د اروپايي کمیسیون مشرې اورسولا فون ډېرلاین ګرینلینډ ته له رسېدا وروسته ویلي، چې د اروپايي ټولنې د پانګونې نوی پروګرام به «د پام وړ» وي.

ټاکل شوې، چې دغه پانګونې د مهمو کانونو، سپوږمکیزو اړیکو او نوي کېدونکې انرژۍ په برخو کې وشي.

فون ډېرلاین ګرینلینډ ته په خپل دوه‌ورځني سفر کې د ګرینلینډ او ډنمارک له حکومتونو ملاتړ کړی دی.

د دغو دواړو هېوادونو چارواکو له دې مخکې څو ځله د ټرمپ د دې هڅو مخالفت کړی، چې د ټاپو کنټرول ترلاسه کړي.

ګرینلینډ د شمالي قطب په سټراټیژیک جغرافیایي موقعیت کې پروت دی او د یخونو له ویلې کېدا سره د کښتۍ‌چلونې د لارو او معدني سرچینو په ګډون د دې سیمې ارزښت د امریکا، روسیې، چین او اروپا لپاره زیات شوی دی.

ټرمپ له دې مخکې ویلي وه، چې امریکا د خپل امنیت د خوندي کولو لپاره د ګرینلینډ کنټرول ته اړتیا لري؛ خو ډنمارک او ګرینلینډ دا غوښتنه رد کړې ده.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، ښايي د اطلس یا آرام سمندر نوم هم بدل کړي. دا څرګندونې له هغې لږ وروسته وشوې، چې نوموړي د یوه اجرائیوي فرمان له لاسلیکولو سره د امریکا په رسمي نقشو کې د انټاریو جهیل نوم« امریکا جهیل» ته بدل کړ.

ټرمپ د پنجشنبې پر ورځ د امریکا د ولسمشرۍ په دفتر کې پر ټوکو وویل، چې د یوه خلیج او یوه جهیل له نوم بدلولو وروسته ښايي اوس د یوه سمندر وار وي.

هغه ویلي:« مونږ یو خلیج او یو جهیل لرو. اوس یوازې یوه سمندر ته اړتیا لرو. ښايي اړ شو، چې د اطلس یا آرام سمندر نوم بدل کړو؛ ښايي د دواړو نومونه بدل کړو.»

دا څرګندونې له هغې وروسته وشوې، چې ټرمپ د امریکا په دولتي نقشو کې د انټاریو جهیل د نوم بدلولو فرمان لاسلیک کړ. هغه له دې مخکې د مکسیکو خلیج نوم هم« امریکا خلیج» ته بدل کړی و.

ټرمپ همداراز د الاسکا د تر ټولو لوړې څوکې لپاره د «مک‌کینلي غره» نوم بیا رسمي کړ او د «ډینالي» نوم یې، چې د بارک اوباما د ولسمشرۍ پر مهال کارېده؛ له رسمي کارونې وایست.

د ټرمپ دغه وړاندیز په داسې حال کې وړاندې شوی، چې په وروستیو میاشتو کې د واشنګټن او د کاناډا د پلازمېنې اوټاوا ترمنځ اړیکې ترینګلې شوې دي. ټرمپ څو ځله د سوداګرۍ په برخه کې پر کاناډا نیوکه کړې او له دې مخکې یې وړاندیز کړی و، چې کاناډا دې د امریکا پر یوه ایالت بدله شي.

که څه هم د امریکا حکومت کولی شي په خپلو رسمي نقشو کې کارېدونکي نومونه بدل کړي؛ خو کاناډا، نور هېوادونه او نړیوال بنسټونه نه‌شي اړ کولی، چې دغه بدلونونه ومني.

اوس‌مهال اطلس سمندر او آرام سمندر د نړۍ په نقشو کې پخپلو نومونو پېژندل کېږي؛ خو ټرمپ د دغو نومونو د بدلولو احتمال نه‌دی رد کړی.

د نیپال او چین چارواکو ويلي، د همالیا په اړوند سیمه کې د سختو سېلابونو له راوتلو وروسته نږدې ۱۵۰۰ کسان، چې شاوخوا ۸۰۰ یې بهرني وګړي دي؛ نادرکه شوي دي.

