورځ مهر شول.

د افغانستان بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي ویلي، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ شته ستونزې؛ که امنیتي، سیاسي او که اقتصادي وي، د خبرو او ډیپلوماسۍ له لارې د حل وړ دي.

متقي د دوشنبې پر ورځ د افغانستان په اړه د مسکو فارمټ په غونډه کې ویلي؛ افغانستان نه غواړي، چې له پاکستان سره اړیکې د یو بل پر وړاندې د تورونو لګولو او تبلیغاتو پر ډګر بدلې شي او ټینګار یې کړی: د کابل موخه د«ستونزې حل» دی، نه د هغې د دوام لپاره د نویو لارو موندل.

هغه زیاته کړې:« زمونږ اساسي دریځ دا دی، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ شته ستونزې، که امنیتي، سیاسي او که اقتصادي وي، د خبرو او ډیپلوماسۍ له لارې حل کېدی شي.»

دغه راز د بهرنیو چارو وزیر د افغانستان پر وړاندې د پاکستان د پوځي رژیم پر چلند نیوکه کړې او څرګندوي، اسلام‌آباد د سیاسي تفاهم پر ځای له افغانستان سره په خپلو اړیکو کې له «پوځي ژبې» کار اخلي.

متقي ویلي، پاکستان په وروستیو کلونو کې د افغانستان د حاکمیت پر وړاندې پوځي اقدامات کړي دي.

هغه زیاته کړې، چې د دغه هېواد د وروستیو بریدونو له کبله په کونړ، هلمند او پکتیکا ولایتونو کې ملکي وګړي شهیدان شوي دي.

امیرخان متقي ویلي؛ افغانستان د امنیت، له داعش سره د مبارزې، نشه‌يي توکو او قاچاق په برخو کې د سیمه‌ییزې همکارۍ د پراختیا غوښتونکی دی او چمتو دی، چې د سرحدي امنیت د پیاوړتیا او د منظمو جرمونو پر وړاندې د ګډو اقداماتو لپاره له سیمه‌ییزو هېوادونو سره همکاري وکړي.

متقي ټینګار کړی، چې اسلامي امارت خپله بهرنۍ تګلاره له بشپړې خپلواکۍ سره تنظیموي او «د فشار په پایله کې به له خپلو اساسي سیاستونو شاتګ ونه‌کړي».

هغه ویلي، افغانستان د هر ډول تېري پر وړاندې له ځان دفاع خپل «منلی حق» ګڼي.

متقي د خپلو خبرو په بله برخه کې له سیمه‌ییزو هېوادونو غوښتي، چې له افغانستان سره خپلې اقتصادي اړیکې او پانګونې پراخې کړي او څرګندوي؛ کابل غواړي افغانستان د سیمه‌ییزو سیالیو پر ډګر د بدلېدا پر ځای پر «سیمه‌ییزو همکاریو د نښلوونکې نقطې» بدل شي.

د روسیې بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف له ترهګرۍ سره د مبارزې په برخه کې د افغانستان د وړتیاوو د پیاوړتیا لپاره د دغه هېواد د تخنیکي او لوژسټیکي ملاتړ د زیاتولو غوښتنه کړې ده.

لاوروف د دوشنبې پر ورځ د افغانستان په اړه د مسکو فارمټ په غونډه کې ویلي، چې له ترهګرۍ سره د مبارزې په برخه کې د افغانستان د وړتیاوو پیاوړتیا د غونډې د ټولو ګډونوالو هېوادونو پر ګډه ګټه ده.

هغه ویلي:« دا زمونږ د ټولو پر ګټه ده، چې د لوژسټیکي او تخنیکي مرستو او دغه راز د متخصصینو د ملاتړ له لارې، د ترهګرۍ پر وړاندې د مبارزې په برخه کې د کابل د وړتیاوو له پیاوړتیا سره مرسته وکړو.»

د روسیې بهرنیو چارو وزیر د افغانستان پر ټول قلمرو د اسلامي امارت واک ستایلی او ویلي یې دي، چې اسلامي امارت دغه هېواد پر بریالیتوب اداره کوي.

هغه ویلي، د افغانستان امنیتي ځواکونه له داعش او نورو ترهګرو ډلو سره په« پرېکنده  مبارزه» بوخت دي.

هغه زیاته کړې، د دغو ډلو سلګونه وسله‌وال وژل شوي او د څو لویو ترهګریزو بریدونو مخه هم نیول شوې ده؛ په دغو بریدونو کې بهرني وګړي او ډیپلوماټیکې استازولۍ په پام کې نیول شوې وې.

لاوروف د استخباراتي ادارو او د قانون د پلي کوونکو بنسټونو ترمنځ د اړیکو پر دوام ټینګار کړی او څرګندوي، چې په دې برخه کې همکاري کولی شي له ترهګرۍ سره د مبارزې لپاره د کابل وړتیاوې پیاوړې کړي.

دغه راز د روسیې بهرنیو چارو وزیر له نشه‌يي توکو سره د افغانستان د مبارزې په برخه کې د پرمختګ هرکلی کړی او د ملګرو ملتونو د ارزونو په حواله یې ویلي، چې په افغانستان کې د تریاکو تولید له ۲۰۲۲ کال راهیسې ۹۰ سلنه کم شوی دی.

هغه ویلي، روسیه به افغانستان ته د بشري مرستو رسولو ته دوام ورکړي او زیاته کړې یې ده، چې د روسیې د بشري مرستو بله جوپه به په راتلونکو یوه یا دوو میاشتو کې افغانستان ته ورسېږي.

لاوروف یو ځل بیا په افغانستان او د هغه په ګاونډیو هېوادونو کې د ناټو د هر ډول پوځي شتون مخالفت کړی او ویلي یې دي، چې په سیمه کې د ناټو د پوځي زېربناوو جوړول «په کلکه د منلو وړ نه دي».

هغه خبرداری ورکړی، چې د ناټو دغه ډول شتون کولای شي د بې‌ثباتۍ او د شخړو د زیاتېدو لامل شي او ویلي یې دي، چې د تېرو لسیزو تجربو هم دا موضوع ښودلې ده.

د مسکو فارمټ اتمه غونډه د افغانستان، هند، ایران، قزاقستان، چین، قرغزستان، پاکستان، روسیې، تاجیکستان او ازبیکستان د ځانګړو استازو او لوړپوړو چارواکو په ګډون جوړه شوه. بېلاروس او مصر هم دې غونډې ته د مېلمنو په توګه بلل شوي وو.