ایران له امریکا سره د دوه اوونیو لپاره پر اوربند هوکړه کړې، چې موخه یې د کړکېچ کمول او په سیمه کې د تاوتریخوالي د پراخېدا مخنیوی دی.

دا هوکړه له هغې وروسته رامنځته شوې، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په ټروټ‌پاڼه کې ولیکل؛ که تهران د هرمز تنګي بېرته پرانېستلو ته چمتو شي؛ واشنګټن به پر ایراني ودانیزو بنسټونو خپل له ګواښه ډک بریدونه وځنډوي.

ټرمپ څرګنده کړې: «ما منلې، چې د دوه اوونیو لپاره بریدونه وځنډوم؛ په‌دې شرط، چې ایران هرمز تنګی بېرته پرانیزي.»

هغه له دې مخکې خبرداری ورکړی و، چې « نن شپه به یو تمدن له منځه ولاړ شي.»

دا لنډمهالی د دوه اوونیو اوربند د پاکستان پر منځګړیتوب رامنځته شوی دی.

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف تائید کړې، چې اوربند به سمدستي نافذ شي او دا چاره به پراخو ډیپلوماټیکو پرمختګونو ته هیلې راوپاروي.

د ایران ملي امنیت عالي شورا هم تائید کړې؛ تهران د اوربند وړاندیز منلی، چې له څو اوونیو کړکېچ وروسته د تاوتریخوالي د کمولو پر لوري د تګ یوه نښه ده.

دغه راز د ایران بهرنیو چارو وزیر سید عباس عراقچي ویلي، چې د هېواد وسله‌وال ځواکونه به په دوه اوونیو کې د هرمز له تنګي د خوندي تګ راتګ زمینه برابره کړي؛ خو په‌دې شرط، چې پر ایران بریدونه ودرول شي.

نوموړی وایي: « که تېری ودرېږي؛ زمونږ ځواکونه به د خوندي تګ راتګ ډاډ ورکړي.»

هغه د هرمز تنګي ته په نغوته( اشاره) کې ویلي؛ د نړۍ شاوخوا پېنځمه برخه تېل ترې لېږدول کېږي.

ایران یاد تنګی له امریکا سره د کړکېچ په غبرګون کې تړلی و، چې ورسره پر نړۍ‌واله کچه د انرژۍ د وړاندې کولو او سمندري امنیت اندېښنې هم راوپارېدلې. د دې لارې بیا پرانېستل؛ که څه هم لنډمهاله تمه ده، خو پر نړۍ‌والو بازارونو به فشار راکم او د پراخې اقتصادي ګډوډۍ مخه ونیسي.

یاد کړکېچ، چې د فبرورۍ میاشتې په وروستیو کې مخ پر پراخېدو شو؛ په منځني ختیځ کې یې پرله‌پسې بریدونه او زیاتېدونکی تاوتریخوالی رامنځته کړ. که څه هم اوربند د جګړې د درېدا اړین پړاو ګڼل کېږي؛ خو مهمې ستونزې( بندیزونه، سیمه‌ییز امنیتي ترتیبات او په سیمه کې د امریکايي ځواکونو شتون) اوس هم حل شوې نه‌ دي.

ټاکل شوې، چې په راتلونکو ورځو کې د ایران او امریکا ترمنځ خبرې پیل شي او پاکستان به د آسانتیاوو برابرونکي رول ولوبوي.

شنونکي څرګندوي؛ دا خبرې به پرېکړه کوونکې وي او دا پوښتنه راپورته کوي، چې آیا دا لنډمهالی اوربند به پر اوږدمهاله هوکړه بدل شي که نه؟!

سره له دې پرمختګه څارونکي خبرداری ورکوي، چې وضعیت اوس هم نازک دی او هر ډول نوی تاوتریخوالی کولی شي ترلاسه شوې لاسته راوړنې چټکې له منځه یوسي.

