د پاکستان پوځ ویلي؛ د کشمیر مظفرآباد ته نږدې یې یوه پوځي چورلکه راغورځېدلې او ټولې سپرلۍ یې وژل شوي دي.

د پاکستان پوځ د چارشنبې پر ورځ په یوې خبرپاڼه کې ویلي: « د پاکستان پوځ د هوايي ځواک یوه Mi-17 چورلکه نن د تخنیکي ستونزې له کبله مظفرآباد ته نږدې راوغورځېده. هېڅوک ژوندي نه‌دي پاتې شوي.»

د پاکستان پوځ د څرګندونو له مخې، د ژغورنې ډلې د پېښې ځای ته رسېدلې او د پېښې د لامل د څېړلو لپاره یو پلاوی هم ګومارل شوی دی.

رویټرز ته یوه عیني شاهد ویلي، چې چورلکه د پورته کېدا پر مهال راغورځېدلې او اور یې واخیست. دې شاهد زیاته کړې، چې اوروژونکي د اور د مهارولو هڅه کوي.

د ایران سپاه پاسداران ویلي، چې د هرمز تنګي شاوخوا ته د امریکا د وروستیو بریدونو په غبرګون کې یې د چارشنبې پر ورځ د امریکا د اردن یوه پوځي اډه او د خلیج د هېوادونو پر ۲۱ نورو هدفونو بریدونه کړي دي.

دغه نښتې د اپریل له اوربند وروسته د تهران او واشنګټن ترمنځ  تر ټولو ستره پوځي مخامخ‌کېدنه ګڼل کېږي.

د ایران بریدونه، چې په کویټ او بحرین کې یې هم ځینې هدفونه ویشتي دي؛ له هغې وروسته وشول، چې د امریکا پوځ هرمز تنګي ته نږدې د ایران د هوايي دفاعي سیستمونو، ځمکني کنټرولي مرکزونو او څارنیز رادارونو ویشتل اعلان کړل.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، چې دغه بریدونه د یوې امریکايي اپاچي چورلکې د نسکورېدا په ځواب کې ترسره شوي دي.

ټرمپ ویلي: « زما پر اند ځواب باید ډېر پیاوړی او پرېکنده وي او همداسې وشول.»

د کړکېچ زیاتېدا د جګړې د پای ته رسېدو لپاره د احتمالي هوکړې هیلې نورې هم کمزورې کړې دي؛ هغه جګړه، چې د فبرورۍ پر اته‌ویشتم د امریکا او اسرائیل پر ګډو بریدونو پیل شوې وه.

ایران د امریکا د پوځي اډو کوربه هېوادونه پر نښه کړي او د هرمز تنګي له لارې یې تګ راتګ هم محدود کړی دی. هرمز تنګی د نړۍ د تېلو او د طبیعي مایع ګاز د لېږد اړینه لار ګڼل کېږي.

د امریکا مرکزي قومندانۍ (سینټکام) ویلي، چې هوايي عملیات یې شاوخوا څلور ساعته روان ول او نږدې ۲۰ ایراني هدفونه یې هدف ګرځولي دي.

ایراني دولتي رسنیو راپور ورکړی، چې د قشم ټاپو او د سیریک بندر هم د بریدونو هدف ګرځېدلي دي. همداراز په بندرعباس او د جاسک په شاوخوا سیمو کې د چاودنو غږونه اورېدل شوي دي.

سپاه پاسداران ویلي، چې په اردن کې یې د «الازرق» پوځي اډې څلور برخې په لرې‌واټن ویشتونکو توغندیو ویشتلې دي.

د دوی د څرګندونو له مخې، د اف-۳۵ جنګي الوتکو تمځایونه او د قومندې او کنټرول یو مرکز هم تر برید لاندې راغلي دي.

دغه راز د اردن وسله‌والو ځواکونو ویلي، چې د ایران له لوري د الازرق اډې پر لور توغول شوي پېنځه توغندي یې شنډ کړي دي. د اردن پوځ ویلي، چې د دغو توغندیو پاتې شوني د هېواد په خاوره کې لوېدلي، خو ځاني او مالي زیان یې نه‌دی اړولی.

د کویټ پوځ هم ویلي، چې د دغه هېواد هوايي دفاعي سیستمونه له متخاصمو هدفونو سره پر مقابله بوخت دي. دا څرګندونې له هغې وروسته وشوې، چې سپاه پاسداران په کویټ کې د «علي السالم» امریکايي اډې پر بې‌پیلوټه الوتکو د ویشتو ادعا وکړه.

