د افغانستان د سولې لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد ویلي، چې د امریکا، اسرائیلو او ایران روانه جګړه د سیمه‌ییزو قدرتونو له‌خوا د جګړې او نامستقیمو خبرو یو نوي پړاو ته دننه شوې ده.

د نوموړي د څرګندونو له مخې: په دې اړه څه نا څه پرمختګونه رامنځته شوي؛ د پېنځه اوونیو اوربند، ټولو ته د هرمز تنګي پرانیستل او د امریکا او ایران ترمنځ پر هغو مسلو خبرې، چې متقابلې ګټې اغېزمنوي.

خلیلزاد زیاته کړې: د امریکا ولسمشر پر ښکاره هوکړه کړې، چې د سبا(سې‌شنبې) ګواښ ګڼل شوی تاوتریخوالی به وځنډوي؛ خو اصلي ننګونه اوس هم دا ده، چې ایران جګړې ته پر نه‌ستنېدا ټینګار کوي.

امریکا ویلي، چې د وروستۍ هوکړې نه ترلاسه کېدا به ټولو لوریو ته د جګړې د بېرته پیلولو اختیار خوندي وساتي.

خلیل‌زاد ټینګار کړی، چې «که خبرې د دوه اړخیز رضایت په ترلاسه کېدا پای ته ورسېږي؛ نو د تاوتریخوالي درېدا یوه عادي خبره ده.»

خلیلزاد ویلي؛ یوه شونې حل‌لار دا هم کېدی شي، چې د خبرو له پای ته رسېدا مخکې جګړې ته د بېرته نه ستنېدا ژمنه وشي.

ایران له دې مخکې داسې اندېښنه څرګنده کړې وه؛ امریکا پرې په داسې وخت کې برید وکړ، چې خبرې روانې وې.

د ننګرهار د مرکز انګور باغ په ګډون د دې ولایت په شېرزاد، خوږیانيو او هسکه مېنه ولسواليو کې د سخت اورښت او چتونو پريوتو له کبله  ۱۶کسانو ته مرګ او ژوبله اوښتې ده.

د ننګرهار د مرکز جلال‌آباد ښار د انګور باغ  په اړوند سيمه کې د یوه کور د چت د پریوتو له کبله پېنځه کسان شهیدان او دوه نور ټپیان دي.

دغه راز د دغه ولايت د والي وياند قاري احسان الله عثماني زیاته کړې؛ د شېرزاد ولسوالۍ د ګندمک کوټګۍ اړوند یوه کلی کې د یو کور چت نړیدو له کبله  یو ښځه اودوه ماشومان شهيدان شوي او همداراز د خوږيانو ولسوالۍ په پيره خېلو مشري کلي کې یوتن شهيد اودوه ټپيان شوي دي.

عثماني زياته کړې؛ د هسکې مېنې ولسوالۍ د دولت خېلو په اړوند سیمه کې د دوه کورنو چتونه نړیدلي، چې یو ماشوم شهید او دوه نور په کې ژوبل شوی دي.

د مسوولانو د معلوماتو له مخې؛ سخت اورښت ګڼ کورونه د نړېدا له ګواښ  سره مخ کړي دي.

رویټرز راپور ورکړی؛ د سې‌شنبې پر ورځ د سیډني په هوایي ډګر کې هغه اسټرالیايي سرتېری او د ویکټوریا صلیب په ګډون د څو پوځي ویاړنو لرونکی بین رابرټس سمیت ونیول شو، چې د ۲۰۰۹ او ۲۰۱۲ ز.کلونو ترمنځ په افغانستان کې د جنګي جرمونو او د ملکي وګړو د وژنې پر ۵ تورونو تورن پېژندل شوی دی.

د اسټرالیا فډرالي پولیسو ویلي، چې قربانیان د وژنې په وخت کې بې‌وسلې او د آسټرالیایي ځواکونو تر څارنې لاندې ول او ځینې یې رابرټس سمیت یا د هغه تر قومندې لاندې او د ده په ​​شتون کې وژل شوي او د هر تور لپاره پوره سزا عمري بند دی.

دا تورونه په ۲۰۱۸ ز.کال کې د رسنیو له یو لړ راپورونو وروسته، چې په کې پر یو بې‌وسلې افغان ځوان ډزې کول او د مرګ له امر مخکې له غره څخه د لاس تړلي بندي غورځول هم شامل ول.

رابرتس-اسمیت تر اوسه ټول تورونه رد کړي او له دې سره تړلې حقوقي قضیې، چې په کې په استرالیا کې د لوړ لګښت افترا قضیه هم شامله ده؛ په وروستیو کلونو کې د لوړو محاکمو له‌خوا ارزول شوي دي.

د ځانګړو څېړنو دفتر او د آسټرالیا فډرالي پولیسو په افغانستان کې د ځانګړو ځواکونو له‌خوا د ترسره شويو جنګي جرمونو په اړه د ۵۳ دوسیو څېړنه روانه ساتلې، چې ۱۰ یې اوس هم تر کار لاندې دي. چارواکو ویلي؛ د اړتیا له مخې به د نورو ښکېلو خلکو محاکمه هم په پام کې ونیول شي.

ټاکل شوې، چې رابرټس سمیت نن سې‌ شنبې د نیو ساوت ولز ایالت سیمه‌ییزې محکمې ته حاضر شي.