د سوریې ولسمشر احمد الشرع ويلي؛ د دې هېواد چارواکي هڅه کوي، چې له اسرائیل سره تلپاتې سولې ته ورسېږي.

احمد الشرع له الجزیرې شبکې سره په مرکه کې ویلي:«مونږ د څو هېوادونو په ګډون له اسرائیل سره د یوه امنیتي تړون د ترلاسه کولو لپاره هڅې روانې کړې دي.»

هغه زیاته کړې:« مونږ له اسرائیل سره له مخامخ ټکر ډډه کوو او دې ته لېوالتیا هم نه‌لرو. که له اسرائیل سره دغه امنیتي تړون پایلې ته ورسېږي، نو د یوې هر اړخیزې سولې لپاره به لار اواره کړي؛ پرته له دې، چې سوریه پر اشغال شویو جولان لوړو د خپل حق له دریځه تېر شي.»

جولان هغه سیمه ده، چې اسرائیل د ۱۹۶۷ کال د شپږ ورځنۍ جګړې پر مهال له سوریې نیولې وه او په ۱۹۸۱ کال کې یې ورسره یوځای کړه.

الشرع زیاته کړې:« مونږ د هر ډول مخامخ ټکر له رامنځته کېدا ډډه کوو.»

د ۲۰۲۴ کال په ډسمبر کې له هغې وروسته، چې د احمد الشرع پر مشرۍ یاغیانو د سوریې پخوانی ولسمشر بشارالاسد له واکه لرې کړ؛ اسرائیلي ځواکونو د سوریې خاورې ته پرمختګ وکړ او ځینې سټراټیژیکې سیمې یې ونیولې. اسرائیلي پوځ د سوریې دننه بې‌وسلې شوې سیمې ته هم داخل شو، چې د حرمون غره سوریایي برخه هم په کې ده او د دمشق ښار پر سر برلاسی لید لري.

له هغه وخت راپدېخوا اسرائیلي پوځ پر سوریه بریدونه کړي او د دغه هېواد له دننه یې یو شمېر کسان نیولي دي. اسرائیل همداراز د سوریې په سویل لویدیځ کې د دروز لږکي د ساتنې پر نوم په چارو کې لاسوهنه کړې ده.

د سوریې دولتي خبري آژانس «سانا» ویلي، چې د یکشنبې پر ورځ اسرائیلي ځواکونو د سوریې پر ځینو سیمو ډزې وکړې او د معریه کلي یو برښنايي ټرانسفارمر یې ویجاړ کړ، چې له کبله یې کورنۍ له برښنا بې‌برخې شوې.

د الشرع دا څرګندونې په داسې حال کې راپورته کیږي، چې د ملګرو ملتونو سرمنشي انټونیو ګوټرش سوریې ته سفر کړی؛ دا له ۲۰۰۹ز.کال راپدېخوا سوریې ته د ملګرو ملتونو د یوه سرمنشي لومړنی سفر دی.

ګوټرش د ایکس په ټولنیزه شبکه کې د سوریې د حاکمیت، خپلواکۍ، ملي یووالي او ځمکنۍ بشپړتیا د درناوي غوښتنه کړې ده.

هغه ویلي:« د ۱۹۷۴ز.کال د ځواکونو د بېلتون له هوکړې څخه د اسرائیل سرغړونې د منلو وړ نه‌دي او باید

احمد الشرع، چې د سوریې د نړیوال انځور د ښه کولو هڅه کوي؛ تېر کال له ۱۹۶۷ز.کال راپدېخوا لومړنی سوریایي ولسمشر شو، چې په نیویارک کې یې د ملګرو ملتونو د عمومي غونډې په کارونو کې ګډون وکړ. د هغه حکومت هڅه کوي له نږدې ۱۴ کلنې جګړې او د اسد کورنۍ د لسیزو واکمنۍ له انزوا وروسته، نړیوالې اړیکې او کورنی اقتصاد ورغوي.

الشرع همداراز ویلي، چې حکومت یې په لبنان کې د پوځي لاسوهنې نیت نه‌لري.

نوموړي او د ایران ملاتړې لبناني ډلې حزب‌الله د سوریې د کورنۍ جګړې پر مهال د جګړې په بېلابېلو اړخونو کې ولاړ ول.

له دې مخکې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي وه، چې له احمد الشرع سره یې د حزب‌الله پر ضد د مبارزې په اړه خبرې کړې دي. ټرمپ په لبنان کې د ډېرو ملکي وګړو د وژل کېدا له کبله پر اسرائیل هم نیوکه کړې وه.

امریکا پر ایران خپل پوځي بریدونه ودرول؛ ځکه د سیمې د پراخې شخړې د مخنیوي لپاره ډیپلوماټیکې هڅې چټکې شوي، خو په منځني ختیځ کې اوس هم حالت ترینګلی دی.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي؛ واشنګټن له تهران سره خبرې روانې ساتي او هیله‌من ښيي، چې ایراني چارواکي د څو اوونیو له زیاتېدونکو نښتو وروسته د خبرو اترو په اړه «جدي» دي.

د پوځي عملیاتو دغه ځنډ له نږدې دوه اوونیو سختو جګړو وروسته رامنځته شوی، چې د پراخې سیمه‌ییزې جګړې اندېښنې یې زیاتې کړې وې.

د راپورونو له مخې، سپینې ماڼۍ ډیپلوماسي ته لومړیتوب ورکړی؛ خو په سیمه کې یې د امریکا د سمندري ځواکونو د حضور له لارې پوځي فشار هم ساتلی دی.