دغه سېلابونه د چارشنبې پر ورځ له هغې وروسته را ووتل، چې د خټو او ډبرو یوه ستره کچه د اوبو یوې زېرمې ته ور ولوېده او د اوبو زورور جریان شاوخوا استوګنیزې سیمې او درې ونیولې.

په نیپال کې مرستندویه ځواکونه د چورلکو په وسیله د نادرکه کسانو پر لټون اخته دي او زیانمنو سیمو ته بېړنۍ مرستې رسوي.

د پولیسو چارواکو ويلي، تر اوسه له ۱۶۵ ډېر کسان مړه شوي او ښايي د قربانیانو شمېر نور هم لوړ شي.

د نیپالي چارواکو د معلوماتو له مخې، په دغه هېواد کې له نادرکه شویو ۸۲۶ کسانو څخه نږدې ۶۰۰ بهرني وګړي دي. دغه کسان د ۲۰ هېوادونو اتباع دي، چې ۱۷۷ یې د هند، ۶۳ د امریکا، ۳۴ د اسټرالیا، ۳۳ د بریټانیا او ۲۵ د کاناډا وګړي دي.

د چین په تبت کې هم ۵۵۸ کسان نادرکه شوي، چې ۲۶۰ یې بهرني وګړي دي.

خپرو شویو ویډیوګانو ښودلې، چې د چین او نیپال پولې ته څېرمه د خټو، ډبرو او اوبو ستر سېلاب راوتلی او خلک، کورونه، موټرونه او سړکونه یې له ځان سره وړي دي.

یو ۶۸ کلن ژغورل شوي کس ویلي، چې هڅه یې کوله خپله مېرمن له کوره وباسي؛ خو د خټو زورور جریان هغه له ځان سره یووړه. نوموړی وروسته د چورلکې پر وسیله وژغورل شو؛ خو اوس هم د خپلې مېرمنې له برخلیک څخه خبر نه‌دی.

د زیانمنو کسانو د ژغورلو هڅې

د نیپال پوځ وايي، له ۵۰۰۰ ډېر سرتېري او پولیس د ژغورنې او د مړو د لټون لپاره بسیج شوي دي.

چورلکې زیانمنو سیمو ته خوراکي توکي، خېمې او نورې اړینې مرستې لېږدوي. هند هم د زیانمنو کسانو د مرستې لپاره بېړنۍ مرستې استولې دي.

د نیپال چارواکو په لومړیو کې اټکل کړی و، چې ښايي زلزله د یوه یخچال د یوې برخې د راپرځېدو او د سېلاب د راوتلو لامل شوې وي؛ خو د امریکا د ځمکپوهنې ادارې ویلي هغه څه، چې په لومړي سر کې د زلزلې په توګه راپور شوي وه، په حقیقت کې د ډبرو او یخ د راپرځېدا له کبله رامنځته شوی لړزېدنه وه.

چینايي چارواکو هم د ګېرونګ په سیمه کې د یوه جهیل د ماتېدو د خطر په اړه خبرداری ورکړی، چې دا موضوع ښايي د ژغورنې چارې ستونزمنې کړي.

ډېر نادرکه شوي کسان د کایلاش غره او ماناسروور جهیل د زیارت لپاره تبت ته تللي وه؛ هغه ځایونه، چې د هندوانو او بودایانو لپاره سپېڅلي دي.

امریکا اعلان کړی، چې د دې پېښې د زیانونو د کابو کولو لپاره یې ۵۰۰ زره ډالره مرسته ځانګړې کړې او یو مرستندویه سلاکار هم سیمې ته لېږي.

ملګرو ملتونو هم ویلي، چې په نیپال کې زیانمنو ټولنو ته د مرستې رسولو لپاره به مرستندویه کارکوونکي او تجهیزات ولېږي.

عیني شاهدان وايي، په ځینو سیمو کې کورونه او د سیند غاړې کلي په بشپړه توګه له منځه تللي او پراخې سیمې د خټو او ډبرو تر پوښښ لاندې راغلې دي.