د قابلو له نړیوالې ورځې سره هم‌مهاله، د ملګرو ملتونو وګړو صندوق په افغانستان کې د یوه پیغام پر خپرولو د میندو او نوو زېږېدلو ماشومانو د مړینې د کمولو لپاره د قابلګۍ په برخه کې د پانګونې پر اړتیا ټینګار کړی دی.

دې ادارې ویلي، چې پر یو میلیون نورو قابلو پانګونه د میندو او نویو زېږېدلو ماشومانو د ژوند ژغورلو تر ټولو اغېزمنه لاره بلل کېږي؛ ځکه دا کار له زېږون مخکې پاملرنې، خوندي ولادت او له زېږون وروسته د پاملرنې چوپړتیاوو ته لاسرسی پراخوي.

په پیغام کې راغلي، چې قابلې د روغتیايي نظام مهمه برخه ده او کولی شي د ډېرو مخنیوي کېدونکو مړینو مخه ونیسي. په ځانګړي توګه په هغو هېوادونو کې لکه افغانستان، چې د مور او ماشوم د روغتیا په برخه کې له ستونزو سره مخ دی.

د اوشن‌وایډ اکتشافي سفري شرکت په چکري کښتۍ کې د «هانټا‌ویروس» د شک له کبله درې کسان مړه شوي او د یو شمېر مسافرو او عملې روغتیایي حالت د اندېښنې وړ ښودل شوی دی.

دې کښتۍ، چې له ارجنټاین څخه روانه شوې وه؛ د راپورونو له مخې د کیپ‌ورډ ټاپوګانو ته نږدې ودرېده او د ۲۴ ساعتونو څخه ډېر یې د کښتۍ درولو او مسافرو کښته کولو اجازه ترلاسه کړې ده.

په قربانیانو کې یوه هالینډۍ جوړه ده، چې ۷۰ او ۶۹ کاله غمرونه لري. د دوی د روغتیایي حالت له خرابېدا وروسته له کښتۍ څخه وایستل شول. یو بل هالینډي وګړي ساه ورکړې او مړی یې په کښتۍ کې پاتې دی.

دغه راز یو ۶۹ کلن بریټانوی مسافر، چې د ویروس یوازینۍ تائید شوې پېښه پېژندل شوې؛ د سویلي افریقا ژوهانسبرګ روغتون ته د بېړنۍ پاملرنې په حال کې دی. د عملې دوه غړي هم ناروغه دي او سمدستي طبي پاملرنې ته اړتیا لري.

د شرکت چارواکوویلي، چې دوی له روغتیایي چارواکو سره کار کوي؛ کښتۍ ته لا تر اوسه کیپ‌ورډ بندر ته د ورتلو اجازه ورکړ شوې نه‌ده.

هانټا ویروس یوه نادره خو خطرناکه ناروغي ده، چې معمولاً له ژوو یا د هغوی فاضله موادو سره د تماس له لارې لېږدول کیږي. لومړنۍ نښې یې له انفلونزا سره ورته دي؛ خو تنفسي ستونزو ته وده ورکولی شي.

روغتیایی چارواکو تر اوسه د دې ناروغۍ د خپرېدا سرچینه  تایید کړې نه‌ده او څېړنې روانې دي. په داسې حال کې، چې د نورو مسافرینو او عملې حالت تر څارنې لاندې دی.

د افغانستان عامې روغتیا وزارت د نړیوالو ادارو پر ملاتړ د ۱۴۰۵ لمریز لېږدیز کال د ګوزڼ(پولیو) واکسین لومړنی ملي کمپاین پیل کړ.

د عامې روغتیا وزارت ویلي؛ په دې درې ورځنی کمپاین  کې به شاوخوا (۱۲،۶) میلیون له پېنځه کلونو کم عمره ماشومان واکسین شي.

دا کمپاین په دایکندي او بامیان ولایتونو کې د سړې هوا له کبله ځنډېدلی او په غور ولایت کې به یوه اوونۍ وروسته ترسره شي.

په دې کمپاین کې به له ۶ تر ۵۹ میاشتو عمر لرونکو ماشومانو ته ویټامین ای (A) هم ورکړ شي، چې د هغوی د سترګو، پوستکي او معافیت سیسټم په ساتلو کې به مرسته وکړي.

د افغانستان د عامې روغتیا وزیر، نور جلال جلالي ویلي: «د عامې روغتیا وزارت له خپلو همکارانو سره ژمن دی، چې په افغانستان کې د ګوزڼ ویروس مخه ونیسي. مونږ به خپلې ټولې هڅې وکړو، چې پولیو ناروغي په بشپړه توګه له افغانستان څخه له منځه یوسوو.»

نوموړي زیاته کړې:«دا ډېره مهمه ده، چې د ټولنې دیني عالمان، قومي مشران او والدین د ګوزڼ واکسین له ډلو سره ملاتړ ته وهڅوو. مونږ له ټولو خلکو هم غوښتنه کوو، چې د پولیو پر وړاندې په مبارزه کې خپله ونډه واخلي او د افغانستان د ماشومانو ژوند او روغتیا خوندي کړي.»

پولیو یوه ویروسي ناروغي ده، چې هیڅ درملنه نه‌لري او مخنیوی یې یوازې له واکسین سره شونی دی. دا ویروس د ماشومانو د دایمي فلج (ګوزڼ) او یا هم مرګ سبب کېدی شي.

دا مهال په هېواد کې د ګوزڼ ویروس شته او د عامې روغتیا وزارت یې پر وړاندې مبارزې ته بشپړ چمتووالی لري.

ویل کیږي، چې د دې واکسین اړوند ډلې به د کمپاین پر مهال په ټاکل شویو ځایونو کې شتون ولري او والدین کولی شي خپل ټول له پېنځه کلونو کم عمره ماشومان واکسین کړي.