د امریکا عدلیې وزارت د چارشنبې پر ورځ( د وږي پېنځه‌ویشتمه / د سپټمبر شپاړلسمه) څرګنده کړې: افغان وګړی محمد شریف‌الله، چې د کابل په هوايي ډګر کې د ځانمرګي برید په تړاو تورن و؛ پر ۲۰ کاله بند محکوم شوی دی.

د دې وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې شریف‌الله د داعش خراسان ډلې غړی و او نږدې ۱۰ کاله یې یوې پېژندل شوې ترهګرې ډلې ته مالي امکانات برابرول.

د امریکا د لوی څارنوال مرستیال او د ملي امنیت په چارو کې د دغه هېواد لوړپوړي چارواکي جان ای. آیزنبرګ په خبرپاڼه کې ویلي؛ محمد شریف‌الله نږدې ۱۰ کاله د« یوې ناوړه مبارزې په زړه» کې تېر کړي او د نړۍ په بېلابېلو برخو کې یې پر ملکي وګړو د بریدونو لپاره وسایل برابرول.

آیزنبرګ زیاته کړې؛ همدا ملاتړ د دې لامل شو، چې د کابل هوايي ډګر د« آبي دروازې» په ځانمرګي برید کې ۱۳ امریکايي سرتېري ووژل شي.

د خبرپاڼې له مخې، آیزنبرګ ویلي:« د شریف‌الله لاسونه د خلکو پر وینو ککړ ول» او د محکمې د چهارشنبې ورځې د پرېکړې له مخې، نوموړی د دغو کړنو په تړاو مسوول وپېژندل شو.

په دې خبرپاڼه کې راغلي، چې امریکا به په ټوله نړۍ کې هغه کسان تعقیب او ونیسي، چې د امریکايي سرتېرو په وژلو کې لاس ولري.

دغه راز د ویرجینیا ختیځې حوزې لپاره د څارنوالۍ لومړۍ مرستیالې ټیفاني کې. اسټاموس ویلي، محمد شریف‌الله خپل ژوند تاوتریخوالي او د کرکې له کبله د خلکو وژلو ته وقف کړی و.

محمد شریف‌الله د ۲۰۲۱ز.کال د اګست په میاشت کې د شوي ځانمرګي برید پر تړاو تورن دی؛ په دې برید کې ۱۶۰ افغانان او ۱۳ امریکايي سرتېري وژل شوي دي.

د دې دوسیې څارنوال رایان وایټ ویلي؛ شریف‌الله د داعش غړي د دې برید په ګډون د مسکو د برید په پلانولو کې مهم رول درلود.؛ خو د محمد شریف‌الله مدافع وکیل لارین روزن محکمې ته ویلي، چې د هغه موکل په دروغو اعتراف کړی دی. نوموړي زیاته کړې وه، چې څارنوالانو، د امریکا فډرالي تحقیقاتو ادارې(اف‌بي‌ای) ته د محمد شریف‌الله له اعتراف پرته محکمې ته داسې نور اسناد او شواهد نه‌دي وړاندې کړي، چې وښيي هغه د کابل هوايي ډګر په برید کې لاس درلود.

د ۲۰۲۱ز.کال د اګست پر شپږویشتمه هغه برید، چې له افغانستان څخه د امریکايي ځواکونو د ایستلو د بهیر پر مهال د کابل هوايي ډګر مخې ته وشو؛ داعش یې مسوولیت ومانه.

د امریکا د مرکزي قومندانۍ څېړنو ښودلې، چې د دغه ځانمرګي برید عامل عبدالرحمن لوګری و. نوموړی د داعش غړی او د جمهوري نظام له ړنګېدا وروسته د بګرام له زندان څخه د طالبانو له‌خوا خوشې شوی و.

د ایران پلوو حوثیانو چټک پرمختګ د دې ډلې نفوذ تر سټراټیژیک باب‌المندب تنګي پورې رسولی، چې له کبله یې امریکا د منځني ختیځ په روان کړکېچ کې له نوې ستونزې سره مخ شوې ده.

