د هوا حالاتو بدلونونه
نړۍ ته ور پېښې اقليمي ننګونې له همغږۍ او ګډ کار پرته د حل وړ ندي – اسلامي امارت
په داسې حال کې، چې د نړۍ مشران د دوشنبې په ورځ په مصر کې د اقلیمي بدلون په اړه د خبرو اترو لپاره غونډه کوي؛ اسلامي امارت او په افغانستان کې د ملګرو ملتونو استازولۍ د اقلیم د بدلون د ویجاړونکيو اغیزو د مخنیوي لپاره د بېړنيو ټولنیزو هڅو غوښتنه وکړه.
افغانستان له اقلیمي بدلونونو سره د مقابلې لپاره یو له لږ چمتو شويو هېوادونو څخه دی؛ خو په نړۍ کې له اقلیمي ګواښونو سره مخ شپږم اغېزمن ځای دی.
افغانستان له مخکې څخه طبیعي پیښو ځپلی؛ د خلکو ژوند، معیشت، کورونو او زیربناوو ته زیان رسېدلی دی.
د افغانستان اسلامي امارت د بهرنیو چارو وزارت د دوشنبې پر ورځ ویلي، چې دوی د مصر په شرم الشیخ کې د اقلیم د بدلون د اووه اویشتمې سرمشریزې ترسره کول په نړۍ کې د اوسني اقلیم ننګونو ته د حل موندلو په لور لومړی ګام ګڼي.
د اسلامي امارت په څرګندونو کې راغلي: د اقلیم د بدلون اغېزې سیاسي پولې نه پېژني؛ د حل لارې یې باید له سیاسي ملحوظاتو خپلواکې وي او د افغانستان په څیر هېوادونه، چې د اقلیم د بدلون په برخه کې هیڅ ډول منفي ونډه نلري؛ خو له منفي اغیزو سره یې مبارزه کوي، باید له پامه ونه غورزول شي.
د افغانستان اسلامي امارت د مصر په شرم الشيخ ښار کې د اقليمي بدلون د اووه ویشتمې سرمشريزې جوړېدل نړۍ ته د ور پېښو اقليمي ننګونو لپاره د حل لارو راایستلو پر لور لومړنی ګام بولي او باور لري، چې ګډې ننګونې له تفاهم، همغږۍ او ګډ کار پرته اوارېدلی نشي.
اسلامي امارت دا هم ویلي، چې یوازې سږ کال افغانستان د اقلیم د بدلون د منفي اغېزو له کبله د دوه میلیارد دالرو پر ارزښت زیانونه لیدلي دي.
د دې زیان د جبرانولو، د نورو احتمالي زیانونو د کمولو او په هېواد کې د اقتصادي ثبات د ټینګښت لپاره د ګواښمنو ټولنو د ټینګار د زیاتولو ترڅنګ، زمونږ د ملي لومړیتوبونو په رڼا کې د نړیوالې ټولنې پراختیايي مرستې اړینې دي.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو ټولنې هم په ډاګه کړې، چې دغه هېواد له دې مخکې هم له پرلپسې طبیعي پېښو سره مخ دی.
ملګرو ملتونو ویلي، چې دغه شته ګواښونه د کرنې پر معیشت د افغانانو د زیاتې تکیه، د افغانستان نازک ایکوسیستم، د چاپېریال خرابوالی، کمزوری ټولنیز-اقتصادي پرمختګ او له څلور لسیزو څخه د ډېرو جګړو اغېزو د اقلیم د سختې زیانمننېدو بنسټ ایښی دی.
د ملګرو ملتونو د سرمنشي د ځانګړي استازي مرستیال او د بشردوستانه همغږي کوونکي داکتر رامیز الکبروف ویلي: دا عام افغانان دي، چې د دې ټکانونو په صورت کې تر ټولو ډېر زیانمن کیږي.
هغه زیاته کړې: اوس د افغانستان لپاره اقدام ته اړتیا ده. مونږ په تمه پاتې کېدی نشو؛ د افغانانو د زغم کاسه نوره ډکه شوې ده.
د اقلیمي بدلون ۲۷ ناسته د دوشنبې او سې شنبې په ورځو کې ترسره کیږي او بیا به د نومبر تر ۱۸ د وزیرانو تر غونډې روانه وي. دا به د ۱۱۰ دولتونو او حکومتونو د مشرانو راټولېدل وي.
