د ریاست‌الوزراء اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر اخوند نن یکشنبه( د سلواغې دولسشمه ) په هرات ولایت کې د یوه پلاوي پر مشرۍ د ترکمنستان د لومړي وزیر د مرستیال او بهرنیو چارو وزیر رشید مردوف پر مشرۍ له راغلي پلاوي سره وکتل.

د ریاست‌الوزراء اقتصادي مرستیال ویلي؛ د ټاپي پروژې پيل د افغانستان، ترکمنستان او سیمې هېوادونو ترمنځ د اړیکو پراختیا ته زمینه برابره کړې او په دې پروژه کې د سعودي عربستان دلتا انټرنېشنل کمپنۍ هم پانګونې ته لېوالتیا ښودلې ده.

ملا عبدالغني برادر وایي: دلتا انټرنېشنل کمپنۍ لېواله ده، چې د ټاپي پروژې د ګازو اخیستلو، د ترکمنستان د لوی ګازي بلاک د وړتیا لوړولو، د هرات ولایت له ګذرې ولسوالۍ څخه د کندهار ولایت تر سپين بولډک ولسوالۍ، له سپين بولډک څخه بیا د هند تر پولې د ګازو د پایپ لاین جوړولو او غځولو، د پاکستان په ګوادر بندر کې د ګازو د ستر او عصري مرکز جوړولو په برخو کې پانګونه وکړي.

د ریاست‌الوزراء اقتصادي مرستیال همدارنګه له ترکمنستان څخه وغوښتل، چې د تورغونډۍ – هرات اوسپنې‌پټلۍ پروژې د جوړېدا په اړه افغانستان ته خپل دریځ روښانه کړي؛ ځکه د دې پروژې د تطبیق لپاره قزاقستان هم قوي لېوالتیا لري.

هغه همداراز د افغانستان له لوري د ټاپ پروژې د لار‌نقشې د وروستي کېدا لپاره بشپړ چمتووالی وښود او د دې ترڅنګ یې بالا‌مرغاب، خمآب او قرقین ولسوالیو ته د برښنا لېږد او د سیمه‌ییز اتصال د نورو پروژو د پيل لپاره د افغانستان له لوري د پوره همکارۍ ډاډ ورکړ.

هغه د دواړو هېوادونو ترمنځ په روانو پروژو کې افغانانو ته د کاري زمینې د برابرېدا په اړه هم ټینګار څرګند کړ.

همدارنګه د ترکمنستان د لومړي وزیر مرستیال او بهرنیو چارو وزیر رشید مردوف له اسلامي امارت څخه مننه وکړه، چې د ټاپي پروژې د تطبیق لپاره یې ښه زمینه برابره کړې او وایي، چې د روان میلادي کال تر پایه به د دې پروژې کارونه د هرات ولایت تر مرکز پورې راورسیږي.

نوموړي په ټاپي پروژه کې د بهرنیو شرکتونو د پانګونې له لېوالتیا هرکلی وکړ او زیاتوي، چې په دې اړه باید له نږدې کار وشي.

دغه راز نوموړي د ترکمنستان له لوري د تورغونډۍ – هرات اوسپنې‌پټلۍ په پروژه کې هم پانګونې ته چمتووالی وښود او وایي، چې عملاً یې په تورغونډۍ کې کارونه پيل کړي دي.

نوموړي زیاته کړې؛ هېواد یې چمتو دی، چې له ۵ لارو افغانستان ته برښنا انتقال او وړتیا یې لوړه کړي.

پردې سربېره د دواړو لوریو ترمنځ د سوداګرۍ پراخېدا، بانکي همکاریو، کاري فرصتونو پر ایجاد او په بېلابېلو برخو کې د اقتصادي پروژو د مدیریت په اړه پر ګډ کار هم خبرې وشوې.