رویټرز راپور ورکړی، چې حوثي جنګیالیو د یمن د ساحلي سیمو په اوږدو کې سویل ته پرمختګ کړی او د باب‌المندب تنګي د تړلو وړتیا یې زیاته شوې ده. دغه تنګی د سره سمندرګي په خوله کې پروت دی او د نړیوالې سوداګرۍ او د انرژۍ د لېږد له مهمو سمندري لارو څخه دی.

د راپور له مخې، حوثیانو د جمعې پر ورځ «پریم» ټاپو تر کنټرول لاندې راوستی، چې د یمن او افریقا ترمنځ د باب‌المندب تنګي تر منځ پروت دی.

د حوثیانو دغه پرمختګ د سعودي عربستان لپاره هم اندېښمنوونکی بلل شوی؛ ځکه دغه هېواد د هرمز تنګي له تړل کېدا وروسته د سره سمندرګي له بندرونو څخه د خپلو ډېرو تېلو د لېږد لپاره کار اخلي.

راپور زیاتوي، د سعودي عربستان ولیعهد محمد بن سلمان د پنجشنبې پر ورځ د امریکايي له ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره ټیلیفوني خبرې کړي او له حوثیانو سره یې د مبارزې لپاره د امریکا د پوځي مرستې غوښتنه کړې ده.

د درې بېلابېلو سرچینو د څرګندونو له مخې: واشنګټن ویلي، چې د اوس لپاره به په مستقیم ډول په جګړه کې ښکېل نه‌شي؛ خو له سعودي عربستان سره به استخباراتي معلومات شریک کړي.

د امریکا د ادارې یوه لوړپوړي چارواکي ویلي، چې واشنګټن د سرې بحیرې د بېړیو د تګ راتګ پر آزادۍ او ملي امنیتي ګټو راڅرخیږي او غواړي سیمه‌ییز شریکان د امنیتي ننګونو د اواري لپاره مخکښ رول ولوبوي.

شنونکو ويلي؛ که حوثیان باب‌المندب وتړي، د نړۍ د تېلو شاوخوا اووه سلنه او د نړیوالې سوداګرۍ نږدې ۱۲ سلنه به له خنډ سره مخ شي.

دوی باور لري، چې د حوثیانو پر وړاندې د امریکا پوځي اقدام به د واشنګټن لپاره بله ستره ننګونه وي؛ ځکه امریکايي پوځ له وړاندې په ایران کې د جګړې له کبله له پوځي فشار سره مخ دی.

د امریکا پخوانیو چارواکو او شنونکو ویلي، واشنګټن اوس له دوه انتخابونو سره مخ دی؛ یا باید د حوثیانو د شاتګ لپاره خپل پوځي ځواکونه او هوايي دفاعي مهمات وکاروي، یا سعودي عربستان او د هغه متحدین پرېږدي، چې پر یوازې ځان له دې ډلې سره مقابله وکړي.

د اروپايي کمیسیون مشرې اورسولا فون ډېرلاین ګرینلینډ ته له رسېدا وروسته ویلي، چې د اروپايي ټولنې د پانګونې نوی پروګرام به «د پام وړ» وي.

ټاکل شوې، چې دغه پانګونې د مهمو کانونو، سپوږمکیزو اړیکو او نوي کېدونکې انرژۍ په برخو کې وشي.

فون ډېرلاین ګرینلینډ ته په خپل دوه‌ورځني سفر کې د ګرینلینډ او ډنمارک له حکومتونو ملاتړ کړی دی.

د دغو دواړو هېوادونو چارواکو له دې مخکې څو ځله د ټرمپ د دې هڅو مخالفت کړی، چې د ټاپو کنټرول ترلاسه کړي.

ګرینلینډ د شمالي قطب په سټراټیژیک جغرافیایي موقعیت کې پروت دی او د یخونو له ویلې کېدا سره د کښتۍ‌چلونې د لارو او معدني سرچینو په ګډون د دې سیمې ارزښت د امریکا، روسیې، چین او اروپا لپاره زیات شوی دی.

ټرمپ له دې مخکې ویلي وه، چې امریکا د خپل امنیت د خوندي کولو لپاره د ګرینلینډ کنټرول ته اړتیا لري؛ خو ډنمارک او ګرینلینډ دا غوښتنه رد کړې ده.