سیمه ییز خبرونه
د ایران ملاتړي هېوادونه به له اقتصادي اغېزو سره مخ شي – ټرمپ
په دې جګړه کې زرګونه کسان وژل شوي او نښتو د خلیج هېوادونه هم راښکېل کړي دي. د نړۍ بازارونه هم وروسته له هغې له اقتصادي ټکانونو سره مخ شول، چې ایران د هرمز تنګي له لارې د بېړیو د تګ راتګ د کنټرول وړتیا وښوده. له فبرورۍ مخکې د نړۍ د تېلو د سوداګرۍ شاوخوا پېنځمه برخه له همدې لارې تېرېده.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ خبرداری ورکړی: هر هغه هېواد، چې ایران ته«هر ډول د ژغورنې لار او حیاتي مرستې» برابروي؛ له اقتصادي اغېزو سره به مخ شي. دا په داسې حال کې ده، چې امریکا هڅه کوي هغه جګړه پای ته ورسوي، چې نږدې شپږ میاشتې مخکې یې له اسرائیلو سره یوځای پیل کړې ده.
په دې جګړه کې زرګونه کسان وژل شوي او نښتو د خلیج هېوادونه هم راښکېل کړي دي. د نړۍ بازارونه هم وروسته له هغې له اقتصادي ټکانونو سره مخ شول، چې ایران د هرمز تنګي له لارې د بېړیو د تګ راتګ د کنټرول وړتیا وښوده. له فبرورۍ مخکې د نړۍ د تېلو د سوداګرۍ شاوخوا پېنځمه برخه له همدې لارې تېرېده.
په ټولنیزو پاڼو کې د ټرمپ ګواښونه او څرګندونې تل بشپړ نهعملي کېږي او نوموړي دا نهدي روښانه کړي، چې امریکا به د ورته هېوادونو پر وړاندې څه اقدامات وکړي. داسې ښکاري، چې دا ګواښ ښایي د امریکا متحد هېوادونه هم راونغاړي؛ هغه هېوادونه، چې د سولې په خبرو کې د منځګړیتوب رول لري؛ خو ټرمپ د کوم هېواد نوم نهدی اخیستی.
د سې شنبې پر ورځ متحده عربي اماراتو، چې د امریکا د یوې سترې پوځي اډې کوربه دی؛ اعلان وکړ، چې تر بلې خبرتیا پورې به له ایران سره ټول سوداګریز فعالیتونه او مالي راکړې ورکړې وځنډوي. دغه اعلان له هغې وروسته وشو، چې د متحده عربي اماراتو دفاع وزارت وویل: له ایران څخه توغول شوي دوه توغندي یې کشف کړي، چې په سمندر کې لوېدلي دي؛ ایران دغه راپور بېاساسه بللی دی.
د«کپلر» د احصائیوي شننې شرکت د ۲۰۲۵ز.کال د څرګندونو له مخې: چین د ایران د تېلو د صادراتو له ۸۰ سلنې څخه ډېره برخه اخلي. له چین سره د امریکا د اقتصادي جګړې زیاتېدا، چې امریکا ته له سترو صادرونکو هېوادونو څخه دی او د حیاتي نادرو منرالونو برابرونکی هم دی؛ ښایي د بیجینګ د متقابل غبرګون خطر زیات کړي.
د ایران د رهبر سلاکار محمد مخبر د سېشنبې پر ورځ ویلي، ایران اوس هم له امریکا سره خبرو ته چمتو دی؛ خو خبرې اترې له تسلیمېدا سره نهګډوي.
نوموړي زیاته کړې، پوځي فشار او بندیزونه د ایران هوډ نهشي ماتولی.
ترمپ د سېشنبې پر ورځ ویلي، له ایران سره هیڅ خبرې نه روانېږي. دا په داسې حال کې ده، چې یوه ورځ مخکې د ټرمپ زوم او ځانګړي استازي جرد کوشنر مثبت دریځ څرګند کړی و او ویلي یې ول؛ له ایران سره خبرې اوس هم روانې دي او«ښایي تر بل هر وخت جدي» وي.
ترمپ غواړي د ایران د لوړې کچې غني شويو یورانیمو زیرمې ترلاسه کړي او د یوه نوي او نهمحدودوونکي تړون په لټه کې دی، چې د ایران اټومي او څېړنیز پروګرامونه محدود کړي.
ټاکل شوې دغه تړون د هغه تړون ځای ونیسي، چې امریکا په ۲۰۱۸ز.کال کې ترې یو اړخیزه ووتله. ایران، چې د اټومي وسلو د نهخپرېدا د تړون غړی دی؛ له لسیزو راپدېخوا ټینګار کوي، چې اټومي پروګرام یې سولهییزې موخې لري.
