گزارش تازه‌ای از دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد هشدار می‌دهد که تشدید درگیری‌ها میان پاکستان و افغانستان، یک بحران رو ‌به ‌گسترش بشردوستانه را به‌وجود آورده است؛ به‌گونه‌ای که ده‌ها هزار تن بی‌جا شده و زیرساخت‌های حیاتی آسیب دیده‌اند.

این گزارش که دوره زمانی از اواسط ماه مارچ تا اوایل اپریل را در بر می‌گیرد، تأثیرات شدید گلوله‌باری، حملات هوایی و درگیری‌های مسلحانه در امتداد خط فرضی دیورند را برجسته می‌سازد.

تلفات غیرنظامیان به چند صد تن رسیده است که شامل کودکان و دست‌کم یک کارمند بشردوستانه نیز می‌شود.

بی‌جاشدگی گسترده و تخریب زیرساخت‌ها

بر اساس این گزارش، بیش از ۹۴ هزار تن در ولایت‌های شرقی، از جمله خوست، کنر، ننگرهار، پکتیا و پکتیکا بی‌جا شده‌اند. همچنان ارزیابی‌ها در سایر مناطق آسیب‌دیده مانند ولایت نورستان ادامه دارد.

خشونت‌ها همچنین ضربه سنگینی بر زیرساخت‌های عامه وارد کرده است. دست‌کم ۲۵ مرکز صحی و ۴۱ مکتب آسیب دیده، بسته شده یا مجبور به تعلیق فعالیت‌های خود شده‌اند که این امر دسترسی به خدمات صحی، تغذیه و آموزش را مختل ساخته است.

در یکی از مهم‌ترین رویدادها، یک حمله هوایی پاکستان در ۱۷ مارچ شفاخانه تداوی اعتیاد «امید» در کابل را تخریب کرد. همچنان از آسیب به یک بازار در پکتیکا، یک ذخیره‌گاه تیل در کندهار و چندین مکان مذهبی در کنر و نورستان گزارش داده شده است. دست‌کم ۳۴۵ خانه تخریب شده یا به‌شدت آسیب دیده‌اند.

جوامع منزوی و قطع دسترسی به کمک‌ها

در این گزارش آمده است که دسترسی بشردوستانه همچنان یک نگرانی جدی است، به‌ویژه در ولسوالی‌های دورافتاده نورستان. نزدیک به ۱۰۰ هزار تن در ولسوالی‌های برگ‌متال و کامدیش از اواخر فبروری به‌دلیل ادامه درگیری‌ها و مسیرهای خطرناک، از دریافت کمک‌ها محروم مانده‌اند.

سرک اصلی وصل‌کننده این مناطق به‌دلیل گزارش‌هایی از تبادل آتش در آن سوی خط دیورند توسط پاکستان، غیرقابل استفاده شده و باشندگان را از دسترسی به بازارها و خدمات صحی محروم ساخته است. کمبود شدید مواد غذایی و اقلام ضروری گزارش شده و مراکز صحی محلی با کمبود جدی ذخایر روبه‌رو هستند.

تنش‌ها و خطرات مواد انفجاری

گذرگاه تورخم در ۲۶ مارچ به‌گونه موقت بازگشایی شد و به شمار اندکی از افغان‌ها اجازه بازگشت داده شد، اما چند ساعت بعد دوباره بسته شد. در همان روز، یک رویداد ناشی از مهمات منفجرناشده سه کودک را زخمی ساخت که نشان‌دهنده افزایش خطرات ناشی از بقایای انفجاری جنگ است.

تیم‌های ماین‌پاکی به‌دلیل ناامنی و کمبود بودجه با چالش‌های فزاینده روبه‌رو شده‌اند. شمار تیم‌های فعال در دو سال گذشته به‌طور قابل ملاحظه کاهش یافته است که توانایی پاکسازی مناطق آلوده را محدود ساخته، در حالی‌که افغانستان یکی از بالاترین میزان تلفات ناشی از مواد انفجاری را در سطح جهان دارد.