د چینایي مشر ژی جینپینګ د پام وړ نشتوالي سره، چې هېواد یې په نړۍ کې د شنوخونو ګازونو ترټولو ډېر ککړوونکی دی.
د امریکا ولسمشر جو بایدن، چې هېواد یې د لوړ ککړوونکیو په نوملړ کې دوه یم ځای لري؛ د دې اوونۍ په وروستیو کې به له اړوند ناستې سره یوځای شي.
د هوا حالاتو بدلونونه
افغانستان به په سږنی ژمي کې د واورې او باران له کمښت سره مخ وي – ملګري ملتونه
د دې بنسټ د موسمي راپور له مخې؛ سږنی موسم د ۲۰۲۵ له ډسمبر څخه د ۲۰۲۶ تر فبرورۍ پورې د بارانونو له کمښت سره پیل شوی او د خاورې د لندبل کموالی اوس هم روان دی.
د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې ادارې (FAO) خبرداری ورکړی، چې افغانستان به په روان ژمي کې له عادي حالت څخه د لږ ورښت، لوړې تودوخې او د واورو له سخت کمښت سره مخ وي؛ دا وضعیت کولی شي کرنه، د اوبو سرچینې او د خوړو خوندیتوب ډېر اغېزمن کړي.
د دې بنسټ د موسمي راپور له مخې؛ سږنی موسم د ۲۰۲۵ له ډسمبر څخه د ۲۰۲۶ تر فبرورۍ پورې د بارانونو له کمښت سره پیل شوی او د خاورې د لندبل کموالی اوس هم روان دی.
د راپور له مخې؛ له تېرو ۲۵ کلونو راپدېخوا په غرنیو سیمو کې د واورو زېرمې هم تر ټولو ټیټې کچې ته رسېدلي، چې دې چارې د راتلونکي کال په پسرلي کې په ځانګړي توګه د غنمو د کرکېلې لپاره د اوبو د کمښت په اړه اندېښنې راپارولې دي.
په راپور کې خبرداری ورکړ شوی، چې د وچکالۍ دوام کولی شي د للمي غنمو کرنه وځنډوي، د کرنیزو حاصلاتو کچه راټیټه کړي، څړځایونه کمزوري کړي او مالدارۍ ته زیان ورسوي. همدارنګه میلیونونه کسان ښايي د خوړو له ناامنۍ سره مخ شي.
د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې ادارې د اقلیمي وضعیت د دقیق څار غوښتنه کړې او د دې کړکېچ د پایلو د کمولو لپاره یې د بېړنیو مرستندویو اقداماتو پر اړتیا ټینګار کړی دی.
د هوا حالاتو بدلونونه
په ایران کې د اوبو د بحران له کبله د تهران نلونه وچ شول
د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان خبرداری ورکړی، چې که د ډسمبر تر میاشتې باران ونشي؛ نو حکومت به اړ شي، چې په تهران کې د اوبو پر کارولو محدودیتونه ولګوي.
ایران په تېرو څو لسیزو کې د اوبو له ډېر بد ناورین سره مخ دی؛ چارواکو ویلي؛ که وچکالي دوام وکړي، نو د تهران ۱۰ میلیوني ښار به ډېر ژر له خلکو تش شي.
د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان خبرداری ورکړی، چې که د ډسمبر تر میاشتې باران ونشي؛ نو حکومت به اړ شي، چې په تهران کې د اوبو پر کارولو محدودیتونه ولګوي.
هغه د دې ناورین پړه د تېرو حکومتونو پر ناسمو پالیسیو، اقلیمي بدلون او ډېرې کارونې اچولې ده.
کارپوهانو ويلي، چې د کلونو ناسم مدیریت، غیرقانوني څاه کېندنې او د بندونو بې پاملرنې جوړولو د اوبو په رسولو کې چټک کمښت رامنځته کړی دی. په داسې حال کې، چې تر اوسه د خلکو د لاریونونو کومه نښه نهلیدل کیږي؛ خو د اوبو کمښت پر کورنیو او د ایران زیانمن شوي اقتصاد پوره فشار راوړی دی.