سیمه ییز خبرونه
د ایران پر پوځي تاسیساتو امریکا او پر خلیجي هېوادونو ایران بریدونه کړي
د امریکا یوه پوځي چارواکي رویټرز ته ویلي، چې امریکايي الوتکو د ایران د سپاه پاسداران ځواکونو (IRGC) پر تاسیساتو برید کړی دی.
امریکايي جنګي الوتکو د نومبر پر اووهلسمه د هرمز تنګي په قشم ټاپو کې د ایران پر پوځي تاسیساتو برید کړی؛ بحرین او کویټ له نویو هوايي بریدونو خبر ورکړی او په خلیجي سیمه کې د کړکېچ د زیاتېدا د مخنیوي لپاره ډیپلوماټیکې هڅې هم روانې دي.
د امریکا یوه پوځي چارواکي رویټرز ته ویلي، چې امریکايي الوتکو د ایران د سپاه پاسداران ځواکونو (IRGC) پر تاسیساتو برید کړی دی.
د دې سرچینې د څرګندونو له مخې، دغه برید پر امریکايي پرسونل او پوځي شتمنیو د بریدونو په غبرګون کې شوی دی.
د ایران د هرمزګان ولایت د والي مرستیال احمد نفیسي پر قشم ټاپو د بریدونو پخلی کړی؛ خو ویلي یې دي، چې استوګنیزې سیمې، سوداګریز مرکزونه او مهمې بېخبناوې زیانمنې شوې نهدي. هغه د مرګ او ژوبلې او پوځي تاسیساتو ته د اوښتو زیانونو په اړه معلومات نهدي ورکړي.
له دې مخکې د ایران سپاه پاسداران ځواکونو ادعا کړې وه، چې د بحرین د شیخ عیسی په هوايي اډه کې یې د بېپیلوټه الوتکو پر مرسته د امریکا پر یوه پوځي رادار برید کړی دی.
دې ځواک زیاته کړې، دا برید د امریکايي پوځي بېپیلوټه الوتکو لهخوا د ایران له هوايي حریم څخه د پرلهپسې سرغړونو په غبرګون کې شوی دی.
د امریکا مرکزي قومندانۍ دغه ادعا رد کړې او څرګندوي، چې په دې برید کې امریکايي تجهیزاتو ته زیان نهدی اړول شوی او نه هم کوم امریکايي سرتېری ټپي شوی دی.
بحرین، چې د امریکا د سمندري ځواکونو د پنځمې بېړۍ کوربه دی، د نومبر پر اتهلسمه سهار وختي د نویو هوايي بریدونو له شنډولو خبر ورکړ او ایران یې پر دغه هېواد د بریدونو پر دوام تورن کړ.
د دې هېواد کورنیو چارو وزارت دوه بېړني خبرداري خپاره کړل او له اوسېدونکو یې وغوښتل، چې خوندي ځایونو ته پناه یوسي؛ خو وروسته یې اعلان وکړ، چې ګواښ پای ته رسېدلی دی.
د کویټ پوځ هم ویلي، چې د دغه هېواد هوايي دفاعي سیسټمونو د دښمنو بېپیلوټه الوتکو پر وړاندې اقدام کړی؛ خو د دغو الوتکو سرچینه یې نهده پر ګوته کړې او د مرګ او ژوبلې یا زیانونو په اړه یې هم معلومات نهدي ورکړي.
په هرمز تنګي کې د بېړیو پر وړاندې کړکېچ زیات شوی
د پوځي نښتو له تازه پېښو سره هممهاله، د هرمز تنګي په اوږدو کې پر سوداګریزو بېړیو د بریدونو نور راپورونه هم خپاره شوي دي. هرمز تنګی د انرژۍ او نړیوالې سوداګرۍ یوه مهمه لار ده.
د ایران سپاه پاسداران ځواکونو ویلي، چې د عمان د غنم ټاپو ته څېرمه یوې تېلوړونکې بېړۍ هغه مهال اور واخیست، چې له یوه ماین سره ولګېده.
د ایران پاسداران ځواکونو د څرګندونو له مخې، دغه بېړۍ په داسې سمندري مسیر کې روانه وه، چې تهران یې اجازه نهوه ورکړې.
په خبرپاڼه کې د بېړۍ نوم او د عملې د غړیو په اړه معلومات ورکړ شوي نهدي.
ایراني ځواکونو په تنګي کې د نورو بېړیو له اور اخیستو هم خبر ورکړی؛ خو رویټرز ویلي، چې دغه ادعاوې یې په خپلواکه توګه تائید کړي نهدي.
دغه راز د بریټانیا د سمندري سوداګرۍ د عملیاتو ادارې (UKMTO) ویلي، چې د عمان د خصب بندر شمالي لوري ته د تر برید لاندې د نیول شوې تېلوړونکې بېړۍ عمله نه موندل کیږي.