سپاه دا ادعا هم کړې، چې په بحرین کې یې د امریکا د بحري ځواک پېنځمه بېړۍ پر بې‌پیلوټه الوتکو ویشتې ده او خبرداری یې ورکړی، چې که جګړه دوام وکړي، غبرګون به یې نور هم سخت وي.

له دې سره هم‌مهاله په آسیايي بازارونو کې د تېلو بیه د لومړنیو راکړو ورکړو پر مهال شاوخوا یو سلنه لوړه شوې ده.

د اپاچي چورلکې د نسکورېدا پېښه

د یوه امریکايي چارواکي د څرګندونو له مخې؛ د سې‌شنبې پر ورځ د امریکا یوه اپاچي چورلکه د ایران د یوې بې‌پیلوټه الوتکې له برید وروسته نسکوره شوه.

ټرمپ ویلي، چې د چورلکې دواړه پیلوټان روغ پاتې شوي دي.

ایراني دولتي رسنیو د یوې پوځي سرچینې له قوله راپور ورکړی، چې په تېرو ۲۴ ساعتونو کې د هرمز تنګي په سیمه کې هيڅ بریدیز هوايي عملیات ترسره شوي نه‌دي.

د امریکا پوځ ویلي، چې د بحري ځواک یوې بې‌پیلوټه الوتکې د عمان ساحل ته نږدې د چورلکې عمله ژغورلې ده.

د ایران بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي هم په ایکس‌پاڼه کې لیکلي، چې په سیمه کې د بهرنیو ځواکونو شتون د ناڅاپي پېښو او ناغوښتلو نښتو خطر زیاتوي او د خطر د کمولو غوره لاره د هغوی وتل دي.

د دغې پېښې له کبله د سولې هوکړې او د هرمز تنګي د بشپړې پرانیستې هڅې له نویو ستونزو سره مخامخ شوې دي.

ټرمپ ټینګار کړی، چې هره احتمالي سوله‌ییزه هوکړه باید ایران د اټومي وسلو له ترلاسه کولو راوګرځوي، خو تهران دا ادعا ردوي.

له بلې خوا، ایران د نړیوالو بندیزونو د لرې کېدا، د کنګل شویو شتمنیو د آزادېدا او پر هرمز تنګي د خپل کنټرول د رسمیت پېژندلو غوښتنه کوي.

ایران او اسرائیل د دوشنبې پر ورځ څرګنده کړې: د یو بل پر ضد یې بریدونه لنډمهاله درولي، خو تهران خبرداری ورکړی؛ که اسرائیل په لبنان کې د حزب‌الله پر ضد خپل بریدونه روان وساتي، نښتې به بېرته پیل شي.

د رویټرز د راپور له مخې: د دواړو هېوادونو ترمنځ دغه مخامخ درېدنه، چې له اپریل راپدېخوا تر ټولو سخت کړکېچ بلل کېږي؛ له تهران سره د یوې هوکړې د ترلاسه کولو او د څه باندې درې میاشتنۍ جګړې د پای ته رسولو لپاره د واشنګټن هڅې له ستونزو سره مخ کړې دي.

د بریدونو له تبادلې وروسته د نفتو بیې تر پېنځه سلنې لوړې شوي؛ خو کله، چې د ایران پوځ پر اسرائیل د خپلو لومړنیو بریدونو د پای اعلان وکړ، بیې بېرته راټیټې شوې. د امریکا د ډالر ارزښت هم، چې نږدې په دوه میاشتو کې تر خپلې لوړې کچې رسېدلی و، راکم شو.

یوې بلدې سرچینې رویټرز ته ویلي، چې اسرائیل هم پر ایران د خپلو بریدونو د درولو پرېکړه کړې ده.

ایران د یکشنبې په وروستیو کې پر اسرائیل څو توغندي وتوغول او دا یې  د حزب‌الله پر مورچلونو د اسرائیلو د بریدونو غبرګون وباله.

دغه راز اسرائیل د ایران هوايي دفاعي سیسټم او یوه پټروشیميکي مجموعه پر نښه کړې، چې د تل‌ابیب د څرګندونو له مخې د بالسټیک توغندیو په تولید کې یې ونډه لرله. د ایران سپاه پاسداران هم ویلي، چې د دغو بریدونو په غبرګون کې یې د حیفا ښار ورته ودانۍ پر نښه کړي دي.

