د افغانستان بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي د سې‌شنبې پر ورځ په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د پراختیايي پروګرام(UNDP) له نوي ټاکل شوي استازي تورهان صالح سره لیدنه وکړه.

د ملګرو ملتونو پراختیايي پروګرام(یو اېن ډي پي) نوي استازي تورهان صالح د اسلامي امارت د بهرنیو چارو له وزیر امیرخان متقي سره په کتنه کې ډاډ څرګند کړ، چې یاد پروګرام به د افغانستان د خلکو د اړتیاوو له مخې خپلې پراختیايي پروژې او د ظرفیت لوړونې چارې روانې وساتي.

د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې په دې کتنه کې د ملګرو ملتونو د پراختیايي فعالیتونو، د راستنېدونکو کډوالو د ادغام، روغتیا، کرنې، د نشه‌یي توکو پر وړاندې د بدیل معیشت، چاپېریال ساتنې، اقلیمي بدلون او طبیعي پېښو په اړه خبرې شوې دي.

تورهان صالح د ۲۰۲۶ز. کال د جولای له پېنځلسمې راپدېخوا په افغانستان کې د یاد پروګرام د استازي په توګه خپله دنده پیل کړې ده.

د اسلامي امارت ویاند ذبیح‌الله مجاهد ويلي، د افغانستان پر پولو امنیتي وضعیت د سرحدي ځواکونو تر بشپړ کنټرول لاندې دی؛ د قاچاقبرانو او «شرورو کسانو» د امنیتي ګډوډۍ هڅې په لومړیو شېبو کې شنډېږي.

ذبیح‌الله مجاهد د سې‌شنبې پر ورځ «د حکومت کړنې د رسنیو په هېنداره کې» غونډې ته ویلي؛ سرحدي ځواکونه د افغانستان د پولو، ځمکنۍ بشپړتیا او ملي ګټو د ساتنې مسوولیت پر غاړه لري او د هېواد د پولو په اوږدو کې امنیتي وضعیت د ډاډ وړ دی.

هغه زیاته کړې، قاچاقبران او «شرور کسان» کله نا کله هڅه کوي په سرحدي سیمو کې امنیتي ستونزې رامنځته کړي؛ خو د اسلامي امارت ځواکونه یې هڅې چټکې مهار او شنډوي.

مجاهد د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزارت د فعالیتونو یادونه کړې او څرګندوي، چې دې وزارت په تېر یوه کال کې ۴۳۲ شخړې اوارې، د ملي یووالي د پیاوړتیا او د ولسي پیوستون د ټینګښت لپاره یې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې ۳۳ سترې ولسي او قومي غونډې هم کړې دي.

د اسلامي امارت ویاند یو ځل بیا ټینګار کړی، چې د حکومت تګلاره پر اقتصاد او نښلېدا ولاړه ده. افغانستان غواړي د سیمې او نړۍ له ټولو هېوادونو سره ښې اړیکې وغځوي.

هغه څرګنده کړې، د همدې تګلارې له مخې به د افغانستان خاوره د بل هېواد پر وړاندې ونه‌کارول شي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو مرستندویه پلاوي(یوناما) په خپل تازه راپور کې ویلي، چې د روان کال د اپریل له لومړۍ څخه د جون تر دېرشمې پورې د پاکستان د پوځي رژیم د بریدونو له کبله په افغانستان کې ۵۷ ملکي وګړي وژل شوي او ۳۴۲ نور ټپیان دي.

د راپور له مخې، په وژل شویو کسانو کې شپږ ښځې او ۳۱ ماشومان دي.

یوناما وایي؛ د ملکي وګړو ډېره مرګ او ‌ژوبله د جون د اته‌ویشتمې په هغو هوايي بریدونو کې اوښتې، چې د پکتیکا، کونړ او پکتیا ولایتونه یې پر نښه کړي وه.

یوناما زیاته کړې؛ له یاد وخت راپدېخوا د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ډیورنډ فرضي کرښې په اوږدو کې د وسله‌وال تاوتریخوالو له کبله د ملکي تلفاتو ۳۹۹ پېښې ثبت شوي، چې ۵۷ وژل شوي او ۳۴۲ ټپیان دي.

د دې بنسټ د څرګندونو له مخې، د ټولو قربانیانو له ډلې ۴۰ ښځې او ۱۱۲ ماشومان هم دي او د دغو تلفاتو اصلي لاملونه هوايي بریدونه او ځمکنۍ نښتې بلل شوې دي.

دغه راز د «روادارۍ » بشري حقونو بنسټ په خپل تازه راپور کې ویلي، چې په تېر یو نیم کال کې د پاکستان د پوځي واکمنۍ په بریدونو کې لږ تر لږه ۴۷۲ ملکي وګړي وژل شوي او ۷۱۵ نور ټپیان دي.

د دې بنسټ د څرګندونو له مخې، د دغو بریدونو له کبله له ۲۹زره څخه ډېرې کورنۍ بې‌ځایه شوي او سلګونه عامه بنسټیز جوړښتونه، د درملنې مرکزونه، ښوونځي، جوماتونه او د استوګنې کورونه ویجاړ یا زیانمن شوي دي.

«روادارۍ» بنسټ زیاته کړې، دغه زیانونه د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې د لږ تر لږه ۵۰ بریدونو له کبله ثبت شوي دي.

په راپور کې راغلي، چې په کابل کې د روږدو پر «امید» نومي روغتون برید د دې مودې تر ټولو خونړۍ پېښه وه، چې لږ تر لږه ۳۰۰ کسان په کې وژل شوي یا ټپیان دي. دغه بنسټ ټینګار کړی، چې ځینو بشري حقونو بنسټونو پخوا هم دا بریدونه جنګي جنایتونه بللي او د عاملانو د حساب‌ورکولو غوښتنه یې کړې ده.

دغه راز د افغانستان بهرنیو چارو وزارت د پاکستان د پوځي واکمنۍ بریدونه د افغانستان د ملي حاکمیت ښکاره نقض بللی او د اسلام‌آباد هغه ادعاوې یې بې‌بنسټه ګڼلې، چې ګواکې وسله‌وال کسان یې پر نښه کړي دي. دې وزارت له نړیوالې ټولنې غوښتي؛ د پاکستان هغه څه وغندي، چې دوی یې« تیري کوونکي اقدامات» بولي.

په کابل کې د پاکستان سفارت یوناما ته ویلي، چې د پاکستان د حکومت مخالفې وسله‌والې ډلې اوس هم د افغانستان له خاورې څخه پر پاکستان د بریدونو لپاره کار اخلي. دا هغه ادعا ده، چې اسلامي امارت یې ردوي او بې‌بنسټه یې بولي.