د حکومتي چارواکو د څرګندونو له مخې؛ د تهران په پېنځه بنسټیزو بندونو کې د اوبو کچه تقریبا نیمایي شوې او د امیر کبیر بند یوازې ۸ سلنه ډک دی. په ټول هېواد کې ۱۹ لوی بندونه بشپړ وچ شوي دي.
په لویو ښارونو لکه مشهد او اصفهان کې اوسیدونکي د اوبو له ټیټ فشار، پرله پسې بندېدا او اغېزمن مدیریت نشتوالي څخه اندېښمن شوي؛ خو چارواکي وايي، چې اقلیمي بدلون او د تودوخې لوړوالی د اوبو د تبخیر علت دی.
د دغه ناورین د حل لپاره حکومت د اوبو د فشار کمولو، له نورو بندونو څخه د اکمالاتو لېږدولو او د شخصي زیرمو کارولو ته د خلکو هڅول پیل کړي دي؛ خو ډېری ښاریان وايي، چې دا اقدامات کافي ندي.
د هوا حالاتو بدلونونه
افغانستان په برازیل کې د اقلیمي بدلون کنفرانس ته ونهبلل شو
د یادې ادارې په خبرپاڼه کې راغلي؛ افغان پلاوي د همغږۍ میکانیزم له رامنځته کولو او لارې نقشې چمتو کولو سره په دې کنفرانس کې د ګډون لپاره بشپړ چمتوالی لري.
د اسلامي امارت د چاپېریال ساتنې ملي ادارې اندېښنه څرګنده کړې: سره له دې، چې افغانستان د اقلیمي بدلون یو له زیانمنونکو هېوادونو څخه دی؛ خو د اقلیمي بدلون نړیوال کنفرانس ته ونهبلل شو، چې ټاکل شوې دوشنبه په برازیل کې پیل شي.
د یادې ادارې په خبرپاڼه کې راغلي؛ افغان پلاوي د همغږۍ میکانیزم له رامنځته کولو او لارې نقشې چمتو کولو سره په دې کنفرانس کې د ګډون لپاره بشپړ چمتوالی لري.
دې ادارې نړیوال اقلیمي بدلون کنفرانس ته په نغوته کې ویلي، چې افغانستان له نړیوالو اړوند صندوقونو مالي او تخنیکي مرسته نده ترلاسه کړې او له ملګرو ملتونو یې وغوښتل، چې د افغانستان مشروع حقونه وپېژني او د افغان پلاوي لپاره په داسې غونډو کې د ګډون زمینه برابره کړي.
په اعلامیه کې راغلي: “دې کنفرانس او نورو غونډو ته د افغان پلاوي نهبلل دا ثابتوي، چې ملګري ملتونه د اقلیم بدلون په اړه د افغانانو د حقونو په ډاډمنولو کې نړیوال عدالت نه مراعتوي. د افغانستان خلک حق لري، چې پخپل ګډون له خپلو اړوند حقونو دفاع وکړي.”
د یادونې ده، چې افغانستان تېر کال په آذربایجان کې د اقلیمي بدلون په سرمشریزه کې ګډون کړی و.
-
تازه خبرونه4 days agoپه افغانستان کې د سنتي نبوي طب پوهنځی منظور شو
-
تازه خبرونه4 days agoد افغانستان ملي پراختیا سټراټیژي له خطر سره مخ ده – یوانډيپي
-
لوبی5 days agoد ۲۰۲۶ آسیا فوټسال جام اته وروستۍ لوبډلې ځانګړې شوې
-
لوبی3 days agoآریانا ټلویزیون په افغانستان کې ژمنی المپیک خپروي
-
تازه خبرونه5 days agoپه دوحه کې د افغانستان د ۵زره کلن تاریخ او کلتور نندارتون پرانیستل شو
-
تازه خبرونه5 days agoد ګوزڼ په پیل شوي ملي کمپاین کې ۷.۳ میلیون ماشومان واکسین کېږي
-
تازه خبرونه5 days agoپه شانګهای همکاریو ټولنه کې د افغانستان فعال ګډون ممکن او عملي دی
-
تازه خبرونه5 days agoد اوبو غلي بحران او د میلیونونو کډوالو راستنېدا افغانستان له ګواښ سره مخ کړی