د راپورونو له مخې، پر دې بېړۍ د نومبر پر شپاړلسمه لومړی برید شوی و، چې له هغې وروسته پرې دوهیم برید هم شوی او بیا یې اور اخیستی دی.
د ډیپلوماټیکو هڅو دوام
د پوځي فعالیتونو له بیا زیاتېدا سره- سره د کړکېچ د راکمولو لپاره ډیپلوماټیکې هڅې هم روانې دي او قطر او عمان د واشنګټن او تهران ترمنځ د کړکېچ کمولو لپاره خپلې اړیکې روانې ساتي.
د قطر بهرنیو چارو وزارت ویاند ماجد الانصاري د نومبر پر اووهلسمه ویلي، چې د دواړو لوریو ترمنځ د اختلافونو د راکمولو لپاره د منځګړیتوب هڅې روانې دي.
هغه خبرداری ورکړی، چې د کړکېچ زیاتېدا به سمندري تګ راتګ، نړیوال اقتصاد او د هوکړې د ترلاسه کولو فرصتونه له ګواښ سره مخ کړي او له ټولو لوریو یې د زغم غوښتنه کړې ده.
د ایران بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي هم عمان ته تللی او هلته یې له سلطان هیثم بن طارق او د بهرنیو چارو له وزیر بدر البوسعیدي سره لیدلي دي.
د عمان بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې په دغو خبرو کې د کړکېچ د کمولو او د بحران د سولهییز حل لپاره د زمینې برابرولو پر هڅو بحث شوی دی.
په انقره کې د ترکیې بهرنیو چارو وزیر هاکان فیدان د هرمز تنګي د بیا پرانیستل کېدا او د امریکا او ایران ترمنځ د خبرو د ژر او مثبتې پای ته رسېدا غوښتنه کړې ده.
فیدان له تهران څخه غوښتي، چې د اختلاف د حل لپاره خپله لېوالتیا څرګنده کړي او ټینګار یې کړی، چې د سمندري تګ راتګ خونديتوب بېرته ټینګول او د ګاونډ هېوادونو امنیتي اندېښنو ته رسېدنه مهمه ده.
دغه جګړه د فبرورۍ پر اتهویشتمه د امریکا او اسرائیلو لهخوا پر ایران د بریدونو له پیل سره رامنځته شوې ده. واشنګټن د ایران پر بندرونو بندیز لګولی دی. په داسې حال کې، چې تهران اوس هم د هرمز تنګي له لارې بحري تګ راتګ محدودوي.
دا په داسې حال کې ده، چې د بحري تګ راتګ د لاسرسي او د امریکا د بندیزونو پر سر اختلافونه اوس هم د جګړې د پای ته رسولو لپاره د ډیپلوماټیکو هڅو پر وړاندې لوی خنډونه دي.
سیمه ییز خبرونه
سعودي ائتلاف د توغول شويو بالسټیک توغنديو او بېپیلوټه الوتکو مخه ونیوله
حوثیانو، چې د یمن ګڼ مېشتې سیمې تر خپل واک لاندې لري؛ په وروستیو ورځو کې د سعودي پر پلازمېنه خپل بریدونه زیات کړي دي.
د سعودي عربستان پر مشرۍ ائتلاف، چې په یمن کې د ایران پلوه حوثيانو پر وړاندې جګړه کوي؛ وايي، چې د یکشنبې پر ورځ یې د سعودي پلازمېنې ریاض پر لور د توغول شويو دوه بالسټیک توغنديو او د دې هېواد په ختیځه نفتلرونکې سیمه کې د درې بېپیلوټه الوتکو مخنیوی کړی دی.
حوثیانو، چې د یمن ګڼ مېشتې سیمې تر خپل واک لاندې لري؛ په وروستیو ورځو کې د سعودي پر پلازمېنه خپل بریدونه زیات کړي دي.
د رویټرز د راپور له مخې، تېره اوونۍ پر ریاض د حوثیانو په یوه برید کې د سعودي د تېلو دولتي شرکت آرامکو یوه اداري ودانۍ زیانمنه شوې وه.
د سعودي عربستان ختیځه سیمه، چې د دغه هېواد د اقتصاد مهمه سرچینه ده؛ په تېرو څو اوونیو کې د حوثیانو د څو بریدونو موخه ګرځېدلې ده.
په دې سیمه کې د سعودي عربستان د تېلو او ګازو ډېری زېرمې پرتې دي او د آرامکو شرکت مرکزي دفتر هم په کې دی.
دغه دفتر هم د اوکټوبر د میاشتې په یوه برید کې سخت زیانمن شوی و.
دا په داسې حال کې ده، چې حوثیانو پر سعودي هوايي ډګرونو، بندرونو او د تېلو پر تاسیساتو بریدونه زیات کړي او سعودي عربستان هم په ځواب کې د یمن د حوثیانو پر مورچلو هوايي بریدونه ډېر کړي دي.