له دې مخکې امریکایي خبري رسنۍ آکسیوس راپور ورکړی و، چې ایران، امریکا او یو شمېر سیمه‌ییز منځګړي(پاکستان، مصر او سعودي عربستان ) د ۴۵ ورځني اوربند لپاره پر یوې داسې طرحې بحث کوي، چې که اوربند ومنل شي؛ نو د جګړې پای به ورسره ډاډمن شي.

په منځني ختیځ کې د تاوتریخوالي له زیاتېدا سره هم‌مهاله راپورونه ښیي، چې د امریکا او اسرائیلو په ګډ هوايي برید کې د ایران د سپاه پاسدارانو د استخباراتو مشر سید مجید خادمي وژل شوی او ایراني سرچینو هم دا خبر تائید کړی دی.

دغه راز ایران د اسرائیلو پر وړاندې د توغندیو او څارګرو الوتکو بریدونو نوې څپه پیل کړې ده.

راپورونه ښيي، چې دې هېواد د بریدونو اووه‌پنځوسمه څپه پیل کړې ده.

تل ابیب هغه سیمه شمېرل شوې، چې څانګیزو بمونو له ټولو ډېره ځپلې او په اوسیدونکو کې یې وېره رامنځته شوې ده. د حیفا، پتح تیکوا ښارونه او د لویدیځې غاړې ځینې برخې هم پر نښه شوې دي.

راپورونه ښیي، چې د ایران پر تهران، بوشهر او اهواز ښارونو بریدونه شوي. په داسې حال کې، چې ایران د بغداد او سلیمانیې امریکایي اډې پر نښه کړې دي.

دغه راز اسرائیلو په لبنان کې د بیروت او نبطیه پر اړوند سیمو بریدونه کړي دي.

ویل کیږي، چې د متقابلو بریدونو په سیمه کې د پراخو شخړو اندېښنې زیاتې کړې دي.

ایران د یکشنبې پر ورځ ادعا وکړه، چې د اصفهان په جنوبي سیمه کې یې د امریکا C-130 ملاتړې الوتکه ویشتلې ده.

تسنیم نیمه رسمي خبري سرچینې راپور ورکړی، چې یاده الوتکه «د پولیسو د یوې ځانګړې قطعې د درندو ډزو له کبله ویجاړه شوې ده.»

د ایران سپاه پاسداران د دولتي سرچینې ایرنا له‌خوا په خپور شوي راپور کې ویلي، چې «د فضايي ځواک، ځمکنیو واحدونو، ولسي او بسیج ځواکونو، امنیتي ځواکونو او اردو ګډ عملیاتو د دښمن الوتکه له منځه یږړه.»

د دولتي پریس ټلویزیون خبري سرچینې په ټیلیګرام کې د غورځول شوې الوتکې د ټوټو انځورونه خپاره کړي دي.

د امریکا په ټولنیزو رسنیو کې ځینې لومړني راپورونه شيي؛ ممکن امریکایي ځواکونو خپله الوتکه د F-15 د عملې د دوه‌یم غړي د ژغورلو پرمهال ویجاړه کړې وي، چې مخکې د ایران په خاوره کې ویشتل شوې وه.

د ایران د ادعا په اړه د امریکا له‌خوا هیڅ رسمي ځواب ورکړ شوی ندی.

دا پېښه په داسې حال کې رامنځته کېږي، چې د فبروري پر اته‌ویشتمه پر ایران د امریکا او اسرائیلو له ګډ برید وروسته په سیمه کې تاوتریخوالی زیات شوی دی. په دې عملیاتو کې د پخواني مشر علي خامنه‌یي په ګډون له ۱۳۴۰ څخه ډېر کسان وژل شوي دي.

ایران هم امریکایي اډې په اسرائیلو، اردن، عراق او خلیجي هېوادونو کې له غچ‌اخیستونکو بریدونو سره مخ کړي او د هرمز د سټراتیژیک تنګي له لارې یې بار وړل محدود کړي دي.