پاسخ بشردوستانه زیر فشار

با وجود چالش‌ها، نهادهای امدادرسان همچنان به ارائه کمک‌ها ادامه می‌دهند. تا پایان ماه مارچ، هزاران خانواده کمک‌های اضطراری غذایی، سرپناه، خدمات صحی و کمک‌های نقدی دریافت کرده‌اند. برنامه‌های آموزشی نیز در برخی مناطق از سر گرفته شده و به چندین هزار دانش‌آموز رسیده است.

با این حال، مقام‌های بشردوستانه هشدار می‌دهند که نیازها همچنان از منابع موجود فراتر است. کمبود بودجه و محدودیت‌های دسترسی، تلاش‌ها برای رساندن کمک‌های نجات‌بخش به آسیب‌پذیرترین افراد را با مشکل مواجه ساخته است.

خطرات دوامدار

با آن‌که در جریان عید یک آتش‌بس موقت رعایت شد، اما درگیری‌ها پیش و پس از تعطیلات، به‌ویژه در مناطق شرقی و جنوب‌شرقی ادامه یافته است.

نهادهای بشردوستانه هشدار می‌دهند که بدون کاهش پایدار تنش‌ها و بهبود دسترسی، این بحران می‌تواند وخیم‌تر شود و جوامع آسیب‌پذیر را بیش از پیش در معرض بی‌جاشدگی، ناامنی غذایی و دسترسی محدود به خدمات اساسی قرار دهد.

ژاو شینگ، سفیر چین در کابل در دیدار با امیرخان متقی، وزیر امور خارجه گفته است که کشورش در تلاش ایجاد فضای اعتماد میان افغانستان و پاکستان است و این مذاکرات را با بی‌طرفی و همکاری به راه انداخته است.

براساس خبرنامه وزارت خارجه امارت اسلامی، این دیدار در خصوص همکاری‌های دوجانبه، تحولات منطقه‌ای و روند مذاکرات جاری میان افغانستان و پاکستان در شهر اورمچی چین انجام شده است.

در این دیدار، آقای شینگ افزوده که امیدوار است با توجه به درک وضعیت جیوپولتیک منطقه‌ای، روند اعتماد‌سازی، نیت نیک و عدم‌تنش در روابط میان افغانستان و پاکستان ادامه یابد.

آقای متقی نیز ضمن ارزیابی مثبت از روابط دوجانبه و همکاری‌های موجود میان دو کشور، از همتای چینی خود و تیم شان برای زمینه‌سازی و میزبانی مذاکرات اورمچی و همچنان از تلاش‌های میانجیگرایانه عربستان سعودی، ترکیه، قطر و امارات متحده عربی اظهار قدردانی کرد.

متقی اظهار کرد که تا کنون میان کابل و اسلام‌آباد، گفتگوهای خوبی صورت گرفته است و امیدوار است تعبیرات جزیی مانع پیشرفت مذاکرات نگردد.

وزیر خارجه خاطر نشان کرد که موقف امارت اسلامی افغانستان در خصوص تنش‌ها، دفاعی بوده و دفاع از حریم خود را حق مسلم خویش دانسته و باورمند بر ادامه تفاهم و گفتگو مبتنی بر احترام و درک متقابل می‌باشد.

محمد عیسی ثانی، وزیر فواید عامه در دیدار با علی‌رضا بیکدلی، سفیر ایران در کابل، درباره گسترش روابط اقتصادی و تجارتی میان افغانستان و ایران، ساخت پروژه‌های خط آهن، افزایش انتقالات در مسیر خواف–هرات و توسعه تسهیلات ترانزیت تجارتی میان دو کشور به‌گونه همه‌جانبه گفتگو کرد.

محمد اشرف حق‌شناس، سخنگوی وزارت فواید عامه، امروز (سه‌شنبه) گفت که در این دیدار دو طرف بر همکاری مشترک میان ایران و افغانستان تأکید نموده و در مورد پروژه‌های ترمیم، بازسازی و نوسازی خطوط آهن، جاده‌ها و پل‌ها بحث و تبادل نظر کردند.

به گفته حق‌شناس، در این نشست بر تقویت هرچه بیشتر روابط اقتصادی میان افغانستان و ایران، افزایش تبادلات تجارتی و تداوم همکاری نزدیک و پایدار در بخش پروژه‌های زیربنایی تأکید شد.