ویل کیږي، چې د دې لیدنې پرمهال د افغانستان د کانونو او پټرولیم وزیر هدایت الله بدری، د اوبو او انرژۍ وزیر محمد یونس آخوندزاده، د ترکمنستان د ټرانسپورټ او اوسپنې‌پټلۍ وزیر، د دولت وزیر او د ترکمن ګاز دولتي شرکت رییس او یوشمېر افغان او ترکمن چارواکو حضور درلود او د دواړو هېوادونو د تخنیکي ډلو له لوري د روانو پروژو د کاري پرمختګونو په اړه ګډونوالو ته پراخ معلومات وړاندې شول.

د امر بالمعروف، نهې عن المنکر او شکایتونو اورېدلو وزارت محتسبینو په خوست، پکتیکا، لوګر، زابل او پکتیا ولایتونو کې ۱۱ مېرمنې له کورني تاوتریخوالي وژغورلې دي.

د دې وزارت ویاند سیف الاسلام خیبر زیاته کړې؛ یادې مېرمنې، چې له  تېرو څو کلونو راپدېخوا د خپلو کورنیو له لوري د بې معنی غیرتونو او ناوړه د دودونو پر بنسټ نه یوازې ځورېدلې، بلکې له فزیکي او رواني تاوتریخوالي سره هم مخ وې؛ د محتسبینو پر هڅو وژغورل شوې.

نوموړي ویلي؛ محتسبین د مېرمنو شرعي حقونو ورکولو ته ژمن دې او هیچاته به اجازه ور نکړي، چې د مېرمنو شرعي حقوق تر پښو لاندې کړي.

دغه راز د دې وزارت محتسبینو تېره میاشت د هېواد پر کچه، د مېرمنو حقونو ته د رسېدنې په برخه کې له  ۱۰۰ څخه دېرې قضیې؛ د میراث، کورني تاوتریخوالي، ولور، په بدو کې ورکړې او غیر شرعي نکاح ګانو قضیې حل کړې دي.

 همدارنګه سیف الاسلام خیبر آریانانیوز ته په یو غږیز پیغام کې څرګنده کړې؛  دې وزارت په لومړیو درې ربعو کې د مرکز او ولایتونو ۸۸۴۶  ولسي شکایتونه ثبت کړي او ۵۱۳۲ حل او رسېدنه ورته شوې ده.

همدا راز ۲۷۶۱ نور شکایتونه تر څېړونو لاندې دي  او  ۹۵۳ نور له قانون سره د نه‌سمون له کبله رد شوي دي.

ویل کیږي، چې ټول هېوادوال کولی شي پرته له کوم خنډ څخه خپل شکایتونه د ۱۹۱ وړیا شمېرې له لارې او یا هم په مرکز او ولایتونو کې د دې وزارت په اړوند څانګو کې ثبت کړي.

د اوکراین ولسمشر ولادمیر زیلینسکي ویلي، چې هېواد یې د سولې خبرو په اړه له امریکا څخه د نورو جزئیاتو پر تمه دی او د راتلونکې اوونۍ د نویو غونډو لپاره چمتووالی نیسي.

رویټرز د شنبې پر ورځ د سلواغې پر یوولسمه راپور ورکړ، چې زیلینسکي د تېرې شپې په ویډیوي پیغام کې ویلي؛ له امریکایی لوري سره اړیکې روانې ساتل شوي او کیف د راتلونکو غونډو وخت او چوکاټ ټاکلو ته پر تمه دی.

د اوکراین ولسمشر وایي: “مونږ په دوامداره توګه له امریکایي لوري سره په اړیکه کې یوو او د راتلونکو غونډو په اړه د ځانګړو جزئیاتو پر تمه یوو.

اوکراین چمتو دی، چې په ټولو کاري بڼو کې کار وکړي. اړینه خبره دا ده، چې غونډې ترسره شي او پایله ولري.”

د راپور له مخې؛ د زیلینسکي څرګندونې ښیي، چې د یکشنبې پر ورځ په متحده عربي اماراتو کې د اوکراین، روسیې او امریکا د استازو ترمنځ پلان شوې غونډه شونې ده.

ویل کیږي، چې د امریکا ځانګړي استازي سټیف ویټکوف د شنبې پر ورځ په فلوریډا کې د کریملین له استازي کیریل دمیتروف سره خبرې وکړې او خبرې یې “رغنده او مثبتې” ګڼلې دي.