د افغانستان د سولې لپاره د امریکا پخواني استازي او په عراق کې د دغه هېواد پخواني سفیر زلمي خلیلزاد ویلي، له عراق څخه د امریکايي ځواکونو وتنه باید د ډګرنیو شرایطو پر بنسټ ترسره شي؛ نه د یوه ټاکلې مهالوېش له مخې.

خلیلزاد له «کردستان ۲۴» ټلویزیوني شبکې سره په مرکه کې خبرداری ورکړی: په داسې حال کې، چې  د امنیتي تشې د رامنځته کېدا ګواښونه اوس هم پر ځای دي؛ نه د عراق، نه د کردستان سیمې او نه هم د امریکا پر ګټه دي.

هغه د عراق د نوي لومړي وزیر له‌خوا پر سوداګرۍ او پانګونې د ټینګار یادونه وکړه او څرګندوي؛ عراق د پام وړ اقتصادي فرصتونه لري، خو د بهرنیو پانګونو جلبول د امنیت له ټینګښت او د سوداګرۍ لپاره د مناسب چاپېریال له رامنځته کېدا سره تړلي دي.

د نوموړي د څرګندونو له مخې، د عراق او امریکا ترمنځ روانې خبرې نه یوازې پر اقتصادي همکاریو او امنیتي ترتیباتو او د سپټمبر تر پایه د امریکايي ځواکونو د وتلو په پلان راڅرخېدلي دي.

خلیلزاد ویلي:« باید وکتل شي، چې دا پرېکړه به کومې پایلې ولري؛ آیا وسلوالې ډلې به خپلې وسلې پر ځمکه کېدي؟ آیا امنیتي وضعیت به داسې وي، چې ګاونډ هېوادونه د عراق په امنیتي چارو کې لاسوهنه ونه‌کړي؟ دا مهمې پوښتنې دي.»

هغه ټینګار وکړ، چې پانګوال به هغه مهال په ډاډه زړه په عراق کې پانګونه وکړي، چې د دغه هېواد امنیتي وضعیت ښه شي.

د روسیې بهرنیو چارو وزارت ویاندې ماریا زاخارووا د افغانستان پر بشري وضعیت اندېښنه څرګنده او د هېواد د کنګل شویو شتمنیو د خوشې کولو غوښتنه یې کړې ده.

زاخارووا د چارشنبې پر ورځ یوې خبري غونډې ته ویلي، د روغتیا نړیوالې ټولنې د څرګندونو له مخې د ۲۰۲۵ او ۲۰۲۶ کلونو ترمنځ د افغانستان او پاکستان ترمنځ په اړوند سیمو کې د پولیو ۲۱ پېښې ثبت شوې دي.

هغې ویلي، په افغانستان کې ډېر ماشومان تر لس کلنۍ پورې واکسین شوي نه‌دي او یوازې له ۵ څخه تر ۷ سلنې پورې ماشومانو واکسین ترلاسه کړی دی.

د روسیې بهرنیو چارو وزارت ویاندې زیاته کړې، په افغانستان کې د نویو زېږېدلو ماشومانو د مړینې کچه په هر زر زېږونونو کې ۳۳.۱ ده، چې د نړۍ د منځنۍ کچې نږدې دوه برابره ده.

زاخارووا د افغانستان د بشري ناورین اصلي لامل «د لویدیځو هېوادونو له لوري د نړیوالو مرستو سیاسي کېدا» بولي او د کابل پر وړاندې د امریکا او د هغې د متحدانو پر بندیزونو د نیوکې تر څنګ وایي، دغو کړنو تر ټولو ډېر د افغانستان پر زیانمنو قشرونو( ماشومانو او نویو زېږېدلیو) اغېز کړی دی.

د نوموړې د څرګندونو له مخې، په افغانستان کې د ماشومانو د مړینې ډېری پېښې له وخته مخکې زېږونونو او د مور شیدو یا بدیلو خوړو ته د نه لاسرسي له ستونزې سره تړاو لري.

زاخارووا له لویدیځو هېوادونو وغوښتل، چې د افغانستان کنګل شوې شتمنۍ بېرته وسپاري او له افغانستان سره بشري مرستې سیاسي نه‌کړي.

هغې ویلي، د افغانستان د بشري پروګرامونو لپاره نړیوالې مالي مرستې کمې شوې دي او د افغانستان بانک د شتمنیو کنګل پاتې کېدا د بحران پر وړاندې د حکومت د مبارزې وړتیا محدوده کړې ده.

هغې ټینګار کړی، چې روسیه به د نړیوالو اړوند بنسټونو له لارې د افغانستان له خلکو سره خپلې بشري مرستې روانې وساتي.

د زابل پخواني مرستیال والي جمعه‌خان فاتح کابل ته له سفر او د افغانستان د حکومت له رییس‌الوزراء سره له لیدنې وروسته هغه ادعاوې رد کړې، چې ګواکې د اسلامي امارت له رهبرۍ سره اختلاف لري.

فاتح بي‌بي‌سي ته ویلي، په رسنیو کې د هغه او د اسلامي امارت د رهبرۍ ترمنځ د اختلاف په اړه خپاره شوي راپورونه«له حقیقته لرې» دي او نوموړی نه پخوا او نه اوس کوم مخالفت لري.

هغه ویلي، په زابل ولایت کې یې د دندې د پای ته رسېدا لامل له پښتو ژبې سره نابلدتیا او روغتیايي ستونزې وې.

نوموړي زیاته کړې، چمتو دی په هر هغه ځای کې خدمت وکړي، چې د اسلامي امارت رهبري یې مناسب وبولي.

جمعه‌خان فاتح داسې مهال ارګ ته ورغلی، چې د وسله‌والو ځواکونو د لوی درستیز او د اقتصاد له وزیر سره یوځای یې له رییس‌الوزراء سره په لیدنه کې ګډون کړی و.

په وروستیو اوونیو کې د فاتح او د اسلامي امارت د رهبرۍ ترمنځ د احتمالي اختلافاتو په اړه راپورونه خپاره شوي وه؛ خو نوموړي دا ادعاوې رد کړي او ټینګار یې کړی، چې له اسلامي امارت سره تل همکارۍ ته چمتو دی.

تر اوسه څرګنده نه‌ده، چې له دې لیدنې وروسته به د نوموړي د راتلونکي موقف په اړه څه پرېکړه وشي او آیا کومې نوې دندې ته به وګومارل شي که نه.