د دواړو لوریو چارواکو تر اوسه په دغو بریدونو کې د مرګ او ‌ژوبلې راپور نه‌دی ورکړی.

دغو بدلونونو د امریکا او اسرائیلو د فبرورۍ د اته‌ویشتمې جګړې هغه هڅې نورې هم پېچلې کړې، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ یې د پای ته رسولو لپاره روانې کړې دي. که څه هم د اپرېل پر اتمه اعلان شوي اوربند د جګړې د پراخېدا مخه ونیوله؛ خو په فارس خلیج کې ترینګلتیا اوس هم روانه ده.

ټرمپ ویلي، دواړه لوري د بېړني اوربند غوښتونکي دي. هغه په ټروټ‌پاڼه کې لیکلي، چې د سولې د وروستیو خبرو بهیر مخ پر وړاندې روان دی.

امریکايي او اسرائیلي چارواکو تائید کړې، چې ټرمپ او د اسرائیل لومړي وزیر بنیامین نتانیاهو د دوشنبې پر ورځ ټیلیفوني خبرې کړې دي.

ټرمپ له اکسیوس سره په مرکه کې ویلي، چې نتانیاهو ته یې خبرداری ورکړی؛ که له ایران سره جګړه بېرته پیل شي، ښايي اسرائیل د امریکا له ملاتړه بې برخې پاتې شي.

په امریکا کې د اسرائیل سفیر یخیل لایټر هغه راپورونه رد کړي، چې ګواکې ټرمپ پر نتانیاهو فشار راوړی او څرګندوي؛ د دواړو مشرانو اړیکې اوس هم نږدې او د همکارۍ پر بنسټ ولاړې دي.

دغه راز اسرائیلي چارواکو ټینګار کړی، چې د اړتیا په صورت کې به خپل پوځي عملیات روان وساتي. بل لور ته ایراني چارواکو هم ویلي، چې د اوږدمهالې جګړې لپاره چمتو دي او د اړتیا په صورت کې د سیمې د امریکايي ګټو پر ضد بریدونه بېرته پیلولی شي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي له ټولو خواوو غوښتي، چې زغم وښيي او له هغو اقداماتو ډډه وکړي، چې د کړکېچ د زیاتېدا لامل کېږي.

د ایران بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي هم ویلي، تهران او واشنګټن د «ژورې بې‌باورۍ» په فضا کې یو بل ته پیغامونه لېږي.

په یمن کې هم د ایران ملاتړو حوثیانو اعلان کړی، چې په سره سمندرګي کې به اسرائیلي کښتۍ پر نښه کړي او پر اسرائیل یې څو توغندي هم توغولي دي؛ خو د اسرائیل پوځ د یمن له لوري د توغول شوې یوې مشکوکې مرمۍ له شنډولو خبر ورکړی دی.

ایراني رسنیو د تهران په ځینو سیمو کې د څو چاودنو او د پلازمېنې پر فضا د یوې بې‌پیلوټه الوتکې له راغورځولو خبر ورکړی؛ خو د پراخو زیانونو او مرګ‌ او ژوبلې راپور نه‌دی خپور شوی.

همدارنګه د عادي وضعیت د بېرته راګرځېدا ځینې نښې هم لیدل کېږي.

د ایراني رسنیو د راپورونو له مخې، د تهران د امام خمیني نړیوال هوايي ډګر الوتنې له شاوخوا ۲۴ ساعته ځنډ وروسته د سې‌شنبې له ورځې بېرته پیل شوې دي.

اسرائیل ټینګار کړی، چې په لبنان کې یې پوځي عملیات نه‌دي درولي او دا موضوع له امریکا او ایران ترمنځ له هر ډول اوربند څخه بېله ګڼي. حزب‌الله هم خپل بریدونه روان ساتلي دي.

په لبنان کې د امریکا سفیر میشل عیسی ویلي، چې د لبنان او اسرائیل ترمنځ خبرې به یو ځل بیا په واشنګټن کې پیل شي.

ټرمپ ویلي، هر ډول سوله‌ییزه هوکړه باید تضمین کړي، چې ایران اټومي وسلې ترلاسه نه‌کړي. په مقابل کې تهران د نړیوالو بندیزونو د لرې کېدا، د کنګل شویو شتمنیو آزادېدا او په هرمز تنګي کې د خپل رول د رسمیت پېژندنې غوښتنه کړې ده.