سره له دې، چې ډیپلوماټیکې هڅې روانې دي؛ خو تاوتریخوالی له خلیج څخه بهر هم خپور شوی دی.

په یمن کې د حوثیانو غورځنګ د سرې بحیرې پر غاړه د سعودي عربستان د تېلو پر تاسیساتو بریدونه کړي، چې له کبله یې د انرژۍ مهم بنسټونه له ګواښ سره مخ شوي او د نړیوالو اوبلارو د امنیت په اړه اندېښنې زیاتې شوې دي. دغو بریدونو د نړۍ د تېلو د زېرمو د لېږد د ګډوډېدا وېره هم زیاته کړې ده.

بل لور ته ایران اوکراین تورن شوي، چې په کسپین بحیره کې یې د دغه هېواد پر یوې سوداګریزې بېړۍ برید کړی او د اعتراض لپاره یې اوکرایني ډیپلوماټان احضار کړي دي. دې پېښې د سیمې په ترینګلي وضعیت کې نوی کړکېچ رامنځته کړی دی.

د سیمې د منځګړو هېوادونو له لارې ډیپلوماټیکې هڅې روانې دي، چې واشنګټن او تهران دواړه د پراخې جګړې د بیا پیل مخه ونیسي.

شنونکي خبرداری ورکوي، چې وضعیت اوس هم نازک دی او هره نوې پوځي پېښه د خبرو بهیر له خنډ سره مخ کولی شي.

دې شخړې اوس هم د نړۍ د انرژۍ پر بازارونو اغېز کړی او د هرمز تنګي له لارې د بحري تګ راتګ په اړه پرله‌پسې اندېښنې، چې د نړۍ له مهمو تېلو لېږدوونکو لارو څخه ده؛ حکومتونه او پانګه‌وال له نږدې څارنې ته اړ کړي دي.

د یمن حوثیانو د پنجشنبې پر ورځ ویلي، چې د پوځي عملیاتو پر مهال یې د سعودي عربستان دوه نفتي بېړۍ پر نښه کړې دي. څو ساعته وروسته د سعودي دولتي خبري آژانس هم تائید کړه، چې له دغو بېړیو څخه یوې یې د سره سمندر له لارې د تېرېدا پر مهال تر برید وروسته اور اخیستی دی.

د سعودي دولتي خبري آژانس د دغه هېواد د ټرانسپورټ د عمومي ادارې د یوې سرچینې د څرګندونو له مخې راپور ورکړی، چې انسیلیا نومې د نفتي بېړۍ مخکینۍ برخې اور اخیستې؛ خو د بېړۍ ټوله عمله خوندي ده. په راپور کې د برید د عامل نوم نه‌دی یاد شوی.

د سرچینې د څرګندونو له مخې، ژغورونکو ډلو او اړوند چارواکو بېړۍ او عمله خوندي کړې او په سمندر کې د هر ډول چاپېریالي ککړتیا د مخنیوي لپاره یې هم لازمې هڅې ترسره کړې دي. سعودي چارواکو دا برید له نړیوالو قوانینو ښکاره سرغړونه بللې ده.

حوثیانو په خپله خبرپاڼه کې ویلي، چې انسیلیا او لیلا نومو نفتي بېړۍ یې پر نښه کړې دي. د دوی پر وینا، دغو بېړیو د سره سمندر په سیمه کې د حوثیانو له لوري اعلان شوی بحري بندیز له پامه غورځولی و. حوثیان ادعا کوي چې دا بریدونه د څو بالستیک توغندیو، کروز توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو په وسیله ترسره شوي دي.

له دې مخکې یوې سمندري امنیتي سرچینې ویلي؛ انسیلیا نفتي بېړۍ د بېړني پیغام له لارې خبر ورکړی و، چې د سعودي عربستان د جیزان بندر په بهرنۍ سمندري لار کې د تګ پر مهال پرې یو توغندی لګېدلی او اور یې اخیستی دی.

د سمندري خطرونو د مدیریت بریټانیايي شرکت وانګارډ هم ویلي، چې د سعودي بیرغ لرونکې دې بېړۍ د الشقیق سیمې سویل لویدیځ ته شاوخوا ۱۳۰ کیلومټره لرې د یوې ناپېژندل شوې مرمۍ له لګېدا سره مخ شوې ده.

په ورته وخت کې د بریټانیا د سمندري سوداګرۍ د عملیاتو ادارې(UKMTO)  هم په همدې سیمه کې له یوې پېښې خبر ورکړی او څرګندوي، چې یوې نفتي بېړۍ راپور ورکړی؛ ناپېژندل شوې مرمۍ پرې لګېدلې او اور یې اخیستی دی. د ادارې د څرګندونو له مخې، د بېړۍ عملې اور مهار کړی او د مرګ ژوبلې یا چاپېریالي ککړتیا راپور نه‌دی ورکړ شوی.

تر اوسه څرګنده نه ده، چې د UKMTO راپور د انسیلیا بېړۍ په اړه دی که نه؛ خو د پېښې ځای او جزئیات د وانګارډ له راپور سره سمون لري.

حوثیانو همدارنګه ادعا کړې، چې شاوخوا لس بېړۍ اړ شوي، چې خپله لار بدله او بېرته وګرځي.

د بېړیو د تعقیب د معلوماتو له مخې: د چارشنبې پر ورځ په سره سمندر کې پېنځه نفتي بېړیو خپله لار بدله کړې او دوه نورو بېړیو، چې د سعودي بندرونو پر لوري روانې وې؛ د حوثیانو له خبرداري وروسته خپل مقصد سویز کانال ته اړولی دی.