د خوړو نړیوال پروګرام (ډبلیو‌اف‌پي) څرګنده کړې، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د شخړو له کبله اغېزمنو کورنیو ته د خوراکي توکو بېړنۍ مرستې وېشل پیل شوي دي.

د دې بنسټ د څرګندونو له مخې؛ د شخړو له کبله بې ځایه شوې له ۲۰زره ډېرې کورنۍ د خوراکي توکو بېړنۍ مرستې ترلاسه کوي. په لومړي پړاو کې به دغو کورنیو ته غذایي بسکټونه ووېشل شي، چې بېړنۍ خوراکي اړتیاوې یې پوره کړي او بیا به زیانمنونکې کورنۍ د دوه میاشتو لپاره خواړه یا نغدي مرسته ترلاسه کړي.

د یاد پروګرام د څرګندونو له مخې؛ د ماشومانو او همدارنګه امیدوارو او شیدې ورکوونکو میرمنو لپاره ځانګړي خوراکي توکي هم چمتو شوي، چې د خوارځواکۍ مخه پرې ونیول شي.

ټاکل شوې، چې دا مرسته د هېواد په اته ولایتونو ( په ختیځ کې نورستان، کونړ او ننګرهار او همدارنګه په جنوب کې پکتیا، خوست، پکتیکا، زابل او کندهار) کې بې ځایه شویو کورنیو ته ورسیږي.

په افغانستان کې د خوړو نړیوال پروګرام مشر جان ایلیف ویلي، چې افغانان اوسمهال د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د جګړې د زیاتوالي، د سیمه‌ییز تاوتریخوالي اغېزو او د لوږې او خوارځواکۍ خپرېدا په ګډون له ګڼو ناورینونو سره مخ دي.

نوموړي زیاته کړې؛ اوسمهال په هرو درې افغانانو کې یو یې د خوراکي توکو بېړنۍ مرستې ته اړتیا لري او شاوخوا ۱۷.۴ میلیون خلک د خوراکي توکو له سخت کمښت سره مخ دي.

دا وړاندویېنه هم کیږي، چې سږکال به په افغانستان کې شاوخوا ۳.۷ میلیون ماشومان د خوارځواکۍ درملنې ته اړتیا ولري.

د خوړو نړیوال پروګرام خبرداری ورکړی، چې د سوداګریزو لارو بندېدا او د سیمه‌ییز تاوتریخوالي زیاتوالي د اومه‌توکو د بیو د لوړېدا او په افغان بازار کې د لومړنیو توکو د کمښت خطر زیات کړی دی.

د پاکستان ډیموکراټیک غورځنګ د افغانستان د استوګنو پر بېلابېلو سیمو د هوایي بریدونو له کبله د ملکي تلفاتو پر زیاتېدا اندېښنه څرګندوي او د وسلوالې شخړې د ژر تر ژره بندېدا غوښتنه کوي.

د دې غورځنګ په خپره شوې خبرپاڼې کې راغلي، چې په ګڼ‌میشتو سیمو کې هوایي بریدونو د ښځو او ماشومانو په ګډون ډېرو ملکي وګړو ته مرګ او ژوبله اړولې ده. د دې وضعیت دوام کولی شي په سیمه کې بشري ناورین نور هم پراخه کړي.

د دې غورځنګ د خبرپاڼې له مخې؛ د ډیورنډ فرضي کرښې په اوږدو کې د تاوتریخوالي زیاتوالي دواړو غاړو ته د پښتنو پر سیمو تر ټولو ډېر اغېز کړی، چې قربانیان یې هم پښتانه دي.

د پاکستان ډیموکراټیک غورځنګ دا خبرداری ورکړی، چې که د افغانستان په اړه د اسلام‌آباد اوسني سیاست روان وساتل شي؛ ملکي زیانونه به ورسره زیات شي.

اسلام‌آباد په پارلمان کې د دې شخړو اړوند مهمې پرېکړې هم له پامه غورځول شوې دي.

دغه راز ټینګار شوی: هغه افراطي جوړښتونه، چې په تېرو لسیزو کې یې له زرګونو بې‌ګناه خلکو ژوند اخیستی؛ په سیمه ریښه نلري او د ۱۹۸۰ لسیزې راپدېخوا د تاوتریخوالي د رامنځته کولو لپاره پرې پراخه پانګونه شوې او پیاوړي شوي دي.

د دې غورځنګ د څرګندونو له مخې؛ له کلونو راپدېخوا پښتانه د لویو قدرتونو د جګړو په پروژو کې د “لومړۍ کرښې” په توګه د پاکستان د رول د پای ته رسولو او د افغانستان او پاکستان ترمنځ د سوله‌ییزو اړیکو او ښه ګاونډیتوب د پیل غوښتنه کوي.

د خبرپاڼې په یوه بله برخه کې دې غورځنګ په لویدیځه آسیا کې هم د شخړو پر زیاتېدا اندېښنه څرګنده کړې او د امریکا او اسرائیلو له‌خوا پر ایران وروستي بریدونه یې د اندېښنې وړ ګڼلي او د دې شخړو د سمدستي پای ته رسولو غوښتنه کوي.

د ټیکزاس ایالت د امریکا – اسلامي اړیکو شورا د امریکا د کډوالۍ په بند کې د یوه افغان پناه غوښتونکي د مړینې په اړه د هر اړخیزې او رڼې څېړنې غوښتنه کړې ده.

د راپورونو له مخې؛ د امریکا د کډوالۍ او ګمرک مامورانو د روان کال د مارچ پر دیارلسمه افغان پناه‌غوښتونکی نذیر پکتیاوال نومی له خپل کور څخه بهر نیولی او یوه ورځ وروسته د مارچ پر څوارلسمه د بند پر مهال مړ شوی دی.

ویل کېږي، چې نوموړی له هغې وروسته ونیول شو، چې خپل ماشومان یې ښوونځي ته رسولي وه؛ خو همغه شپه په بند‌‌خونه کې له روغتیايي ستونزو سره مخ  او بله ورځ چارواکو د هغه کورنۍ ته خبر ورکړ، چې نوموړی مړ شوی دی.

د سرچینو د څرګندونو له مخې؛ پکتیاوال په افغانستان کې د امریکا د ځانګړو ځواکونو ترڅنګ دنده ترسره کړې وه. هغه د ۲۰۲۱ کال له بدلونونو او د اسلامي امارت له بیا واکمنېدا وروسته د پناه‌غوښتونکي په توګه امریکا ته لېږدول شوی و. نوموړی د څو ماشومانو پلار او د دالاس د افغان ټولنې یو پېژندل شوی غړی و.

د دې حقوقي بنسټ مسوولانو ویلي؛ د حکومت په بند کې د کسانو مړینه باید په خپلواکه توګه وڅېړل شي، چې ورته پېښې بیا تکرار نشي. دغه راز له امریکايي قانون جوړوونکو هم غوښتل شوي، چې د کډوالو د بند پر مرکزونو خپلواکه څارنه پیاوړې کړي او د دغه افغان پناه‌غوښتونکي د مړینې د لامل په اړه روڼ او روښانه ځواب وړاندې کړي.