نړیوال بانک په خپل تازه راپور کې ویلي، چې د خوړو او کرنې د نظامونو اصلاح او بدلون کولی شي په افغانستان کې د خوړو خوندیتوب د پام وړ ښه کړي، کاري فرصتونه رامنځته کړي او د هېواد اقتصادي مقاومت پیاوړی کړي.

په راپور کې راغلي، چې افغانستان، پاکستان، منځنی ختیځ او شمالي افریقا له اقلیمي بدلون، د اوبو له کمښت، جګړو او د خوارځواکۍ له زیاتېدا سره مخ دي. اوس‌مهال په دې سیمه کې له هرو شپږ کسانو یو یې خوړو ته خوندي لاسرسی نه‌لري او ۴۲ سلنه خلک روغتیایي خوړو د برابرولو وس نه‌لري.

د راپور له مخې، تر ۲۰۵۰ زېږدیز کال پورې به د خوړو غوښتنه ۶۷ سلنه لوړه شي.

راپور ګواښ کړی، چې د اقلیمي بدلون، د اوبو کمښت او جګړو له کبله د خوړو ناامني مخ پر زیاتېدا ده او دغو عواملو د کرنې پر سکټور سخت فشارونه وارد کړي دي.

نړیوال بانک ټینګار کړی، چې د خوړو خوندیتوب یوازې د کرنیز تولید پر زیاتولو نه ډاډمنیږي، بلکې د خوړو د ټول نظام له تولید څخه تر لګښت پورې هر اړخیزې اصلاحات غواړي. په دغو اصلاحاتو کې د اکمالاتي ځنځیر پیاوړتیا، د خوړو د ضایعاتو کمول، د زېرمه کولو او لېږد رالېږد ښه کول او د اقلیمي بدلون پر وړاندې د مقاومې کرنې لپاره پانګونه شامله ده.

د راپور له مخې، د خوړو او کرنې نظامونه اوس هم د سیمې په اقتصاد کې مهم رول لري او د کرنې، ټرانسپورټ، پروسس او خوراکي خدمتونو په برخو کې یې میلیونونه کاري فرصتونه رامنځته کړي دي.

نړیوال بانک د راپور له مخې، د کرنې او د خوړو د نظام اصلاحات کولی شي د بېوزلۍ په کمولو، د تغذیې په ښه کولو او په ځانګړي ډول د ځوانانو او د کلیوالو سیمو د اوسېدونکو لپاره د کاري فرصتونو په رامنځته کولو کې مهم رول ولوبوي.

د کندهار والي ملا محمد شیرین آخوند، په افغانستان کې د ترکیې له شارژدافیر سره په لیدنه کې له ترکیې وغوښتل، چې په ځانګړي ډول په کندهار کې د روغتیا، کرنې او پراختیايي پروژو په برخو کې خپلې مرستې پراخې کړي.

د کندهار ولایت مقام د خبرپاڼې له مخې؛ په کابل کې د ترکیې سفارت شارژدافیر صادق آی‌ یلدیز او مل پلاوي یې د شنبې پر ورځ کندهار ته د رسمي سفر پر مهال له والي سره وکتل.

ملا محمد شیرین آخوند له افغانستان سره د ترکیې له اوږدمهالو همکاریو مننه وکړه او څرګندوي، چې ترکیه د ګډو دیني، فرهنګي او تاریخي اړیکو له کبله د افغانستان نږدې دوست هېواد دی. هغه د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړیکو د پیاوړتیا او د همکاریو د پراخېدا هیله هم څرګنده کړه.

والي له ترکیې وغوښتل، چې په ولسوالیو او لرې پرتو سیمو کې د روغتیايي مرکزونو په جوړولو، د درملو او طبي تجهیزاتو په برابرولو، د میرویس سیمه‌ییز روغتون او د عینو مېنې د ۳۵۰ بستریز روغتون په تجهیز، د افغان ډاکټرانو او روغتیايي کارکوونکو په روزنه، د کرنې او مالدارۍ په برخه کې د ترکي تجربو په شریکولو، د افغان ناروغانو او سوداګرو لپاره د ویزو د ورکړې په چټکتیا، او همدارنګه د بېرته راستانه شویو کډوالو په مېنو کې د ښوونځیو، دیني مدرسو، روغتیايي مرکزونو او د پاکو اوبو د شبکو په جوړولو کې خپلې مرستې زیاتې کړي.

هغه ویلي، یادې برخې د کندهار له مهمو او بیړنیو اړتیاوو څخه دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې صادق آی‌ یلډیز د افغانستان د امنیتي وضعیت، د بیارغونې بهیر او نورو پرمختګونو د ستاینې تر څنګ زیاته کړې، چې ترکیې تل هڅه کړې د افغانستان د خلکو ترڅنګ ودرېږي او په اړینو برخو کې ورسره همکاري وکړي. هغه د افغانستان د دوامدار پرمختګ هیله هم څرګنده کړې ده.

د روغتیا نړیوالې ټولنې(WHO)  سیمه‌ییز دفتر مشرې حنان بلخي، د افغانستان له روغتیايي سکټور سره د دې ټولنې د پرله‌پسې همکاریو ډاډ ورکړ.

د بهرنیو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې، ډاکټر حنان بلخي دا څرګندونې د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي سره په کتنه کې وکړې، چې د ګیټس بنسټ رییس، د سعودي پاچا سلمان د بشري بنسټ مسوول، د یونیسف د سیمه‌ییز دفتر رییس او د متحده عربي اماراتو او قطر سفیرانو هم په کې ګډون درلود.

ډاکټر حنان بلخي پولیو یوه نړیواله اندېښنه وبلله او د دغې ناروغۍ د له منځه وړلو لپاره یې د پولیو ضد کمپاینونو په بریالي پلي کېدا کې د اسلامي امارت د ملاتړ غوښتنه وکړه.

دغه راز د بهرنیو چارو وزیر مولوي امیرخان متقي له روغتیايي همکاریو هرکلی وکړ او له پولیو ضد کمپاینونو څخه یې خپل بشپړ ملاتړ اعلان کړ.

هغه د عامې روغتیا د نظام پر پیاوړتیا د سرطان ناروغانو لپاره د تشخیص او درملنې د پرمختللو مرکزونو پر جوړېدا، د روغتیايي مرکزونو پر تجهیز او د طبي پرسونل د ظرفیت پر لوړولو ټینګار وکړ.

متقي ویلي، چې روغتیا، سوداګري او بشري چارې باید له سیاسي ملاحظاتو جلا وساتل شي، چې نړیوالې مرستې او روغتیايي خدمتونه په عادلانه او اغېزمن ډول اړمنو خلکو ته ورسېږي.