سیمه ییز خبرونه
د سعودي عربستان په مکه کې د دوه توغندیو د شنډولو پاتې شوني لوېدلي
د سعودي دولتي ټلویزیون راپور ورکړی، چې د توغندیو پاتې شوني په« سبوحه» نومي کلي کې، چې د مسجدالحرام شمال ختیځ لوري ته شاوخوا ۳۵ کیلومټره واټن لري او د« وادي المغمس» په سیمه کې، چې د دې جومات ختیځ ته شاوخوا ۲۱ کیلومټره لرې پرته ده؛ لوېدلي دي.
د سعودي عربستان چارواکو ویلي؛ د چارشنبې پر ورځ د دغه هېواد د مکې په اړوند سیمه کې د هوايي دفاعي سیسټمونو لهخوا د شنډ شويودوه بالسټیک توغندیو پاتې شونيراغورځېدلي دي.
د سعودي دولتي ټلویزیون راپور ورکړی، چې د توغندیو پاتې شوني په« سبوحه» نومي کلي کې، چې د مسجدالحرام شمال ختیځ لوري ته شاوخوا ۳۵ کیلومټره واټن لري او د« وادي المغمس» په سیمه کې، چې د دې جومات ختیځ ته شاوخوا ۲۱ کیلومټره لرې پرته ده؛ لوېدلي دي.
د سعودي عربستان د ملکي دفاع ادارې په خبرپاڼه کې راغلي، توغندي د دې سیمې پر لوري توغول شوي وه؛ خو د دې هېواد هوايي دفاعي ځواکونو شنډ او له منځه وړي دي.
حوثیانو څو ځله د سعودي عربستان هغه تورونه رد کړي، چې ګواکې د مسلمانانو دوه سپېڅلي ښارونه مکه او مدینه یې پر نښه کړي دي. هغوی وايي، پوځي عملیات یې د سعودي عربستان په نورو سیمو کې پر پوځي تاسیساتو او سټراټیژیکو موخو متمرکز دي.
د سعودي عربستان ملکي دفاع ادارې د پنجشنبې په لومړیو ساعتونو کې څرګنده کړې:« پر ملکي سیمو دښمنانه بریدونه له نړیوالو بشري قوانینو ښکاره سرغړونه ده او د حوثي ملېشو هغه خطرناکه دښمنانه تګلاره څرګندوي، چې دوی یې تعقیبوي.»
حوثیانو په ۲۰۱۴ز.کال کې د یمن پلازمېنه صنعا ونیوله، چې له کبله یې سعودي عربستان په راتلونکي کال کې د یمن د نړیوالې ټولنې لهخوا په رسمیت پېژندل شوي حکومت پر ملاتړ پوځي مداخله وکړه.
په ۲۰۲۲ز.کال کې د ملګرو ملتونو پر منځګړیتوب د اوربند هوکړې تر ډېره جګړې ودرولې؛ خو د روان میلادي کال په لومړیو کې کړکېچونه بېرته پیل شول. حوثیانو د توغندیو او بېپیلوټه الوتکو پر مټ د سعودي عربستان پر خاوره بریدونه وکړل او ریاض هم په یمن کې هوايي بریدونه پیل کړل.
د جګړو زیاتېدا د بابالمندب سټراټیژیکه اوبلاره هم له ګواښ سره مخ کړې ده. دا اوبلاره د بېړیو د تګ راتګ یوه مهمه لاره ده، چې سره بحیره د عدن له خلیج سره نښلوي.
-
لوبی5 days agoپه آی ال ټي ۲۰ لیګ کې د افغان او اماراتي لوبغاړو ګډون اړین شو
-
تازه خبرونه5 days agoترکیې یونان ته د اوښتو په هڅه کې ۳۵ افغان کډوال ونیول
-
لوبی3 days agoسرخپوشان خوافي د افغانستان فوټبال اتلانو لیګ نه ماتېدونکی اتل شو
-
لوبی2 days agoآریانا ټلویزیون د آسیا فوټبال کنفډراسیون د جایزو مراسم پر ژوندۍ بڼه خپروي
-
لوبی4 days agoارمان افسي استقلال کابل ته پنځه پر صفر ماتې ورکړه
-
تازه خبرونه5 days agoپه تېرو دوه اوونیو کې له ایران او پاکستان څخه څه باندې ۹۵ زره افغانان افغانستان ته راغلي
-
لوبی4 days agoپه آی ال ټي ۲۰ سیالیو کې ۲۵ افغان لوبغاړو قراردادونه ترلاسه کړل
-
تازه خبرونه3 days agoد اسلامي امارت مالیې وزیر د ایران د مازندران له کرنیزو او تولیدي مرکزونو لیدنه وکړه
