د اسلامي امارت رهبر حکم کړی؛ د غصب شویو امارتي( سلطاني) ځمکو، عامه څړځایونو او وقفونو د قضیو څېړنه یوازې د غصب شویو ځمکو لپاره د ځانګړې محکمې په واک کې ده او هیڅ بل وزارت یا اداره حق نلري، چې په دې قضیو کې لاسوهنه وکړي.

د دې حکم د لومړۍ مادې له مخې؛ د غصب شویو اماراتي ځمکو، عامه څړځایونو او وقفونو پورې اړوند ټولې قضیې یوازې د دې محکمې په واک کې دي او نورې امارتي ادارې نشي کولی په کې مداخله وکړي.

د حکم دوه‌یمه ماده ښیي، چې څنګه شکایتونه وړاندې شي. هغه اشخاص، چې د ځمکو د غصب مخنیوي او د غصب شویو ځمکو د بېرته راګرځولو کمیسیون یا ولایتي تخنیکي کمیټو پر وړاندې شکایتونه لري کولی شي خپل شکایتونه پر لیکلې بڼه ځانګړې محکمې ته د بیاکتنې او حل لپاره وسپاري.

د حکم درېیمه ماده ټینګار کوي؛ وزارتونه او نورې امارتي ادارې حق نلري، چې د کمیسیون یا تخنیکي کمیټو پورې اړوند شکایتونه ترلاسه کړي یا له هغوی څخه پوښتنې وکړي. د دې حکم له صادرېدا وروسته هر راز هڅې، چې له واک پرته ترسره شي غیر مجاز ګڼل کیږي.

د امارتي غصب شويو ځمکو قضیو ته د رسېدنې ځانګړې محکمه د ځمکو له غصب څخه د مخنيوي کمیسيون په چوکاټ کې د غصب شويو ځمکو قضيو ته د رسیدګۍ لپاره کار کوي او په کابل، بلخ، هرات او کندهار زونونو کې فعاليت لري، چې د يادو ولايتونو او د هغو ګاونډ ولايتونو اړوندو قضيو ته رسېدګي کوي.

ویل کیږي، چې ياده محکمه د امارتي غصب شويو ځمکو اړوند شخړې د کمیسيون له لوري پر هر اړخيزه بڼه ارزوي او په اړه یې شرعي پرېکړه صادره کوي.

د خیبر پښتونخوا اعلی وزیر سهیل افریدی د پاکستان د حکومت هغه ادعا تر پوښتنې لاندې راوستې، چې ګواکې وسله‌وال د افغانستان له خاورې پر پاکستان بریدونه ترسره کوي او د دې ادعا د ثابتولو لپاره یې د شواهدو د وړاندې کولو غوښتنه کړې ده.

افریدی پوښتنه کوي، چې که رښتیا هم وسله‌وال له افغانستان څخه فعالیت کوي؛ نو ولې د افغانستان نور ګاونډ هېوادونه ورته اندېښنې او شکایتونه نه‌کوي.

هغه ټینګار کړی، چې دا ډول ادعاوې باید له روښانو او د باور وړ شواهدو سره مل وي.

نوموړي د ډیورنډ فرضي کرښې ته په نغوته( اشره) کې د اغزن تار لګولو لپاره د ډېرو پیسو لګولو په اړه هم ویلي؛ چارواکو تل خلکو ته ډاډ ورکړی، چې دا به پاکستان ته د وسله‌والو د ننوتلو مخه ونیسي.

د هغه څرګندونې په داسې حال کې راپورته کیږي، چې د اسلام‌آباد او کابل ترمنځ له تاوتریخوالي وروسته ناندرې روانې دي. پاکستانيو چارواکو پر ځلونو ادعا کړې، چې وسله‌وال د پاکستان د برید لپاره د افغانستان خاوره کاروي؛ خو اسلامي امارت تل دا ادعا رد کړې دي.

د افغانستان د کار او ټولنیزو چارو وزارت ویاند ويلي، چې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې د ۱۰ زره یتیمانو او بې‌سرپرسته ماشومانو روزنه او پالنه روانه ده او دغه راز یې په ۱۴ ولایتونو کې د بې‌سرپرستو او یتیمو نجونو د روزنې له فعالیتونو هم خبر ورکړی دی.

د کار او ټولنیزو چارو وزارت ویاند سمیع‌الله ابراهیمي زیاته کړې؛ د یتیمانو او بې‌سرپرستو ماشومانو روزنه او پالنه د دوی له لومړیتوبونو څخه ده او له واکمنېدو راوروسته یې په ټولو ولایتونو کې د بې‌سرپرستو او یتیمو ماشومانو د پالنې مرکزونه جوړ کړي دي.

ابراهیمي وایي: «د نجونو لپاره ټولې اداري، تدریسي او مراقبتي پرسونل ښځې دي او هڅه کېږي، چې د هغوی لپاره یو خوندي کاري چاپېریال هم برابر شي.»

نوموړي ویلي: «د اسلامي امارت له راتګ وروسته په ټولو ولایتونو کې روزنتونونه فعال شوي، چې په کې له لس زره ډېر بې‌سرپرسته او یتیم ماشومان تر روزنې او پالنې لاندې دي. د ښوونې او روزنې ترڅنګ ورته د خوراک، څښاک، روغتیا آسانتیاوې هم برابرې شوې دي.»